miniatuur|275x275px|Elisabeth in 1929, op 3-jarige leeftijd miniatuur|The Queen bij de opening van het Parlement van Wales in Cardiff, Wales; 2011 Elizabeth Alexandra Mary (Londen, 21 april 1926 – Balmoral Castle (Schotland), 8 september 2022) was als Elizabeth II van 6 februari 1952 tot haar overlijden op 8 september 2022 constitutioneel koning, met aanspreektitel Koningin, van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland. Tevens was zij staatshoofd van twaalf Commonwealth realms die in de loop van haar koningschap onafhankelijk werden, namelijk; Jamaica, de Bahama's, Grenada, Papoea-Nieuw-Guinea, de Salomonseilanden, Tuvalu, Saint Lucia, Saint Vincent en de Grenadines, Antigua en Barbuda, Belize en Saint Kitts en Nevis. Ze was de vierde monarch van de Windsor-dynastie.
Elizabeth trouwde op 20 november 1947 met Philip Mountbatten, een Griekse prins die in 1947 de Britse nationaliteit verkreeg. Zij waren verre verwanten. Beiden waren nakomelingen van koningin Victoria (hun betovergrootmoeder). Philip was een achterkleinzoon van de dochter van koningin Victoria, prinses Alice, en Elizabeth was een achterkleindochter van Alices broer, koning Edward VII. Beiden stamden ook af van koning Christiaan IX van Denemarken, Philip in de mannelijke lijn en Elizabeth via haar overgrootmoeder koningin Alexandra, dochter van Christiaan IX en echtgenote van koning Edward VII van het Verenigd Koninkrijk, de overgrootvader van Elizabeth. Philip overleed op 9 april 2021 op 99-jarige leeftijd.
In 2012 vierde ze haar diamanten jubileum als vorstin. Vanaf het overlijden op 13 oktober 2016 van de Thaise koning Bhumibol was zij de langst regerende monarch en het langst regerende staatshoofd ter wereld.'t Is gebeurd: koning Bhumibol is dood en Queen Elizabeth is nu het langst regerende staatshoofd ter wereld, newsmonkey.be (gearchiveerd) Ze is na Lodewijk XIV tweede in de rangorde van langstzittende vorsten in de geschiedenis van de mensheid. In 2022 vierde ze haar platina jubileum als vorstin.
Geboorte en jeugd Elizabeth werd geboren als het eerste kind van prins Albert, de hertog van York en diens vrouw Elizabeth Bowes-Lyon. Haar vader was de tweede zoon van koning George V en koningin Mary; haar moeder was de jongste dochter van de Schotse graaf en gravin van Strathmore.
Elizabeth was bij geboorte derde in rij voor troonopvolging, na haar oom de latere koning Edward VIII, op dat moment prins van Wales, en haar vader. Er was geen reden aan te nemen dat Elizabeth ooit aanspraak zou kunnen maken op de troon, omdat werd verwacht dat prins Edward in het huwelijk zou treden en daarmee zouden zijn eventuele kinderen hoger op de opvolgingslijst staan. Prins Edward verkreeg geen legitieme troonopvolger en deed bovendien (verplicht) afstand van zijn rechten op de troon om te kunnen huwen met Wallis Simpson. Elizabeths kandidatuur had dan nog doorkruist kunnen worden als haar ouders mannelijke nakomelingen zouden hebben, hetgeen echter niet gebeurde. Elizabeth had een jongere zus, prinses Margaret Windsor gravin van Snowdon.
Elizabeth en Margaret werden thuis geschoold. Elizabeth studeerde geschiedenis bij C.H.K. Marten van Eton College. Zij werd in godsdienst geschoold door de aartsbisschop van Canterbury en was een toegewijd lid van de Anglicaanse Kerk, waarvan ze als staatshoofd titulair leider (Supreme Governor) was.
Troonopvolger Toen haar vader in 1936 koning werd als gevolg van de abdicatie van zijn broer Edward VIII werd Elizabeth eerste in lijn voor troonopvolging. Haar officiële titel werd Her Royal Highness The Princess Elizabeth. In Wales gingen stemmen op haar ook de titel van Prinses van Wales toe te kennen. Dit is echter geen zelfstandige titel, maar de titel die wordt gedragen door de echtgenote van de prins van Wales. Bovendien was er (in ieder geval nog theoretisch) kans dat George alsnog een mannelijke nakomeling zou verwekken.
miniatuur|Diensttijd voor Elizabeth in 1945
Tweede Wereldoorlog Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden Elizabeth en Margaret geëvacueerd naar Windsor Castle. Er werd overwogen de kinderen (Elizabeth was 13 en Margaret 10) over te brengen naar Canada, maar hun moeder weigerde dit categorisch: "The children won't go without me. I won't leave the King. And the King will never leave."("De kinderen gaan niet zonder mij. Ik zal de koning niet achterlaten. En de koning zal nooit vertrekken.") Op dertienjarige leeftijd ontmoette Elizabeth voor de eerste maal haar latere echtgenoot, Philip Mountbatten.
In februari 1945 wilde Elizabeth een directere rol spelen bij de oorlogsinspanningen. Ze nam dienst bij de Auxiliary Territorial Service, een vrouwenafdeling van het Britse leger. Ze werd opgeleid tot monteur en vrachtwagenchauffeur.Imperial War Museums, Women's Auxiliary Services during the Second World War (gearchiveerd) Dit was de eerste keer dat ze klassikaal onderwijs volgde. Elizabeth was het eerste vrouwelijke lid van het Britse koninklijk huis dat actief was in militaire dienst. miniatuur|Tijdens de kroning in 1953, met de Keizerlijke Staatskroon
Voorbereiding op het koningschap Na de oorlog vergezelde Elizabeth haar ouders in 1947 op een reis naar Zuid-Afrika, dit werd haar eerste officiële staatsbezoek.
Zij trad op 20 november 1947 in het huwelijk met Philip Mountbatten, prins van Griekenland en Denemarken. Philip moest hiervoor zijn aanspraak op de Griekse troon opgeven, en deed, alvorens de titel van hertog van Edinburgh te verwerven afstand van zijn eerdere titels. Philips verleden was niet geheel onbesproken. Hij was Grieks-orthodox, bezat geen substantiële financiële middelen en had twee zusters die met een nazi getrouwd waren.
Het pasgetrouwde stel betrok Clarence House in Londen. Philip was als officier van de Royal Navy echter regelmatig gestationeerd op Malta.
De gezondheid van haar vader werd begin jaren 50 slechter, en Elizabeth nam al in 1951 voor hem waar bij publieke taken. Zo bracht ze dat jaar bezoeken aan Griekenland, Malta en Italië. In oktober 1951 was ze in Canada en bracht ze een bezoek aan Harry S. Truman, de president van de Verenigde Staten. In januari 1952 vertrokken Elizabeth en Philip voor een reis door Australië en Nieuw-Zeeland. Onderweg bezocht het paar eerst Kenia, maar de reis werd abrupt afgebroken na het bericht van de dood van koning George VI op 6 februari.
Koningin miniatuur|Een staatsbezoek aan Duitsland, 1992; midden Prins Philip, rechts bondspresident Richard von Weizsäcker|links|355x355px miniatuur|De Britse koninklijke familie Elizabeths Proclamation of Accession werd uitgesproken op 7 februari 1952 tijdens een plechtigheid op St. James's Palace. Haar kroning vond plaats op 2 juni 1953 in Westminster Abbey. Het koninklijk paar betrok Buckingham Palace, alhoewel het geen geheim was dat Elizabeth liever op Windsor Castle, Balmoral Castle in Schotland of Sandringham House in Norfolk verbleef.
Toen Elizabeth gekroond werd was zij constitutioneel koning van het Verenigd Koninkrijk en 32 Commonwealth realms, met aanspreektitel Koningin. Tegenwoordig zijn meerdere daarvan, zoals Zuid-Afrika, Ceylon (als Sri Lanka) en Pakistan, onafhankelijke republieken. Ze regeerde eind 2021 nog over vijftien Commonwealth realms.
In 1953 en 1954 maakte zij met prins Philip een wereldreis van zes maanden en eind jaren 50 bezocht zij de Verenigde Staten en Canada. In 1961 bezocht zij India en Pakistan en was daarna te gast in alle Europese landen. Ook was zij regelmatig aanwezig bij de vergaderingen van de regeringsleiders van het Gemenebest van Naties.
Tijdens de regeerperiode van Elizabeth is er staatsrechtelijk, politiek en economisch veel veranderd. Zij was eerst staatshoofd van een van de grootste machten ter wereld, maar gaandeweg is het Britse Rijk getransformeerd tot het huidige Commonwealth of Nations, waarbij Elizabeth een belangrijke rol heeft gespeeld in het onderhouden van de goede betrekkingen. Elizabeth maakte tijdens haar regeerperiode zowel de toetreding van het Verenigd Koninkrijk tot de Europese Economische Gemeenschap, als de uittreding uit de Europese Unie (Brexit) mee. Beide gebeurtenissen gingen met veel politiek tumult gepaard.
Tijdens de coronapandemie die in maart 2020 uitbrak stak de koningin op 93-jarige leeftijd in een zeldzame toespraak (buiten de opening van het parlement en de kersttoespraken) het Britse volk en de Commonwealth een hart onder de riem.Queen Elizabeth II delivers coronavirus address and calls for unity, saying 'we will succeed', CNN, 6 april 2020. Gearchiveerd op 27 mei 2023.
De Britse vorstin werd overal ter wereld gedecoreerd, zie daarvoor de lijst van onderscheidingen van Elizabeth II van het Verenigd Koninkrijk.
Hoofd van de Anglicaanse Kerk Tijdens de regeringsperiode van Elizabeth veranderde het Verenigd Koninkrijk van een christelijke in een multireligieuze natie. De koningin hield bij voorkomende gelegenheden haar bisschoppen voor dat de Anglicaanse Kerk de behoeder moet zijn van de vrijheid van alle godsdiensten in het land.Stephanie Engel in Trouw, 16 februari 2012 Er zijn diplomatieke betrekkingen aangeknoopt met het Vaticaan, en paus Benedictus XVI werd door Elizabeth in Londen ontvangen.
De koningin was pleitbezorger van de godsdienst in de samenleving. "Geloof speelt een sleutelrol in de identiteit van vele miljoenen mensen en geeft hen een gevoel ergens bij te horen."Trouw, 16 februari 2012 Ze leek daarmee te reageren op een uitspraak van de Law Lords, die het gebed aan het begin van gemeenteraadsvergaderingen hadden verboden.
Kinderen Naam Afbeelding Dynastieke titel Geboortedatum Huwelijk Charles Philip Arthur George kaderloos|218x218px Voormalig: Prins van Wales,Hertog van Cornwall, Hertog van Edinburgh Heden:Koning van het Verenigd Koninkrijk 14 november 1948 Diana Spencer, later de prinses van Wales. Zij waren van 29 juli 1981 tot 28 augustus 1996 getrouwd, Diana overleed op 31 augustus 1997. Camilla Parker Bowles, koningin, gehuwd op 9 april 2005. Anne Elizabeth Alice Louise kaderloos|202x202px Princess Royal 15 augustus 1950 Captain Mark Phillips, gehuwd op 14 november 1973, gescheiden op 28 april 1992. Timothy Laurence, gehuwd op 12 december 1992. Andrew Albert Christian Edward kaderloos|232x232px Voormalig: Hertog van York,Graaf van Inverness,Baron Killyleagh 19 februari 1960 Sarah Margaret Ferguson, hertogin van York, gehuwd op 23 juli 1986, gescheiden op 30 mei 1996. Edward Anthony Richard Louis kaderloos|222x222px Voormalig:Graaf van Wessex,Graaf van ForfarHeden:Hertog van Edinburgh 10 maart 1964 Sophie Helen Rhys-Jones, hertogin van Edinburgh, gehuwd op 19 juni 1999
Imago miniatuur|Elizabeth II in 2015 In 1992 scheidde Elizabeths dochter Anne van Mark Phillips en kondigden zowel prins Charles als prins Andrew aan gescheiden van hun echtgenotes te leven. In datzelfde jaar werd een groot deel van Windsor Castle door brand verwoest. Elizabeth beschreef het jaar als een "Annus Horribilis" (Latijn voor "verschrikkelijk jaar"). Haar probleem bleef echter haar imago van wereldvreemde ijskoningin. Toen prinses Diana in 1997 verongelukte, werd haar reactie op dit nieuws zelfs door de meest verstokte monarchisten kil gevonden. Ter verdediging van Elizabeth wordt wel aangevoerd dat zij niet afstandelijk, maar verlegen was en dat zij het koningschap slechts op zich had genomen omdat ze zich door God geroepen voelde. Na het overlijden in 2002 van haar zus Margaret en haar moeder bleek Elizabeth nog steeds op steun vanuit het volk te kunnen rekenen. Haar gouden jubileum in juli 2002 werd tegen veler verwachting in een groot feest. Zowel het zestigjarig als het zeventigjarig regeringsjubileum werd zowel in het Verenigd Koninkrijk als in diverse andere landen van de Commonwealth met veel luister en met affectie naar de persoon van het langst regerende staatshoofd in de Britse geschiedenis gevierd.