Sir Arnold Edward Trevor Bax (Streatham (Londen), 8 november 1883 – Cork (Ierland), 3 oktober 1953) was een Engelse componist, pianist en dichter, die afstamde van een Nederlander die zich in de zestiende eeuw in Engeland had gevestigd. Hij omschreef zichzelf als een romanticus. Binnen de renaissance van de nationale Engelse muziek aan het begin van de 20e eeuw behoorde Bax tot de generatie tussen de oude school van Edward Elgar en de moderne van Arthur Bliss en William Walton. Bax werd in 1937 geridderd. Hij was van 1942 tot 1952 Master of the Queen's Music. Verder behoorde hij tot de Koninklijke Orde van Victoria.
Levensloop Jeugd en opleiding Bax kwam uit een welgestelde familie. Zijn grootvader had een fortuin verdiend met het produceren van regenjassen. Op 13-jarige leeftijd studeerde hij piano, muziektheorie en compositie aan het Hampstead-conservatorium. Aansluitend ging hij in 1900 naar de Royal Academy of Music in Londen, waar hij piano studeerde bij Tobias Matthay en compositie bij Frederick Corder. Een studiereis naar Dresden en een diepgaande studie van de werken van Franz Liszt en Richard Wagner legden de basis voor invloeden van de Duitse late romantiek.
Inspiratie Ierland De lectuur van werken van de dichter W.B. Yeats en een reis naar Ierland legden rond 1902 de basis voor de interesse voor de Keltisch-Ierse cultuur met haar legendenwereld. Tijdens zijn lang durende verblijven in Ierland nam hij overigens om nooit opgehelderde redenen een alias aan en publiceerde hij onder het pseudoniem Dermot O'Byrne gedichten en korte verhalen. Hij reisde ook naar Rusland en ging graag naar het westen van Schotland.
Naoorlogse desillusie De Eerste Wereldoorlog dreef Bax terug naar Engeland, waar hij zich steeds meer terugtrok in zijn privésfeer. Omdat hij financieel onafhankelijk was, kon hij een leven als vrij componist leiden. Af en toe was hij werkzaam als dirigent.
Orkestwerken Het symfonische werk van Bax bestaat uit een aantal symfonische gedichten, c.q. toongedichten, waarin een romantische natuurbeleving en Keltische ideeën tot impressionistische stemmingsbeelden versmelten in een Wagneriaanse Tristanachtige tonaliteit: The Garden of Fand (1916), November Woods (1917) en Tintagel (1919) behoren tot de bekendste van deze programmawerken. In de jaren 1921-1939 ontstonden ook zeven groot-bezette symfonieën, waarin het programmatisch-rapsodische element binnen de klassieke sonatevorm vrijwel geheel terugtreedt.
Pianomuziek Bax was een begaafd pianist, die het à-vuespel beheerste maar bijna nooit als pianist bij concerten optrad. In zijn pianowerken zijn buitenmuzikale indrukken te herkennen, bijvoorbeeld opgedaan tijdens een reis door Rusland.
Het laatste werk Zijn laatste compositie was een kroningsmars voor de kroning van Koningin Elizabeth II.
Composities Werken voor orkest Symfonieën 1907 Symfonie in F mineur en majeur, niet georkestreerd 1922 Symfonie nr. 1 in Es groot Allegro moderato e feroce Lento solenne Allegro maestoso - Allegro vivace ma non troppo presto - Tempo di marcia trionfale 1926 Symfonie nr. 2 in e klein/C groot Molto moderato - Allegro moderato Andante Poco largamente - Allegro feroce - Molto largamente 1929 Symfonie nr. 3 Lento moderato-Allegro moderato-Allegro feroce-Lento moderato-Allegro moderato-Piu lento-Allegro Lento Moderato-Epilogue: Poco lento 1931 Symfonie nr. 4 1932 Symfonie nr. 5 in cis klein Poco lento - Allegro con fuoco Poco lento Poco moderato 1935 Symfonie nr. 6 in C groot Moderato - Allegro con fuoco Lento molto espressivo Introduction ? Scherzo and Trio: (Allegro vivace - Andante semplice) ? Epilogue: Lento 1939 Symfonie nr. 7 in As groot Allegro Lento - In Legendary Mood (Piu mosso) - Tempo I Theme and Variations (Allegro - Andante - Vivace - Epilogue
Symfonische gedichten, c.q. toongedichten 1905 Cathaleen-ni-Hoolihan 1908 Into The Twilight 1909 In The Faery Hills 1910 Rosc-catha 1912 rev.1921 Christmas Eve 1912 ork.1915 rev.1935 Nympholept 1913 Irish Landscape 1913 ork.1916 The Garden of Fand 1913 Spring Fire 1916 In Memoriam 1917 November Woods 1917 ork.1919 Tintagel 1917 ork.1921 rev.1932 Summer Music 1922 The Happy Forest 1931 The Tale the Pine Trees Knew 1927 Northern Ballad No. 1 1934 Northern Ballad No. 2 1927 ork. 1933 Prelude for a Solemn Occasion (Northern Ballad No. 3) 1944 A Legend
Ouvertures 1911 rev.1918 Festival Overture 1926 Romantic Overture 1927 Overture, Elegy and Rondo 1930 Overture to a Picaresque Comedy 1936 Rogue's Comedy Overture 1936 Overture to Adventure 1943 Overture: Work in Progress
Concerten voor instrument(en) met orkest 1918 Symphonic Variations, voor piano en orkest 1920 Fantasie voor altviool en orkest 1930 Winter Legends, voor piano en orkest 1932 Concerto, voor cello en orkest 1938 Concerto, voor viool en orkest 1939 Concertino, voor piano en orkest 1946 Morning song, voor piano en orkest 1949 Concertante voor drie blaasinstrumenten en orkest, voor drie solo instrumenten en orkest 1949 Concertante voor piano (linkerhand) en orkest 1949 Variations on the name Gabriel Fauré, voor harp en strijkorkest
Andere orkestwerken 1904 Variations for Orchestra (Improvisations) 1905 A Song of War & Victory 1908 ork.1984 On the Sea Shore 1912 Dance of Wild Irravel 1912-1913 Four Orchestral Pieces 1913 rev.1928 Three Pieces, voor klein orkest 1917 rev.1933 Symphonic Scherzo 1919 Russian Suite 1922 Mediterranean 1925 Cortège 1928 Three Pieces 1932 Sinfonietta 1932 Saga Fragment 1937 London Pageant 1938 Paean 1943 Salute to Sydney (Fanfare) 1943 Work in Progress (Overture) 1945 Victory March 1945 The Golden Eagle (Incidental Music) 1947 Two Royal Wedding Fanfares 1952 Coronation March
Werken voor koren 1907 rev.1934 Fatherland, voor tenor solo en gemengd koor - tekst: Runeberg, vertaling: C. Bax 1909 A Christmas Carol, voor gemengd koor 1910 Enchanted Summer, voor twee sopranen solo en gemengd koor - tekst: Shelley 1918 Variations sur «Cadet Rousselle» 1920 Of a rose I sing a song, voor gemengd koor, harp, cello en contrabas 1921 Now is the Time of Christymas, voor tenor, bas, dwarsfluit en piano 1921 Mater ora filium, voor achtstemmig gemengd koor (SSAATTBB) 1922 This worldes joie, voor gemengd koor 1923 The Boar’s Head, voor mannenkoor 1923 I sing of a maiden that is makeless, voor vijfstemmig gemengd koor (SAATB) 1924 To the name above every name, voor sopraan solo en gemengd koor - tekst: Richard Crashaw 1924 St Patrick’s Breastplate, voor gemengd koor 1926 Walsinghame, voor tenor en obligato sopraan - tekst: Raleigh 1930 Lord, Thou hast told us, hymne voor gemengd koor - tekst: Washbourne 1935 The morning watch, voor gemengd koor - tekst: Vaughan 1942 5 Fantasies on Polish Christmas Carols, voor unisono koor - vertaling: Śliwiński 1942 Five Greek folk songs, voor gemengd koor - vertaling: Michel-Dmitri Calvocoressi 1944 To Russia, voor bariton solo en gemengd koor - tekst: Masefield 1945 Gloria, voor gemengd koor 1945 Nunc Dimittis, voor gemengd koor 1945 Te Deum, voor gemengd koor 1947 Epithalamium, voor gemengd unisono koor - tekst: Spenser 1948 Magnificat, voor gemengd koor 1951 Happy Birthday to you, voor gemengd koor - tekst: Hill 1953 What is it like to be young and fair?, voor vijfstemmig gemengd koor (SSAAT) - tekst: C. Bax
Andere vocale muziek Liederen met orkestbegeleiding 1911 2 Nocturnes, voor sopraan en orkest 1914 3 Songs, voor hoge stem en orkest 1914 Song of the Dagger, voor bas en orkest - tekst: Alma Strettel en Carmen Sylva 1914 rev.1946 The bard of the Dimbovitza, voor mezzosopraan en orkest - tekst: Alma Strettel en Carmen Sylva 1921 Glamour, voor hoge stem en orkest - tekst: O’Byrne 1908 ork.1934 A Lyke-Wake, voor hoge stem en orkest 1924 ork.1934 Wild Almond, voor hoge stem en orkest - tekst: Trench 1934 Eternity, voor hoge stem en orkest - tekst: Robert Herrick
Liederen met kamerensemblebegeleiding 1909 Aspiration, voor hoge stem, viool, cello en piano - tekst: Dehmel 1921 My eyes for beauty pine, voor hoge stem en strijkkwartet - tekst: Bridges 1921 O Mistress mine, voor hoge stem en strijkkwartet - tekst: William Shakespeare
Liederen met pianobegeleiding 1903 The Grand Match - tekst: O'Neill 1904 To My Homeland - tekst: Gwynn 1904 A Celtic Song Cycle - tekst: Macleod Eilidh my Fawn Closing Doors The Dark Eyes to Mine A Celtic Lullaby At the Last 1905 When We Are Lost - tekst: Arnold Bax 1905 From the Uplands to the Sea - tekst: Morris 1905 Leaves, Shadows and Dreams - tekst: Macleod 1905 In the Silence of the Woods - tekst: Macleod 1905 Green Branches - tekst: Macleod 1905 The Fairies - tekst: Allingham 1905 Golden Guendolen - tekst: Morris 1905 The Song in the Twilight - tekst: Freda Bax 1905 Mircath: Viking-Battle-Song - tekst: Macleod 1906 A Hushing Song - tekst: Macleod 1906 I Fear Thy Kisses Gentle Maiden - tekst: Shelley 1906 Ballad: The Twa Corbies - recitatie met piano "Border Minstrelsy" 1906 Magnificat - tekst: Sint Lucas 1.46-55 1906 The Blessed Damozel - tekst: Dante Gabriel Rossetti
Kamermuziek
Werken voor piano
Werken voor harp 1931 Valse
Filmmuziek 1942 Malta, G. C. 1948 Oliver Twist
Bibliografie Harriet Cohen: A Bundle of Time: The Memoirs of Harriet Cohen, London: Faber and Faber Limited, 1969. Frederick Corder: A History of The Royal Academy of Music from 1822 to 1922, London: Fredrick Corder, 1922 Dermot O’Byrne: Poems by Arnold Bax, collected, selected and edited by Lewis Foreman, together with two previously unpublished songs by Bax to his own words, Lewis Foreman (ed.), London: Thames Publishing, 1979 Séamas De Barra: Arnold Bax, The Fleischmanns and Cork, in: The Journal of Music in Ireland 5/1, January–February 2005, pp. 24–30 Séamas De Barra: Into the Twilight: Arnold Bax and Ireland, in: The Journal of Music in Ireland 4/3, March–April 2004, pp. 25–29. Thomas Elnaes: An Anglo-Irish Composer: New Perspectives on the Creative Achievements of Sir Arnold Bax, Master's Dissertation, University of Dublin, Trinity College, 2006 Tilly Fleischmann: Some reminiscences of Arnold Bax zie ook: Sir Arnold Bax Lewis Foreman: Bax, A composer and his times, 1st edn, Aldershot: Scolar Press, 1983; - 2nd edn, Aldershot: Ashgate Publishing, 1987; - 3rd edn, Woodbridge: Boydell Press, 2007 Lewis Foreman: Farewell, My Youth and other writings by Arnold Bax, Aldershot: Scolar Press, 1992; now Aldershot: Ashgate Publishing Ltd. Lewis Foreman and Susan Foreman: London–A Musical Gazetteer, New Haven and London: Yale University Press, 2005 Graham Parlett: A Catalogue Of The Works Of Sir Arnold Bax, Oxford: Clarendon Press, 1999 Colin Scott-Sutherland: Arnold Bax, London: J. M. Dent & Sons, 1973 Colin Scott-Sutherland: Ideala – Love Letters and Poems of Arnold Bax, Petersfield, Hampshire: Fand Music Press, 2001 Harry White: The Keeper’s Recital: Music and Cultural History in Ireland, 1770–1970, Cork: Cork University Press, 1998 British Broadcasting Radio 3: Arnold Bax, Composer of the Week, 29 July 2003
Externe links
Sir Arnold Bax Website National Portrait Gallery Review van verzamelde gedichten van Dermot O'Byrne (gearchiveerd) Werklijst Sir Arnold Bax
Categorie:Brits componist Categorie:Brits pianist Categorie:20e-eeuws componist Categorie:Engels dichter