De Smurfen (Frans: Les Schtroumpfs) is een Belgische stripreeks, bedacht door Peyo en Yvan Delporte. Na het overlijden van Peyo nam zijn zoon Thierry Culliford de supervisie over.
Geschiedenis De reeks begon als een spin-off van een andere strip van Peyo, Johan en Pirrewiet, waarin de Smurfen een bijrol hadden gekregen in het verhaal De fluit met zes smurfen (1958) en enkele latere avonturen. In 1959 maakten de Smurfen hun eerste verschijning als zelfstandige stripreeks. Hun eerste avontuur werd als bijlage bij Spirou gegeven. Dit idee kwam van Yvan Delporte, die later betrokken bleef bij alles wat met de Smurfen te maken had. Hij verfijnde de Smurfentaal en verzon namen voor enkele Smurfen. Zijn idee bestond uit het uitgeven van boekjes voor de reeks mini-récits waarbij het verhaal op een grote pagina werd afgedrukt en door de lezer gevouwen en geknipt moest worden tot een klein boekje van 44 pagina's. Die vormen het begin van de stripavonturen van de Smurfen, maar ze vormen geen onderdeel van de echte stripreeks. In het totaal verschenen zes van deze kleine verhalen: Les schtroumpfs noirs, Le voleur de schtroumpfs, L'œuf et les Schtroumpfs, Le Faux Schtroumpf, La Faim des Schtroumpfs en Le Centième Schtroumpf. De zes verhaaltjes werden later hertekend op een groter formaat en zijn in die vorm opgenomen in de feitelijke stripreeks. Het eerste verhaal op het normale formaat was Smurfonie in ut.
In 1992 overleed Peyo. Het laatste Smurfen-album waar hij aan meewerkte, was De Geldsmurf. Na Peyo's dood gingen Nine, zijn weduwe en inkleurster, tezamen met zoon Thierry zich over de reeks ontfermen.
Tekenfilms
Het succes van de Smurfen werd wereldwijd door de tekenfilms die door Hanna-Barbera werden gemaakt.
Uitgeverijen De Smurfen werden eerst uitgegeven bij Dupuis, maar vanaf De Vliegsmurf werden de albums uitgegeven bij Cartoon Creation. Vanaf De Geldsmurf werden de nieuwe albums en de albums van Cartoon Creation bij Le Lombard uitgegeven. Sinds het album Een kind bij de Smurfen (2008) worden de nieuwe albums uitgegeven door de Standaard Uitgeverij. De albums van alle vorige uitgeverijen worden bij deze uitgeverij heruitgegeven met een opgefriste cover en herziene belettering. In het Frans blijven de albums echter uitgegeven worden bij Le Lombard. De erfgenamen van Peyo kozen voor het Nederlands echter voor een andere uitgever omdat de overkoepelende vertaler van o.a. Dupuis en Le Lombard, Balloon Books, volgens hen niet genoeg publiciteit maakte voor de reeks.
Omschrijving Hoofdfiguren in deze stripreeks zijn de blauwe dwergjes met hun grote witte muts. Van uiterlijk lijken ze allemaal op elkaar, maar hebben elk hun eigen karakter. Ook spreken ze een vreemde taal waarin heel wat woorden zijn vervangen door het woord smurf of gesmurft, dat heet de Smurfentaal. Er is ook een leider, de Grote Smurf. Hij leidt het blauwe volkje een vredig en gelukkig bestaan.
Soms wordt het Smurfendorp geterroriseerd door de gemene tovenaar Gargamel, die de Smurfen het liefst allemaal wil uitroeien.
Personages
In het verhaal De Honderdste Smurf wordt gezegd dat er 100 Smurfen zijn. In latere verhalen komen daar nog de Smurfin, Sassette, Babysmurf en Wilde Smurf bij. Van de 100 oorspronkelijke Smurfen zijn er meer dan 90 die intussen een eigen naam hebben gekregen. Elke Smurf heeft een eigen karakter die meestal een uitvergroting is van één typische menselijke eigenschap. Veel van deze Smurfen werden bedacht door Yvan Delporte.
Naast de Smurfen komen er ook vaak mensen en dieren aan bod in de verhalen. Zo zijn er o.a. Gargamel met zijn kat Azraël, magiër Homnibus en de hond Puppy.
Smurfenalbums Hoofdreeks De eerste 13 albums werden oorspronkelijk uitgegeven bij Dupuis, de nummers 14, 15 en 16 bij Cartoon Creation en de nummer 17 tot en met 25 bij Le Lombard. Van album 26 tot en met 38 was Standaard Uitgeverij de uitgeverij van De Smurfen in het Nederlandstalig gebied. Standaard Uitgeverij veranderde de titel en omslag van album 15 helemaal. De recentste versie van album 15, Luilaksmurf heeft slaap, bevat ook één ander verhaal ten opzichte van de oude versie. In 2020 ging de reeks naar Ballon Media, maar omdat kort na de wissel Standaard Uitgeverij en Ballon Comics fusioneerden, bleef de reeks alsnog onder de naam van fusiebedrijf Standaard Uitgeverij verschijnen. De reeks kreeg wel een nieuwe hoofding.
Tussen 2013 en 2016 bracht Dupuis de eerste dertien albums samen in een Franse integrale reeks, met een dossier in elke integraal. In 2018 bracht Standaard Uitgeverij hiervan een vertaling uit.LastDodo nr 7098471, nr 7186761, nr 7328035 en nr 7399923.
NummerTitelOorspronkelijke titelSchrijver(s)Tekenaar(s)Jaartal 1 De zwarte Smurfen Les Schtroumpfs noirsYvan Delporte, PeyoPeyo 1963 2 De SmurführerLe SchtroumpfissimeYvan Delporte, PeyoPeyo 1965 3 De Smurfin La SchtroumpfetteYvan Delporte, PeyoPeyo 1967 4 Het ei en de Smurfen L'Œuf et les SchtroumpfsYvan Delporte, PeyoPeyo 1968 5 De Smurfen en de krwakakrwa Les Schtroumpfs et le CracoucassPeyo, GosPeyo, Gos 1969 6 De Ruimtesmurf Le CosmoschtroumpfPeyo, Yvan Delporte, GosPeyo 1970 7 De LeerlingsmurfL'Apprenti SchtroumpfPeyoPeyo 1971 8 Dat moet je smurfen! Histoires de SchtroumpfsPeyo, Yvan DelportePeyo 1972 9 Smurfe koppen en koppige Smurfen Schtroumpf Vert et Vert SchtroumpfPeyo, Yvan DelportePeyo 1973 10 Smurfensoep La Soupe aux SchtroumpfsPeyo, Yvan DelportePeyo 1976 11 De Olympische Smurfen Les Schtroumpfs OlympiquesPeyoPeyo 1983 12 De Babysmurf Le Bébé SchtroumpfPeyoPeyo 1984 13 De SmurfjesLes P'tits SchtroumpfsPeyoPeyo 1988 14 De VliegsmurfL'AéroschtroumpfPeyoPeyo 1990 15 Een kusje voor de SmurfinEen kusje voor de Smurfin werd niet in het Frans uitgegeven. De Franstalige nummer 15, L'Étrange Réveil du Schtroumpf paresseux, bevat enkele verhalen uit Een kusje voor de Smurfin en Babysmurf wil een beer. Hierdoor bevat de Nederlandstalige reeks een album meer dan de Franstalige. De Franstalige nummer 15 bevat wel dezelfde verhalen als het later album Luilaksmurf heeft slaap. - PeyoPeyo 1991 Luilaksmurf heeft slaap L'Étrange Réveil du SchtroumpfPeyoPeyo 2012 16 Babysmurf wil een beer - PeyoPeyo 1991 17 De Geldsmurf Le Schtroumpf FinancierPeyo, Thierry CullifordPeyo, Alain Maury, Luc Parthoens 1992 18 De juwelensmurferLe Schtroumpfeur de bijouxLuc Parthoens, Thierry CullifordAlain Maury 1994 19 Dokter Smurf Docteur SchtroumpfLuc Parthoens, Thierry CullifordAlain Maury 1996 20 De Wilde Smurf Le Schtroumpf sauvageLuc Parthoens, Thierry CullifordAlain Maury1998 21 De Smurfendreiging La Menace schtroumpfLuc Parthoens, Thierry CullifordAlain Maury 2000 22 Alles smurft vanzelf On ne schtroumpfe pas le progrèsPhilippe Delzenne, Thierry CullifordLudo Borecki, Pascal Garray2002 23 De ReportersmurfLe Schtroumpf reporterLuc Parthoens, Thierry CullifordLudo Borecki 2003 24 De goksmurfen Les Schtroumpfs joueursLuc Parthoens, Thierry CullifordLudo Borecki 2005 25 Smurfensalade Salade de SchtroumpfsLuc Parthoens, Thierry CullifordLudo Borecki, Jeroen De Coninck 2006 26 Een kind bij de Smurfen Un enfant chez les SchtroumpfsMiguel Díaz Vizoso, Thierry CullifordJeroen De Coninck 2008 27 Het boek dat alles weet Les Schtroumpfs et le Livre qui dit toutAlain Jost, Thierry CullifordPascal Garray 2008 28 Het Smurfenparadijs Schtroumpf les BainsAlain Jost, Thierry CullifordPascal Garray 2009 29 De Grote Smurfin La Grande SchtroumpfetteAlain Jost, Thierry CullifordPascal Garray 2010 30 De gouden boom Les Schtroumpfs et l’Arbre d’orAlain Jost, Thierry CullifordPascal Garray 2011 31 De Politiesmurfen Les Schtroumpfs de l'ordreAlain Jost, Thierry CullifordJeroen De Coninck 2012 32 De Smurfen in Pililut Les Schtroumpfs à PilulitAlain Jost, Thierry CullifordPascal Garray 2013 33 Gargamel is verliefd Les Schtroumpfs et l'Amour SorcierAlain Jost, Thierry CullifordJeroen De Coninck 2014 34 De Smurfenheld Schtroumpf le hérosAlain Jost, Thierry CullifordJeroen De Coninck, Miguel Díaz 2015 35 De Smurfen en de halfgeest Les Schtroumpfs et le demi-génieAlain Jost, Thierry CullifordJeroen De Coninck, Miguel Díaz 2016 36 De Smurfen en de paarse bonen Les Schtroumpfs et les haricots mauvesAlain Jost, Thierry CullifordPascal Garray 2017 37 De dappere draak Les Schtroumpfs et le dragon du lacAlain Jost, Thierry CullifordJeroen De Coninck, Miguel Díaz 2018 38 De droommachine Les Schtroumpfs et la machine à rêverAlain Jost, Thierry CullifordJeroen De Coninck, Miguel Díaz 2019 39 De vlucht van de ooievaars Les Schtroumpfs et le vol des cigognesAlain Jost, Thierry CullifordMiguel Díaz Vizoso 2020 40 De witte storm Les Schtroumpfs et la tempête blancheAlain Jost, Thierry CullifordAlain Maury 2021 41 De verloren kinderen Les Schtroumpfs et les enfants perdusAlain Jost, Thierry CullifordMiguel Díaz Vizoso 2022 42 Gargamel de Smurfenvriend Gargamel, l'ami des SchtroumpfsAlain Jost, Thierry CullifordAlain Peral 2023 43 De tovermantel Les Schtroumpfs et la cape magiqueAlain Jost, Thierry CullifordMiguel Díaz Vizoso 2024 44 De Smurfenbeker Le Trophée des SchtroumpfsMarc Dubuisson, Thierry CullifordLudo Borecki 2025
Smurfenstreken In deze reeks verschenen vijf albums met 44 gags van één pagina lang. Ze hebben geen specifieke titel.
NummerTitelOorspronkelijke titelSchrijverTekenaarJaartal 1 Smurfenstreken 1 Schtroumpferies 1 PeyoPeyo 19942Smurfenstreken 2Schtroumpferies 2PeyoPeyo19963Smurfenstreken 3Schtroumpferies 3PeyoPeyo19974Smurfenstreken 4Schtroumpferies 4PeyoPeyo19995Smurfenstreken 5Schtroumpferies 5PeyoPeyo2001
Reclameuitgaven Het Rode Kruis en de Smurfen (promotie Rode Kruis, 1996) De smurf uit de ruimte (promotie Fristi/Cécémel, 1996) De ballonnensmurfer/De neefjes van de smurfen (promotie Fristi/Cécémel, 1996) De papieren smurfen (promotie Super M. Mestdagh, 1996) De Smurfosaurus (promotie Super M. Mestdagh, 1996) Een gouden oorkonde (promotie Bpost/Belgisch Centrum voor het Beeldverhaal, 2008)
De Smurfen en het verloren dorp Deze stripreeks startte in 2017, naar aanleiding van de gelijknamige film uit dat jaar. De reeks bouwt ook verder op deze film, met de toen geïntroduceerde meisjes. In eerste instantie werd alleen het eerste album vertaald van het Frans naar het Nederlands, zonder aanduiding van een reeks. Na de fusie van Standaard Uitgeverij en Ballon Comics in 2020 werd de reeks alsnog verdergezet in het Nederlands. NummerTitelOorspronkelijke titelSchrijver(s)Tekenaar(s)Jaartal 1 De Smurfen en Het verloren dorpLa Forêt interdite Alain Jost, Luc Parthoens, Thierry CullifordAlain Maury, Jeroen De Coninck, Miguel Díaz Vizoso, Laurent Cagniat2017Het verboden woud20232Het verraad van SmurfbloesemLa Trahison de Bouton d'OrLuc Parthoens, Thierry CullifordAlain Maury20183De raafLe CorbeauLuc Parthoens, Thierry CullifordAlain Maury20194Een nieuw beginUn nouveau départLuc Parthoens, Thierry CullifordLaurent Cagniat20205De staf van SmurfwilgjeLe Bâton de sauleLuc Parthoens, Thierry CullifordLaurent Cagniat20226Het dolende eilandL'île vagabondeLuc Parthoens, Thierry CullifordLaurent Cagniat20237Het land van de smurfende stenenLe Pays des Pierres schtroumpfantesLuc Parthoens, Thierry CullifordLaurent Cagniat20248De vreemde betovering van Tenefee FalibulaL'étrange sortilège de Ténéfée FalibulaFalzar, Thierry CullifordLaurent Cagniat2025
Overige reeksen Smurfen-Miniboekjes In deze reeks verschenen 9 delen. De afmetingen zijn 13,8 x 12,8 cm. Ze zijn uitgegeven door Dupuis in de jaren 1982 en 1983.
De Smurfentaart De Smurfin en de maan De Omgekeerde Smurf De Vliegende Smurf De Valse Smurf De Zwerfsmurf De Smurf en de tuurlifoon De Smurf en de weermachine De Leerling-Toversmurf
Peuterboeken Uitgebracht in 1983.
De Smurfen aan zee De Smurfen in de regen De Smurfen in de sneeuw De Smurfen in het bos
TV-Smurfen Uitgebracht in 1983 en 1984.
De Supersmurf Gargamel en de fonkelstenen Een zwarte dag voor de Lolsmurf De roze bril
Vier verhalen van de Smurfen