Het veenmosrietland (Pallavicinio-Sphagnetum) is een associatie uit het verbond van zwarte zegge (Caricion nigrae).
Het veenmosrietland wordt soms tot een afzonderlijk landschapstype gerekend, dat kraggenlandschap wordt genoemd.
Naamgeving en codering Syntaxoncode voor Nederland (rVvN): r09Aa02 Natura2000-habitattypecode: H7140B
De wetenschappelijke naam Pallavicinio-Sphagnetum is afgeleid van de botanische namen van respectievelijk elzenmos (Pallavicinia lyellii) en veenmos (Sphagnum).
Fysiognomie Bij trilveen is de vegetatiemat nog zeer dun. Deze mat of drijftil of kragge wordt door ophoping van plantenmateriaal in de loop van de tijd steeds dikker. Het water zakt niet meer door de mat heen, hierdoor ontstaat er een regenwaterlens. Het gevolg is dat het trilveen verzuurt. Dit wordt mede veroorzaakt door de veenmossen die in de vegetatie verschijnen. Er ontstaat veenmosrietland.
Het bijzondere van het veenmosrietland is de gelaagdheid van de vegetatie. Planten die ondiep wortelen leven van regenwater, planten die diep wortelen profiteren van het water onder de kragge. Daar er onder de kragge meer voedingsstoffen in het water zitten, groeien de diepwortelende planten, zoals riet, boven de vegetatie uit. Wanneer de vegetatiemat nog dikker wordt gaat het veenmosrietland over in de moerasheide (Sphagno-Ericetum).
In het veenmosrietland groeien verschillende planten. Er groeien altijd riet en veenmossen. Daarnaast komen er zeldzamere planten voor zoals ronde zonnedauw, welriekende nachtorchis en blauwe knoop.
Ecologie Het is een plantengemeenschap van een verlandingsreeks. Het ontstaat bij maaibeheer uit trilveen. Het veenmosrietland is een belangrijk habitat voor de grote vuurvlinder.
Biogeografie Het veenmosrietland is een zeldzaam vegetatietype dat voorkomt in laagveengebieden, zoals De Wieden, De Weerribben, De Oude Venen en de Nieuwkoopse Plassen in Nederland. Het wordt beschermd via de Habitatrichtlijn, als Habitattype H7140B "Overgangs- en trilvenen".
Diagnostische taxa voor Nederland en Vlaanderen In de onderstaande synoptische tabel staan per vegetatielaag de belangrijkste diagnostische taxa voor Nederland en Vlaanderen.
Kruidlaag Diagnostiek Presentie Triviale naam Botanische naam Opmerking associatiekentaxa 50% kamvaren Dryopteris cristata verbondskentaxa 35% moerasstruisgras Agrostis canina 15% wateraardbei Comarum palustre 15% zwarte zegge Carex nigra klassekentaxa 60% gewone waternavel Hydrocotyle vulgaris 30% moerasviooltje Viola palustris 20% zompzegge Carex canescens 20% veenmosorchis Hammarbya paludosa 12% moerasbasterdwederik Epilobium palustre 10% zomprus Juncus articulatus 5% waterdrieblad Menyanthes trifoliata begeleidende taxa 100% echt riet Phragmites australis 55% ronde zonnedauw Drosera rotundifolia Moslaag Diagnostisch taxon Presentie Triviale naam Botanische naam Opmerking kensoort associatie 25% elzenmos Pallavicinia lyellii kensoort associatie 15% moerasgaffeltandmos Dicranum bonjeanii kensoort verbond 40% gewimperd veenmos Sphagnum fimbriatum kensoort verbond 40% haakveenmos Sphagnum squarrosum kensoort klasse 15% glanzend veenmos Sphagnum subnitens constant taxon 65% gewoon veenmos Sphagnum palustre begeleidend taxon 55% gewoon haarmos Polytrichum commune begeleidend taxon ? veenhaarmos Polytrichum juniperinum var. affine begeleidend taxon 50% roodviltmos Aulacomnium palustre begeleidend taxon 35% slank veenmos Sphagnum flexuosum begeleidend taxon 25% gewoon peermos Pohlia nutans begeleidend taxon 20% moerasbuidelmos Calypogeia fissa begeleidend taxon 15% gewoon puntmos Calliergonella cuspidata
Zie ook Rietland
Veenmosrietland Categorie:Moeras Categorie:Veen