Schotland (Engels en Schots: Scotland, Schots-Gaelisch: Alba) is een voormalig koninkrijk en constituerend land van het Verenigd Koninkrijk. Het omvat het noordelijk deel van het eiland Groot-Brittannië en grenst in het zuiden aan Engeland. Schotland kent een eigen rechtsstelsel, vlag, bankbiljetten en binnenlands bestuur en vormt een constituerend land binnen het Verenigd Koninkrijk.Countries within a country, number10.gov.uk. "Het Verenigd Koninkrijk bestaat uit vier landen: Engeland, Schotland, Wales en Noord-Ierland." (gearchiveerd) Schotland telt ruim 5,4 miljoen inwoners. De hoofdstad van Schotland is Edinburgh.
Op 18 september 2014 werd een referendum gehouden dat moest beslissen of Schotland deel zou blijven uitmaken van het Verenigd Koninkrijk. Van het electoraat stemde 55% tegen afscheiding.Schotland stemt ‘no’ en blijft bij het Verenigd Koninkrijk, maar wat nu?, nrc.nl, 19 september 2014.
Algemeen Naam De naam Schotland is afgeleid van de Latijnse naam Scoti die door de Romeinen gebruikt werd om de Gaelische bevolking in wat nu Schotland en Ierland heet aan te duiden ter onderscheid van de Picten. De Scoti wisten hun macht in het huidige Schotland uit te breiden en vermengden zich met de Pictische bevolking. Vanaf de elfde eeuw werd de term 'Scotia' gebruikt voor Schotland ten noorden van de rivier de Forth. Vanaf de late middeleeuwen kreeg de term zijn huidige betekenis.
Nationale symbolen miniatuur|links|De distel, een van de nationale Schotse symbolen De nationale vlag van Schotland - bekend als de Saltire of het Andreaskruis - werd (volgens de legende) al in de negende eeuw gebruikt en zou daarmee de oudste nationale vlag ter wereld zijn. Sinds 1606 maakt de vlag deel uit van de Union Jack. Er bestaan tal van officiële en onofficiële nationale symbolen, waaronder de distel, het nationale bloemenembleem, de onafhankelijkheidsverklaring uit 1320 (Declaration of Arbroath), het textielpatroon tartan dat vaak van clan tot clan verschilt en de Lion Rampant-vlag.
Flower of Scotland wordt vaak beschouwd als het volkslied van Schotland en wordt gespeeld bij bijvoorbeeld voetbal- en rugbywedstrijden waarin het nationale team speelt. Scotland the Brave wordt gebruikt voor het Schotse team bij de Gemenebestspelen. Sinds Schotland een eigen Parlement heeft, is er een bredere discussie ontstaan. Andere kandidaten voor het volkslied zijn: Highland Cathedral, Scots Wha Hae en A Man's A Man for A' That.
Sint-Andreasdag (30 november) is een nationale feestdag en is sinds 2007 een Bank holiday. Burns' Night (op of rond 25 januari) wordt uitbundiger gevierd. Op 6 april viert men sinds 2004 op 'Tartan Day' het uitbrengen van de onafhankelijkheidsverklaring in 1320.
Geschiedenis
De geschiedenis van Schotland begint ongeveer 14.000 jaar geleden toen de eerste mensen de regio van het huidige Schotland binnentrokken toen de ijstijd ten einde kwam. Er zijn veel objecten uit de steentijd, bronstijd en ijzertijd gevonden, maar weinig geschreven bronnen zijn bewaard gebleven.
De geschreven geschiedenis van Schotland begint met de komst van het Romeinse Rijk in Britannia - het huidige Engeland, Wales en de Schotse Laaglanden. Ten noorden lagen gebieden die bewoond werden door de Picten, het gebied stond bij de Romeinen bekend als Caledonië. Aangezien Schotland aan de rand van Europa ligt, werd lange tijd aangenomen dat de elementen van beschaving maar langzaam naar het land kwamen. Recent onderzoek heeft aangetoond dat enkele ontwikkelingen eerder en geavanceerder in de Schotse samenleving doordrongen dan aanvankelijk gedacht. De zee was hierin een belangrijke schakel.
Vanwege de geografische oriëntatie van Schotland en zijn sterke afhankelijkheid van handelsroutes over zee had het land veel contacten met Scandinavië, de Baltische staten, Ierland, Frankrijk en de Lage Landen. Na de Acts of Union, waarbij Schotland en Engeland verbonden werden in het Koninkrijk Groot-Brittannië, de Schotse verlichting en Industriële revolutie werd Schotland een van de commerciële, intellectuele en industriële centra van Europa. Na de Tweede Wereldoorlog stortte de industriële sector in, waardoor Schotland extra hard werd getroffen. In de laatste decennia beleeft Schotland een culturele en economische renaissance, veelal vanwege een herleving in de financiële sector, de vondst van olie onder de Noordzee en het beperkte zelfbestuur.
Bestuurlijke indeling thumb|250px|Grens tussen Engeland en Schotland
Voor het lokaal bestuur is Schotland onderverdeeld in 32 raadgebieden (Engels: council areas). Deze onderverdeling is ingevoerd in 1996.
Van 1975 tot 1996 was het land onderverdeeld in regio's.
De traditionele indeling in graafschappen (counties) blijft populair in het spraakgebruik en wordt nog gebruikt door de post.
Voor ceremoniële doeleinden is het land verdeeld in Lieutenancy areas die ongeveer, maar niet helemaal, met de graafschappen overeenstemmen.
Geografie
Het vasteland van Schotland beslaat ongeveer een derde van de totale landmassa van Groot-Brittannië, dat ten noordwesten van Continentaal Europa ligt. De totale oppervlakte van het land is 77.910 km². De enige landgrens die Schotland heeft, is met Engeland en is 96 kilometer lang en loopt van de rivier de Tweed aan de oostkust tot de Solway Firth aan de westkust. Ten westen van Schotland ligt de Atlantische Oceaan en ten oosten de Noordzee. Ierland ligt op slechts 30 kilometer van het schiereiland Kintyre verwijderd, terwijl Noorwegen 305 kilometer naar het oosten ligt en de Faeröer 270 kilometer naar het noorden.
De huidige grenzen van Schotland zijn grotendeels tot stand gekomen bij het Verdrag van York uit 1237 tussen Schotland en het Koninkrijk Engeland"Uniting the Kingdoms?", National Archives. Geraadpleegd op 21 november 2006. en het Verdrag van Perth uit 1266 tussen Schotland en Noorwegen.Mackie, J.D. (1969), A History of Scotland. London. Penguin. Uitzonderingen hierbij zijn het eiland Man dat in de veertiende eeuw werd verloren aan Engeland en een Brits Kroonbezit is; de Orkney- en Shetlandeilanden, die in 1472 van Noorwegen werden overgenomen en Berwick-upon-Tweed dat in 1482 door de Engelsen werd veroverd.
Het geografisch middelpunt van Schotland ligt een paar kilometer van het dorpje Newtonmore in Badenoch.Zie "The 'Where Are We' page", highlandhostel.co.uk. Geraadpleegd op 22 september 2007 (gearchiveerd) Met 1344 meter boven zeeniveau is de top van Ben Nevis het hoogste punt van het land, terwijl de rivier de Tay met 190 kilometer de langste rivier is.Keay, J. & Keay, J. (1994), Collins Encyclopaedia of Scotland. London. HarperCollins. Pagina's 734 en 930."Tay", Encarta. Geraadpleegd op 21 maart 2008 (gearchiveerd)
Geologie en geomorfologie thumb|250px|De Quirang op het eiland Skye in de Schotse Hooglanden
Gedurende de ijstijden in het Pleistoceen was Schotland in zijn geheel bedekt door een ijskap en het landschap is aanzienlijk veranderd door de ijskappen. Vanuit een geologisch oogpunt bestaat het land uit drie verschillende gebieden:
Hooglanden De Hooglanden liggen ten noorden en westen van de Highland Boundary Fault, die loopt van Arran tot Stonehaven. Dit gedeelte van Schotland is voornamelijk opgebouwd uit oud gesteente uit het Cambrium en Precambrium, die naar boven werden gedrukt tijdens de Caledonische orogenese. Het wordt doorsneden door stollingsgesteente van een recentere periode, waarvan de overblijfselen de huidige gebergten als de Cairngorms en de Cuillins vormen. Een belangrijke uitzondering zijn de lagen van Old Red Sandstone bij de kust van de Moray Firth, die talloze fossielen herbergen. De Schotse Hooglanden zijn in het algemeen bergachtig en de grootste hoogtes van de Britse Eilanden zijn er te vinden.
Eilanden Schotland heeft meer dan 790 eilanden, die in vier hoofdgroepen worden onderverdeeld: Shetlandeilanden, Orkney-eilanden, de Binnen-Hebriden en de Buiten-Hebriden.
Central Lowlands De Central Lowlands zijn een riftvallei, die vooral uit formaties uit het Paleozoïcum bestaat. Veel van de sedimenten hebben een belangrijke economische waarde, aangezien hier de kolen en ijzer uit de grond werden gehaald die de Industriële revolutie in Schotland mogelijk hebben gemaakt. In het verleden was er ook vulkanisme in dit gebied. Arthur's Seat in Edinburgh is een overblijfsel van zo'n vulkaan. Dit gebied is relatief laag gelegen, hoewel heuvels als de Ochils en Campsie Fells vlakbij liggen.
Steden thumb|300px|Zicht op de hoofdstad Edinburgh vanaf het kasteel De tien grootste steden in Schotland zijn: Stad inwoners 5 april 1991 inwoners 29 april 2001 inwoners 2006/2007 inwoners 2020 Engelse naam Schotse-Gaelische naam Glasgow Glaschu 658.379 629.501 580.690 632.350 Edinburgh Dùn Èideann 400.632 430.082 463.510 506.520 Aberdeen Obar Dhèathain 182.133 184.788 183.467 198.590 Dundee Dùn Dè, Dùn Dèagh 157.808 154.674 175.000 148.210 Paisley Paislig 73.925 74.170 74.048 77.270 East Kilbride Cille Bhrìghde an Ear 70.579 73.796 81.000 75.310 Livingston Baile Lèibhinn 47.000 56.000 63.100 56.840 Dunfermline Dùn Phàrlain 39.068 39.229 54.990 Hamilton Hamaltan 49.988 48.546 49.267 54.480 Cumbernauld Comainn nan Allt 49.507 49.664 49.541 50.530
Meren Er zijn talloze zoetwatermeren in Schotland, waaronder Loch Lomond en Loch Ness.
Klimaat
Demografie
In 2021 had Schotland 5.439.842 inwoners van wie 83,3% geboren was in Schotland. 9,7% was geboren in een ander deel van het Verenigd Koninkrijk. 7% van de bevolking was geboren buiten het Verenigd Koninkrijk. In 2011 kwamen de meeste immigranten uit Engeland (459.486). Verder kwamen er 55.231 mensen uit Polen en 36.655 mensen uit Noord-Ierland. Snelgroeiende migrantengroepen zijn Chinezen en Indiërs. In 2001 waren er 3329 Chinezen en in 2011 waren het er 15.338. In 2001 waren er 10.523 mensen uit India en tien jaar later waren dat er 23.489.The impacts of migrants and migration into Scotland, Scottish Government, 28 oktober 2016
Taal Vrijwel alle inwoners van Schotland spreken Engels. Veel Schotten spreken daarnaast Laagland-Schots, een Germaanse taal verwant aan het Engels, die verschilt van het Standaardengels. Circa 70.000 mensen, voornamelijk van de westelijke eilanden, spreken nog steeds als moedertaal Schots-Gaelisch.
Historisch gezien is Schotland verdeeld in twee culturele gebieden: het zuidelijker gelegen Laagland waar voornamelijk Engels gesproken werd en de nog ten dele Gaelisch-sprekende Hooglanden in het noorden.
De Schotse overheid heeft sinds 2005 een taalbeleid om het Schots-Gaelisch te beschermen en subsidieert onderwijs en radio- en televisie-uitzendingen in het Schots-Gaelisch. Het Schots-Gaelisch wordt al meer dan 1500 jaar gesproken in Schotland en in 2011 had het 87.000 sprekers in het land. Data van de overheid laten zien dat er een groeiende groep Schots-Gaelisch-sprekenden is onder mensen onder de leeftijd van 29. De commissie Bòrd na Gàidhlig werd in het leven geroepen om taaladviezen te geven aan de overheid.Languages, Scottish Government.
Religie In 2016 was een kleine meerderheid (51,3%) van de Schotse bevolking religieus. Van de religieuze Schotten was de meerderheid protestants. 25,5% van de Schotten was lid van de Kerk van Schotland. 13,8% van de Schotse bevolking was katholiek en 8% was lid van een andere christelijke kerk. 1,4% van de bevolking was moslim. Verder waren er nog personen die joods, hindoe, sikh of boeddhist waren en samen vormden deze minderheid 2% van de totale bevolking. 0,7% van de bevolking wist niet wat voor religie ze moesten aangeven bij de enquête van de Schotse overheid over religie.Religion, Scottish Government.
Natuur Er zijn twee nationale parken in Schotland: Nationaal park Cairngorms Nationaal park Loch Lomond en de Trossachs Flow Country is erkend als UNESCO natuurlijk werelderfgoed. Schotland kent ook 40 National Scenic Areas, gebieden met een grote landschappelijke schoonheid. Door de gebieden lopen GR-paden, die in Schotland Great Trail worden genoemd.