thumb|Een meettoestel voor rockwellhardheid thumb|Detail van het toestel met de indenter De rockwellhardheid (HR) is een maat voor de hardheid van materialen, bepaald volgens de rockwellhardheidstest. In die test wordt hardheid geïnterpreteerd als "weerstand tegen plaatselijke penetratie". De test bepaalt de nettodiepte waarop een bolvormig indruklichaam in het materiaal is doorgedrongen nadat er een standaardlast op aangebracht is.
De rockwellhardheid is vernoemd naar de uitvinders van de testmethode, de Amerikanen Hugh M. Rockwell en Stanley P. Rockwell, die er in 1919 een octrooi voor verkregen.U.S. Patent 1294171, "Hardness-tester" van 11 februari 1919
Rockwellhardheidsschalen De hardheid volgens Rockwell wordt uitgedrukt door een getal (zonder eenheid), afgelezen op een bepaalde schaal. Er zijn verschillende schalen (A...V), voor verschillende soorten materialen en verschillende testomstandigheden. De C-schaal bijvoorbeeld is een veel gebruikte schaal voor harde staalsoorten. Andere veel gebruikte schalen zijn R en M. Hoe hoger het getal op een bepaalde schaal, hoe harder het materiaal. De rockwellhardheid wordt geschreven als bv. 65 HRC (65 op de Hardness Rockwell C-schaal).
Testprocedure Een test volgens de rockwellmethode gebeurt als volgt: Eerst wordt er op het testmonster een indruklichaam geplaatst, dit is een stalen bolletje of een kegelvormige naald met een diamanten tip. Op het indruklichaam wordt dan een voorlast van van 10 kg aangebracht, die bedoeld is om de invloed van lokale kleine oneffenheden aan het oppervlak van het materiaal op te heffen en om het indruklichaam op zijn plaats te houden. De penetratie van de voorlast bepaalt het nulpunt van de meting. Daarna wordt de eigenlijke testlast (meestal 60, 100 of 150 kg) op het indruklichaam aangebracht. Dus in totaal is de belasting op het materiaal dan . Nadat de testlast weer is weggenomen, maar nog met de voorlast aanwezig, leest men de rockwellhardheid af op de juiste hardheidsschaal; die is afhankelijk de keuze van het indruklichaam en van de testlast.
450px|left|thumb|Rockwellhardheidstest
De rockwellhardheidstest is gestandaardiseerd in de Amerikaanse norm ASTM E-18 en de internationale normen ISO 2039 voor plastics, ISO 3738 voor harde metalen (A-schaal) en ISO 6508 voor andere metalen.
Een vergelijkbare hardheidstest is die van Shore ("durometer"), deze wordt vaak voor rubberachtige materialen gebruikt.
Rockwellhardheid De rockwellhardheid kan worden berekend met de volgende vergelijking:
, waarbij:
de diepte in mm (vanaf het de diepte die wordt verkregen door de voorlast ), en zijn schaalfactoren die afhankelijk zijn van de schaal van de gebruikte test (zie tabel hieronder).
+RockwellschalenSchaalAfkorting§Testlast* (kgf)IndruklichaamMateriaalNhAHRA60bolconische diamant†cementcarbide, dun staal, oppervlakkig gehard staal100500BHRB1001,59 mm balkoperlegering, zacht staal, aluminiumlegering, kneedbaar ijzer130500CHRC150bolconische diamant†staal, harde gietijzers, perliet kneedbaar ijzer, titanium, diep-gehard staal, andere materialen harder dan 100 HRB100500DHRD100bolconische diamant†dun staal en half-gehard staal en perliet kneedbaar ijzer100500EHRE1003,18 mm balgietijzer, aluminium en magnesiumlegering, lager metalen, thermoharder130500FHRF601,59 mm balgetempeerde koperlegering, dun zacht plaat metalen130500GHRG1501,59 mm balfosfor-brons, beryllium-koper, kneedbaar ijzer130500HHRH603,18 mm balaluminium, zink, loodEBP company R-150T Rockwell hardness tester manual book.130500KHRK1503,18 mm ballager legering, tin, harde kunststof materialen130500LHRL606,35 mm ballager metalen en andere zeer zachte of dunne materialen130500MHRM1006,35 mm balthermoplasten, lager metalen en andere zeer zachte of dunne materialen130500PHRP1506,35 mm ballager metalen en andere zeer zachte of dunne materialen130500RHRR6012,70 mm balthermoplasten, lager metalen en andere zeer zachte of dunne materialen130500SHRS10012,70 mm ballager metalen en andere zeer zachte of dunne materialen130500VHRV15012,70 mm ballager metalen en andere zeer zachte of dunne materialen13050015T, 30T, 45T15, 30, 451,59 mm balOndiep: voor zacht coatings100100015N, 30N, 45N15, 30, 45bolconische diamant†Ondiep: voor gehard materialen1001000* Behalve voor "ondiepe schalen" waar het 3 kgf is, de voorlast is 10 kgf.† Wordt ook wel het Brale indruklichaam genoemd, wordt gemaakt met een kegelvormige diamant in een hoek van 120° ± 0,35° en een puntradius van 0,200 ± 0,010 mm.§ Het rockwellnummer gaat vooraf aan de schaalafkortingen (bijv. 60 HRC). Behalve bij de "ondiepe schalen" waar ze na de afkorting worden geplaatst, gescheiden door een '-' (bijv. 30N-25).
Zie ook Brinellhardheid Hardheidsschaal van Mohs Vickershardheid
Categorie:Hardheid Categorie:Eenheid