Tina Turner, artiestennaam van Anna Mae Bullock (Brownsville (Tennessee), 26 november 1939 – Küsnacht, 24 mei 2023), was een zangeres en actrice. Amerikaans van geboorte, verruilde haar nationaliteit in 2013 voor die van Zwitserland. Tina Turner formally ‘relinquishes’ U.S. citizenship, Al Kamen, The Washington Post, 12 november 2013 Ze stond bekend als de Queen of Rock 'n' Roll.
In de jaren 60 en 70 werd ze met haar echtgenoot Ike Turner wereldberoemd als het duo Ike & Tina Turner. In de jaren 80 brak ze door met een uiterst succesvolle solocarrière. De zangeres is met tweehonderd miljoen verkochte platen de bestverkopende vrouwelijke rockartiest en verkocht de meeste concerttickets van alle soloartiesten ter wereld. Turner stond bekend om haar krachtige stemgeluid en haar energieke optredens: big hair (meestal een pruik), hoge hakken en een korset of minirok.
Biografie Anna Mae Bullock werd geboren als dochter van Floyd Richard Bullock (1912-1967), opziener bij een boerderij, en Zelma Currie (1918-1999). Ze had een oudere zuster Alline die in 2010 overleed. Een oudere halfzus kwam om bij een auto-ongeluk in de jaren 40. Uit recent onderzoek van Amerikaanse genealogen blijkt dat ze voor een derde Europese en twee derde Afrikaanse voorouders heeft. Haar eerste jaren werden overheerst door de vele ruzies tussen haar ouders die uiteindelijk scheidden toen ze drie jaar oud was. De kinderen werden later door hun moeder achtergelaten bij de grootmoeder van vaderskant en later bij de grootmoeder van moederskant.
Als klein kind zong Anna Mae in kerkkoortjes. Na schooltijd werkte ze als katoenplukster; een klusje waar ze altijd een hekel aan had. Op haar twaalfde kwam ze in dienst als huishoudster bij een blank gezin. In 1956 overleed haar grootmoeder, waarna ze bij haar moeder en zus in Saint Louis (Missouri) terechtkwam.
Carrière In Saint Louis ontmoette Bullock in 1957 rock-'n-rollpionier Ike Turner, die in een nachtclub optrad met zijn band The Kings of Rhythm. Tijdens optredens kwam het voor dat meisjes uit het publiek een kans kregen op het podium te zingen. Anna Mae Bullock volgde de band wekenlang en uiteindelijk kreeg ook zij een kans. Ze zong het nummer You Know I Love You van B.B. King. Het publiek was razend enthousiast door haar ruwe en krachtige stem. Ike besloot Anna Mae, die toen nog op de highschool zat, als achtergrondzangeres aan te nemen.
Ike had vaker talent gescout, maar als ze eenmaal succesvol waren, verlieten ze hem allemaal. Anna Mae beloofde dit nooit te zullen doen en ze kregen een sterke vriendschapsband. In die tijd kreeg de achttienjarige Bullock een affaire met Ikes saxofonist Raymond Hill. Uit deze kortstondige relatie werd in augustus 1958 zoon Raymond Craig geboren, die later de achternaam Turner kreeg. Eerder dat jaar kwam Anna Mae van highschool, waardoor haar niets meer in de weg stond om bij de band te komen.
1960-1976: Ike & Tina Turner 200px|right|thumb|Ike en Tina Turner in 1971. Ondertussen kregen Ike en Anna Mae een relatie en ze werd zwanger. Rond die tijd nam ze haar eerste single op: A Fool in Love. Eigenlijk was het door Ike geschreven nummer niet voor Bullock bedoeld, maar zong ze het nummer in omdat de oorspronkelijke zanger Art Lassiter niet kwam opdagen. De single werd uitgebracht onder de artiestennaam Ike & Tina Turner. Ike had Anna Mae buiten haar weten om een artiestennaam gegeven. A Fool in Love werd in 1960 een hit: nr. 28 in de Amerikaanse Billboard Hot 100 en nr. 2 in de Billboard Hot R&B Top.
Gedreven door het succes van hun eerste single wilde Ike door Amerika toeren. De zwangere Anna Mae had hier geen oren naar. Dit antwoord beviel Ike niet en hij sloeg haar, waarna zij toestemde. Dit was het begin van een steeds toenemende mate van mishandeling van Anna Mae door Ike. Het eerste televisieoptreden van Ike & Tina Turner kwam toen zij negen maanden zwanger was. Kort daarna, in oktober 1960, werd zoon Ronald Ronell geboren. In 1962 trouwde het stel in Mexico. De twee zoons uit vorige relaties van Ike werden ook opgevoed door Tina, omdat hij en zijn voormalige echtgenotes nauwelijks naar de kinderen omkeken.
Het succes van hun debuutsingle werd al snel overtroffen door het nummer It's Gonna Work Out Fine, dat uitkwam in 1961. Deze single kwam tot plek veertien in de Billboard Hot 100, werd nr. 2 in de Amerikaanse r&b-top en werd genomineerd voor een Grammy. Daarna werd het singlesucces minder. Desondanks werd het duo wel een ware attractie in Amerika vanwege hun explosieve live-optredens. Ike & Tina gaven concerten in de Verenigde Staten met drie achtergrondzangeressen, The Ikettes genoemd, en een band die de Revue heette. Om het plaatje compleet te maken wilde men het haar van Tina bleken, maar door een fout van een kapper kreeg ze last van tijdelijke haaruitval waarna ze een pruik ging dragen. Het publiek vond deze nieuwe look geweldig en sindsdien trad ze meestal op met een pruik.
Tijdens een van hun optredens werd het duo gespot door producer Phil Spector. Hij was dusdanig onder de indruk van Tina dat hij met haar een single wilde opnemen. De zangeres leerde van Spector beter met haar stem om te gaan en kreeg een groter stembereik. Het resultaat van de samenwerking werd de popsingle River Deep - Mountain High. De single flopte in Amerika, maar in Europa werd het een hit (onder andere nr. 3 in Engeland en nr. 9 in Nederland). Tegenwoordig geldt het nummer als evergreen. Als gevolg van het succes in Engeland werden Ike & Tina Turner in 1969 door The Rolling Stones gevraagd om tijdens hun Amerikaanse tournee het voorprogramma te vullen, samen met B.B. King. Dit betekende de grote doorbraak van Ike & Tina Turner in Europa. Tina inspireerde Mick Jagger met haar moves op het podium en werd zodoende bekend als degene die de zanger van The Rolling Stones leerde dansen.
Eind jaren 60 bleef succes met het eigen repertoire uit. Tina werd steeds vaker door haar echtgenoot Ike mishandeld. Uiteindelijk zou ze zowel financieel als emotioneel vrijwel compleet onder zijn controle komen te staan. Daarnaast hield Ike er ook andere relaties op na. In 1968 raakte ze tegelijkertijd met een achtergrondzangeres zwanger van Ike, waarna Tina abortus liet plegen. Rond deze tijd raakte Ike verslaafd aan cocaïne, waardoor de mishandeling alsmaar heftiger werd. In latere interviews zei Tina dat ze totaal geen vrijheid van haar toenmalige echtgenoot kreeg en eigenlijk zowel mentaal als fysiek door hem werd gemarteld. Aan het einde van 1968 deed Tina een zelfmoordpoging door het slikken van vijftig valiumtabletten. In deze tijd schreven Waylon Jennings en Willie Nelson het lied Good hearted woman, dat op haar is geïnspireerd.
Het oorspronkelijk in 1969 door John Fogerty geschreven nummer 'Proud Mary', dat onder meer bekend werd door zijn groep Creedence Clearwater Revival, werd in 1971 door Ike herschreven. Dit werd de grootste hit voor Ike & Tina Turner (onder andere nr. 4 in VS, nr. 6 in Nederland en nr. 8 in Engeland). Het jaar daarop wonnen ze ook een Grammy Award voor Proud Mary. In 1973 had het duo hun laatste grote hit: Nutbush City Limits (onder andere nr. 22 in de VS, nr. 4 in Engeland en nr. 2 in de Bondsrepubliek Duitsland). Dit nummer werd door Tina Turner zelf geschreven en gaat over haar geboorteplaats.
1976-1978: Scheiding Begin jaren 70 opende Ike een eigen muziekstudio, waarmee hij een geflopt soloalbum voor Tina produceerde. Met toestemming van Ike verscheen zijn vrouw ook voor het eerst solo op televisie. Daarnaast acteerde ze ook nog als de Acid Queen in de musicalfilm Tommy uit 1975, waarin onder anderen ook Elton John speelde.
Ondertussen nam de mishandeling van Tina toe. Ze werd zo hard door haar man geslagen dat het vaak voorkwam dat haar kaak of neus gebroken werd. In juli 1976, kort voor het begin van een nieuwe tour, had Tina voor het eerst de durf gevonden om terug te vechten. Naar eigen zeggen kreeg ze deze kracht uit haar boeddhistische geloof, waartoe ze zich enkele jaren eerder bekeerd had. Diezelfde dag nog ontglipte ze hun hotelkamer en belde vanuit een ander hotel een vriend bij wie ze terechtkon.
Na een lange procedure werd het huwelijk nietig verklaard op 28 maart 1978. Ike mocht alles houden, het enige dat Tina wilde was het behouden van haar artiestennaam. Hun vier kinderen (van wie twee uit de eerdere relaties van Ike) werden door Ike naar Tina gestuurd. Na hun scheiding zijn ze elkaar nog bij enkele gelegenheden tegengekomen, maar hebben nooit meer een woord gewisseld. Tina zegt in interviews dat ze Ike wel heeft vergeven.
Omdat ze geen geld kreeg bij de scheiding moest er hard gewerkt worden om te kunnen leven. Nadat twee soloalbums flopten was geen enkele platenmaatschappij meer geïnteresseerd in Tina Turner. Ze leende geld van een vriend dat werd geïnvesteerd in een bandje, waarmee Tina Turner ging optreden op feestjes en in hotels. De zangeres gaf shows met oude Ike & Tina-nummers en coverde discohits.
1979-1984: Doorbraak als soloartiest De Amerikanen moesten lang niets hebben van de ex-vrouw van Ike Turner, die rond die tijd voor illegaal drugsbezit in de gevangenis zat. In Europa daarentegen had Tina Turner nog altijd de reputatie als geweldige live-entertainer en gaf ze regelmatig uitverkochte concerten en televisieoptredens. In 1979 werd Roger Davis haar manager en het roer werd omgegooid naar echte rockmuziek. Davis wist het voor elkaar te krijgen dat Tina Turner kon optreden in de prominente Ritz-club in New York. Hier spotte Rod Stewart haar, bij wie ze in 1982 als gast mocht optreden tijdens het L.A. Forum-concert van de Absolutely Live-tournee. Tina Turner en Stewart zijn sindsdien vrienden gebleven. The Rolling Stones zagen Tina Turner en nodigden haar uit enkele voorprogramma’s te vullen van hun nieuwe tournee. Ook David Bowie, die Turner zijn favoriete vrouwelijke artiest noemde, zag haar optreden in Ritz, samen met mensen van zijn platenlabel. Door de enthousiaste reacties van grote, voornamelijk Britse, sterren raakten Europese platenmaatschappijen geïnteresseerd in de inmiddels 43-jarige zangeres.
Uiteindelijk werd platenlabel Capitol Records bereid gevonden om een single van Tina Turner op te nemen. Dit werd een cover van Al Green, Let's Stay Together, die in november 1983 uitkwam. Het nummer sloeg vooral goed aan in Engeland en Nederland, waar het respectievelijk de zesde en vierde plaats behaalde in de hitlijsten. In latere interviews prees Tina Turner het Nederlandse publiek vanwege hun enthousiaste reactie op dit nummer toen ze begin 1984 in Europa toerde. Ze meldde dat het Nederlandse publiek toen voor het eerst een nummer met haar meezong tijdens een concert. Oorspronkelijk werd Let's Stay Together niet in de VS uitgebracht, maar nadat er duizenden importkopieën binnenstroomden, werd de single ook in de VS uitgebracht. Het resultaat werd een nummer 1-hit in de Amerikaanse Billboard Hot Dance Club Chart en positie 26 in de Amerikaanse Billboard Hot 100. Begin 1984 werd de Beatles-cover Help! uitgebracht, die het ook in Nederland goed deed.
Door het succes van de single, wilde Capitol Records een album met Turner opnemen. De eerste single die van dit album werd uitgegeven was What's Love Got to Do with It. Turners manager dwong het platenlabel om de single goed te promoten, waarna het nummer een langzame stijging naar de top begon. Het nummer was oorspronkelijk eerder opgenomen door Bucks Fizz. Uiteindelijk werd het een nummer 1-hit op de Amerikaanse Billboard Hot 100 en in Engeland, Canada en Australië. Hiermee werd Tina Turner de oudste vrouwelijke artiest met een nummer 1-hit in Amerika. In veel Europese landen kwam de single terecht in de top 5, alhoewel hij in Nederland op positie 15 bleef steken.
1985-1990: Groei van het succes thumb|Tina tijdens een show in Noorwegen, 1985