miniatuur|Installatie van een WAS-sirene op paal in Nederland, ook wel een waspaal genoemd miniatuur|Installatie van een sirene op een flat in Nederland miniatuur|De geluidsinstallatie Het waarschuwingsstelsel of waarschuwings- en alarmeringssysteem (WAS) is een netwerk van 4278 sirenes in Nederland die draadloos en onafhankelijk van elkaar aangezet kunnen worden vanuit de alarmcentrale van de regionale brandweer. De sirenes worden gebruikt om te waarschuwen via een luchtalarm voor (dreigend) gevaar, met name indien er gevaarlijke stoffen in de lucht aanwezig (kunnen) zijn.
Siemens ontwikkelde het systeem van elektronische sirenes op basis van de Federal Signal Modulator 2008 en 1004. Het waarschuwingsstelsel is eigendom van het Ministerie van Justitie en Veiligheid. Het is op 3 juni 1998 in gebruik genomen.
Geschiedenis Nadat de kernramp van Tsjernobyl in 1986 had plaatsgevonden, werd besloten dat het oude luchtalarmsysteem aan vervanging toe was. Bij dit oude luchtalarmsysteem, dat in 1954 in gebruik was genomen, waren de sirenes mechanisch en waren ze niet afzonderlijk te bedienen. Het werd elke eerste maandag van de maand om 12:00 getest, onder andere om roestvorming en zoutaanslag tegen te gaan.
Bij het WAS wordt het alarmgeluid elektronisch geproduceerd. Het testen van het alarm werd in eerste instantie niet meer nodig geacht, omdat de sirenes ook in stilte getest konden worden.
Het WAS werd uiteindelijk op 3 juni 1998 in gebruik genomen. In eerste instantie vond er een keer per jaar, op de eerste woensdag van juni om 12:00, een geluidstest plaats. Per 1 september 2003 wordt het alarm weer iedere maandag van de maand getest. Reden hiervoor was dat het geluid anders niet genoeg bekend was bij de bevolking.
Als de sirene gaat De bevolking is via publiekscampagnes van tevoren geïnstrueerd om in het geval dat de sirene gaat naar binnen te gaan, ramen en deuren te sluiten en radio of televisie aan te zetten. Op aangewezen rampenzenders kan de overheid verdere aanwijzingen geven, bijvoorbeeld dat een gebied geëvacueerd wordt of om ventilatiesystemen uit te schakelen.
Als de sirene gaat is het niet de bedoeling om de politie of het alarmnummer 112 te bellen. De ervaring leert dat veel mensen dit toch doen, waardoor de telefoonlijnen overbelast raken en de alarmcentrales hun werk niet kunnen doen.Luchtalarm gaat enkele minuten af in Flevoland
Bereik Het bereik van het waarschuwingsstelsel is gebaseerd op mensen die zich buiten gebouwen bevinden. Dit betekent dat het alarm binnen een gebouw soms minder goed hoorbaar is. Dit is zo gedaan, omdat het alarm er is om mensen buiten te waarschuwen en omdat het geluid te luid zou worden, wanneer mensen binnen ook gewaarschuwd zouden moeten worden..
De sirenes kunnen afzonderlijk of als groep ingeschakeld worden. Hiermee kan selectief gealarmeerd worden zodat alleen een getroffen gebied bereikt wordt. Hiermee wordt onnodige paniek voorkomen en wordt voorkomen dat mensen het alarm niet meer serieus gaan nemen.
Installaties met een Modulator 2008 hebben een bereik van ongeveer 900 meter, terwijl installaties met een Modulator 1004 door hun kleinere uitvoering een bereik van ongeveer 600 meter hebben.
Test De sirenes worden maandelijks getest op de eerste maandag van de maand om 12.00 uur behalve op feestdagen, Nationale Dodenherdenking of bij andere speciale gebeurtenissen. De test duurt 1 minuut en 26 seconden. Vanuit de aansturende meldkamer zijn er drie mogelijkheden: Een stil alarm dat enkel voor een ter plaatse zijnde monteur wat led-lampjes laat oplichten, een technisch alarm voor de monteur dat een korte sirene laat horen, en het bekende luide alarm.
Afschaffing Sinds 2015 ligt het plan op tafel om het waarschuwings- en alarmeringssysteem (WAS) op termijn af te schaffen. In 2016 maakte de minister van Justitie en Veiligheid bekend dat dit per 2020 zou gaan plaatsvinden. Reden voor de afschaffing was de toename in alternatieve alarmmethoden, zoals calamiteitenzenders, geluidswagens, sms (NL-Alert) en sociale media. Een voordeel, volgens het ministerie, is dat via deze systemen je de mensen ook kunt vertellen wat te doen.
In 2019 werd besloten om de geplande afschaffing van het WAS per 1 januari 2020 met een jaar uit te stellen, omdat de alternatieve systemen zoals NL-Alert niet overal in Nederland optimaal werkten. Naar aanleiding van zorgen uit de Tweede Kamer over het nog niet optimaal functioneren van de alternatieve systemen, werd in november dat jaar de afschaffing voor onbepaalde tijd opgeschort.
In 2021 liet de minister van Justitie en Veiligheid weten dat hij het besluit over de toekomst van het WAS overlaat aan het volgende kabinet. In de komende jaren zullen het kabinet en de Tweede Kamer besluiten of en hoe het WAS wordt voortgezet.
In 2024 maakte de minister van Justitie en Veiligheid bekend dat het systeem in 2025 zal worden vervangen door NL-Alert. Een ruime Kamermeerderheid stemde later die maand echter voor het behoud van het WAS. Het onderhoudscontract werd daarop verlengd tot 1 januari 2028.
In mei 2026 werd bekendgemaakt dat het luchtalarm per 1 januari 2028 zou gaan verdwijnen wegens het aflopen van het onderhoudscontract op deze dag. Daarna besloot de regering dat er een nieuw sirenenetwerk ontwikkeld wordt 'als onderdeel van een keten dat militaire dreigingen kan detecteren en mensen kan waarschuwen'.
Externe links Crisis.nl (in het geval het luchtalarm afgaat) Nederlands Instituut Fysieke Veiligheid
Categorie:Rampenbestrijding in Nederland