Jef Ulburghs (Zolder, 9 juni 1922 – Heusden-Zolder, 31 augustus 2010) was een Belgische priester en politicus.
Hij zette zich actief in voor mijnwerkers, staalarbeiders, migranten, politieke vluchtelingen, verloederde buurten en de derde wereld. Hij genoot internationale waardering als vredesactivist.Jef Ulburghs overleden, Klaas Debacker, standaard.be, 1 september 2010 Hij werkte in de traditie van negentiende-eeuwse priesters die hun religieus engagement verbonden met de maatschappelijke strijd van armen en lagere sociale klassen. Zoals Adolf Daens deed hij dat buiten de lijnen die de katholieke kerk daarvoor uittekende en ook stapte hij in de formele politiek. Waarin hij kleurrijk verschilde, was zijn inpassing in het eigen tijdsfragment. Ulburghs functioneerde in de jaren zeventig tussen sociale strijd en sociaal werk in.1970 Jef Ulburghs, sociaal werk op de barricades, Canon Sociaal Werk Vlaanderen, canonsociaalwerk.eu, geraadpleegd op 12 september 2010
Biografie Jeugd Jef Ulburghs stamde uit een landbouwers- en middenstandsgezin. Hij was de jongste van zes kinderen en groeide op in Zolder. Vader Ulburghs was een veehandelaar en promotor van de plaatselijke coöperatieve melkerij en een aan- en verkooporganisatie voor de plaatselijke boeren.
Na het volgen van de Grieks-Latijnse humaniora aan het Sint-Jozefscollege van Beringen, waar hij in 1941 afstudeerde, besloot Ulburghs om priester te worden, geïnspireerd door de ideeën van KAJ-boegbeeld Jozef Cardijn. Van 1941 tot 1943 volgde hij studies filosofie aan het Klein-Seminarie van Sint-Truiden en vanaf 1943 studies theologie aan het Groot-Seminarie van Luik, waar hij in 1947 afstudeerde.Priester-politicus Jef Ulburghs overleden, Maarten Goethals, knack.be, 1 september 2010
De Waalse jaren (1947-1969) thumb|Jef Ulburghs en een groep Italianen in Grâce-BerleurJef Ulburghs vroeg monseigneur Van Zuylen, die later bisschop zou worden, hem te benoemen in een mijnwerkersbuurt.Zuiderterras. De Waalse jaren van Jef Ulburghs, Guido Fonteyn, standaard.be (abonneesectie), 7 mei 2002, geraadpleegd op 5 september 2010 In juni 1947 werd Jef Ulburghs tot priester gewijd. Tot 1962 was hij onderpastoor van de parochie Saint-Martin in Grâce-Berleur in het bisdom Luik, een grauwe rode wijk met mijnwerkers en staalarbeiders.
In 1962 werd hij, tegen zijn zin, aangesteld als aalmoezenier van de sociale werken in Seraing, waarvan het secretariaat zich vlak bij de ingang bevond van Cockerill-Sambre. Van 1962 tot 1969 was hij proost bij de christelijke arbeidersbeweging Mouvement Ouvrier Chrétien.Priester-Arbeider Jef Ulburghs overleden, kerknet.be, 1 september 2010 Tezelfdertijd was hij onderpastoor van de parochie Assomption in Seraing.
Jef Ulburghs richtte een volkshogeschool voor arbeiders op en rondde in deze periode tevens verschillende opleidingen af. In 1968 behaalde hij een graduaat in de sociale- en de arbeidswetenschappen aan het Institut Supérieur de Culture Ouvrière, in 1969 een licentie in de catechesistische wetenschappen aan de Université Catholique de Louvain en in 1975 een licentie in de politieke en sociale wetenschappen aan de Katholieke Universiteit Leuven.
Limburg Na de oprichting van het nieuwe bisdom Hasselt riep bisschop Heusschen Ulburghs terug naar Limburg en werd hij van 1969 tot 1975 coördinator van de parochieraden van het bisdom Hasselt, secretaris van de Pastorale Raad en voorzitter van de diocesane commissie Rechtvaardigheid en Vrede.
Hij richtte in 1969 Gemeenschap & Ontwikkeling op, naar een concept van het Waalse Communauté et Développement, opgericht in 1968 te Luik. Het zag de volksontwikkeling als een van de wegen naar bevrijding. Paulo Freires benadering (Pedagogie van de onderdrukten, 1970) kreeg er Vlaamse impact mee, ook Ivan Illich (Deschooling Society, 1971) was een inspiratiebron.Mark De Quidt, medewerker Wereldscholen 1971 De naam Wereldscholen ontstond na 1970 toen de nadruk gelegd werd op de vorming van militanten enerzijds en de mogelijkheid voor mensen uit arbeidersmiddens om een universitair diploma te halen anderzijds, in 1973 zou hieruit Arbeidersuniversiteit ontstaan. In theorie zorgde Wereldscholen voor de vorming en Gemeenschap en Ontwikkeling voor de actie maar in de praktijk liepen beide door elkaar., geraadpleegd op 4 september 2010
Begin 1970 stond Jef Ulburghs op de barricaden tijdens de grote mijnwerkersstaking. Zijn aanwezigheid tussen de stakers aan de fabriekspoorten bracht hem in aanvaring met zijn kerkelijke oversten en het ACV. Het conflict werd beslecht met een aanstelling als onderpastoor in Zwartberg. In die de periode stond Jef Ulburghs ook letterlijk op de barricaden tegen de aanleg van de toen in Limburg felomstreden autoweg A-24 (nu Noord-Zuid), waar hij met vertegenwoordigers van de milieubeweging samenwerkte in de stuurgroep van het A24-comité.
In 1971 trok Jef Ulburghs naar de internationale UNCTAD-Conferentie in het Chileense Santiago. Daar hield hij een hongerstaking en haalde de wereldpers. Hij klaagde in eigen land en internationaal de groeiende noord-zuidkloof aan.
In 1974 fuseerde Wereldscholen met het Centrum voor Vorming en Actie (CVA), ontstaan uit het afgescheurde linkse Jong-Davidsfonds. Wereldscholen nam de volwassenenwerking op zich en CVA de jongerenwerking. De naam Gemeenschap en Ontwikkeling verdween. Tijdens het enige congres van Wereldscholen in 1975 werd de oorspronkelijke optie van een vormingsbeweging opnieuw gedefinieerd als democratisch basissocialisme. Vanaf 1975 verloor de nationale werking aan invloed ten voordele van de plaatselijke werking of basisgroepen en werden nog zelden nationale acties georganiseerd. Dit vertaalde zich in lokale vormen van vormingswerk (rond Derde Wereld, gastarbeiders, stadsproblematiek, vrouwenemancipatie, alcoholisme, vredesopbouw enz.), buurtwerk, gezondheidszorg, arbeiderswerking- en vorming, wereldwinkels. Enkel in Limburg bereikte de beweging ook de dorpen, elders beperkte ze zich tot één of twee steden.
In 1975 ging Jef Ulburghs aan de slag als priester-buurtwerker in Genk-Zwartberg, hetgeen hij zou blijven tot in 1982. Hij zette er zijn basiswerk voort. Zo lag hij in Genk en andere voormalige mijngemeenten in Limburg aan de basis van buurtwerkingen en huurderssyndicaten. Van 1975 tot 1984 was hij voorzitter van de vzw Buurtopbouwwerken in Genk. Tevens was hij van 1972 tot 1979 godsdienstleraar aan het Provinciaal Hoger Instituut voor Verpleegkunde in Hasselt.
Tijdens het hellingsweekend in 1979 werd Wereldscholen als een politieke animatiebeweging bestempeld. In de praktijk ging elke groep zijn eigen richting uit en bloedde Wereldscholen als nationale beweging dood. Eind 1983 werd Wereldscholen opgeheven.
Politiek mandataris (1982-1995) Gesteund en voluit aangemoedigd door zijn groeiende achterban besloot Jef Ulburghs begin jaren tachtig ook actief aan politiek te doen. Hij werd in het kader van Operatie-Doorbraak, een poging om sociaal-progressieve katholieken aan te trekken, onafhankelijk kandidaat op de SP-lijst werd hij met glans verkozen. Hij zetelde van 1982 tot 1989 in de gemeenteraad van Genk, waar hij de problemen van de mijnwerkersbuurten naar voor bracht. Hij kreeg het vaak aan de stok met toenmalig burgemeester Louis Gaethofs. Hij werd telkens aangemoedigd door buurtbewoners wiens problemen hij op tafel legde.Wij waren 'rooie studenten', en jij was een pastoor', Afscheidsbrief van Dr. Harrie Dewitte aan Jef Ulburghs, Harrie Dewitte, nieuwsblad.be, geraadpleegd op 2 september 2010
Toen hij de politiek inging kwam hij in een groot conflict met de kerkelijke hiërarchie. Een pastoor bij de socialisten, dat kon niet. Ulburghs kreeg verbod om nog de mis op te dragen in de kerk van Zwartberg.Priester-politicus Jef Ulburghs overleden Jef Lingier (woonde twee jaar met Ulburghs samen in Zwartberg), De Wereld Morgen, 1 september 2010. Gearchiveerd op 5 maart 2016.
Hij steunde de Genkse groepspraktijk Geneeskunde voor het Volk van de radicaal-linkse partij PvdA. Hij protesteerde arm in arm, op de eerste rij, samen met honderden patiënten tegen een zestigtal politieagenten met waterkanon, toen de deurwaarder, op last van de Orde van Geneesheren in 1984 de meubels wou komen opladen. Ook voerde hij meermaals actie tegen de aanwezigheid van Amerikaanse nucleaire raketten in Kleine-Brogel.
In 1984 kreeg Ulburghs een Doorbraak-strijdplaats aangeboden op de SP-lijst voor de verkiezing van het Europees parlement. Hij behaalde zijn zetel en was van 1984 tot 1989 lid van het Europees Parlement. Ulburghs was er lid van de commissie juridische zaken en burgerrechten (1984-1987), de commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming (1987) en de commissie sociale zaken en werkgelegenheid (1987-1989).Fiche Jef Ulburghs op de website van het Europees Parlement.
In 1986 stapte hij mee in de eerste rij, met de mijnwerkers van Waterschei naar Winterslag. Hij vormde de stakersleiding samen met mijnwerkers Luc Cieters, Jan Grauwels, Antonio Venturo, Antonio De Simone, Franco Mirisola, dokter Harrie Dewitte e.a.
Na zijn mandaat in het Europees Parlement kreeg hij geen plaats meer op de SP-lijst. De partij riep de leeftijdsgrens in. Vervolgens werd Ulburghs door de groene partij Agalev aangezocht om voor hen politiek actief te worden. Met hem als lijsttrekker in de kieskring Hasselt-Tongeren-Maaseik veroverde de partij in oktober 1991 voor het eerst een senaatszetel in Limburg. Tot eind 1994 was hij rechtstreeks gekozen senator, waarna hij zich liet opvolgen door een vrouwelijke partijgenote. Naar gewoonte mocht hij als ouderdomsdeken de nieuw verkozen senaat even voorzitten tot de herbenoeming (bij de vorming van de nieuwe regering) van voorzitter Frank Swaelen. Daarnaast zetelde hij van 1992 tot 1993 in de commissie Sociale Aangelegenheden en van 1993 tot 1994 in de commissie Ontwikkelingssamenwerking.
In de periode januari 1992-eind 1994 had hij als gevolg van het toen bestaande dubbelmandaat ook zitting in de Vlaamse Raad. De Vlaamse Raad was vanaf 21 oktober 1980 de opvolger van de Cultuurraad voor de Nederlandse Cultuurgemeenschap, die op 7 december 1971 werd geïnstalleerd, en was de voorloper van het huidige Vlaams Parlement. Hier was hij lid van de commissie Buitenlandse en Europese Aangelegenheden en ondervoorzitter van de werkgroep-Migranten.
Met zijn parlementaire wedde steunde hij diverse sociale projecten. In oktober 1994 werd hij voor Agalev nogmaals verkozen in de Genkse gemeenteraad. In 1995 nam hij afscheid van de actieve politiek.
Na 1995 thumb|Jef Ulburghs door Waalse mijnwerkers gehuldigd en tot ereburger benoemd in Grâce-Hollogne In 2002 werd de 80ste verjaardag van Jef Ulburghs gevierd in de vroegere mijn van Zolder. Op 25 augustus 2002 werd hij in Grâce-Hollogne benoemd tot ereburger.Le retour du curé au Berleur, Grâce-Hollogne, Magazine Communal, 3ème trimestriel 2002, numéro 11
In 2005, op 83-jarige leeftijd, behaalde Ulburghs nog een doctoraat in de politieke wetenschappen aan de Université catholique de Louvain met een proefschrift over de subsidiariteit in een Europese context.
De laatste jaren was Ulburghs regelmatig te vinden op Gran Canaria waar hij af en toe de Nederlandstalige eucharistievieringen verzorgde, samen met kompaan en koster Jan van der Hoeven. Hij gaf toe dat dit uitzonderlijk was voor iemand die gezworen had nooit en te nimmer op vakantie te gaan, volgens hem een toppunt van burgerlijkheid. Het waren de mijnwerkers die hem hadden overgehaald om eens mee te gaan skiën. En zo kwam het ook nog tot Gran Canaria. Een mens is niet altijd logisch gebouwd, vond hij op zijn 85ste.Elma Drayer en Pieter van der Ven (red.), De God van Nederland - Op zoek naar het hogere in de lage landen, Van Gennep Amsterdam, 2006,
Na een kortstondige ziekte overleed Jef Ulburghs in familiale kring.
Nalatenschap