Johann Baptist Strauss sr., Duits: Johann Baptist Strauß sr. (Leopoldstadt bij Wenen, 14 maart 1804 – Wenen, 25 september 1849) was een Oostenrijks dirigent, violist en componist.

Levensloop Zijn vader was herbergier. Strauss begon zijn muzikale carrière bij het orkest van Ignaz Michaël Pamer. Toen hij 15 was, mocht hij meespelen in het orkest van de in Wenen in die tijd zeer populaire Joseph Lanner. Deze had zoveel succes dat hij zich vanwege zijn vele optredens verplicht zag om zijn orkest in tweeën te splitsen. Johann kreeg de opdracht om het tweede orkest te dirigeren.

Beide sterke karakters kwamen al vlug in botsing, en Johann trok weg, om een eigen dansorkest op te richten. Vanaf 1833 trad hij hiermee ook in het buitenland op. In 1835 werd hij "Hofballmusikdirektor".

Zijn beroemdste werk is ongetwijfeld de "Radetzkymars", die hij schreef ter ere van de 82-jarige generaal Josef Radetzky, die in Italië grote militaire successen boekte. Daar deze generaal te veel eer kreeg ten koste van de keizer, ontstond er zulke deining dat Johann Strauss zelfs een tijdlang Wenen ontvlucht is.

Johann Strauss had drie zonen, die zelf ook componist werden: Johann (de Walskoning), Josef en Eduard.

Van de in totaal 251 composities die hij geschreven heeft, zijn er 152 in de vorm van walsen en 18 marsen.

Strauss trouwde in 1825 met Anna Streim. Dit huwelijk was niet gelukkig: lange periodes van afwezigheid vanwege Strauss’ vele buitenlandse tournees leidden tot toenemende verwijdering tussen de echtgenoten. Het huwelijk bracht zeven kinderen voort, onder wie Johann, Josef en Eduard en de dochters Anna en Therese. Hij was een strenge vader die zijn zonen, ondanks hun aanwezige muzikale talenten, verbood een muzikale carrière na te streven. Zo werd Johann gedwongen om zich voor te bereiden op een loopbaan in het bankwezen.

Strauss onderhield vanaf 1834 een maîtresse die hem acht kinderen schonk. Deze situatie leidde er uiteindelijk toe dat Anna van hem scheidde. Vervolgens zette zij haar zoon Johann aan om alsnog een muzikale loopbaan te ambiëren. Dit deed hij met zoveel succes dat hij zich ontwikkelde tot de belangrijkste concurrent van zijn vader in het Weense muziekleven en uiteindelijk de beroemdste van de Strauss-familie.

Strauss sr. overleed als gevolg van roodvonk die hij had opgelopen bij een van zijn onwettige kinderen. Het Museum der Johann Strauss Dynastie in Wenen besteedt aandacht aan onder meer zijn werk en leven. Hij en zijn zoons Johann jr., Josef en Eduard werden (her)begraven op het Zentralfriedhof in Wenen.

Composities (onvolledig) Marsen 1830: Großer Festmarsch, op. 39a6 uit Wiener Tivoli-Musik, 1tes Heft 1832: Original-Parade-Marsch (Wiener Bürger-Märsche Nr. 1) WoO 1832: Marsch nach Zampa (Wiener Bürger-Märsche Nr. 2), WoO 1834: Marsch nach Robert der Teufel (Wiener Bürger-Märsche Nr. 3), WoO 1834: Original-Parade-Marsch, op. 73 - getiteld: Wiener Bürger-Marsch Nr 1 1838: Original-Parade-Marsch (Wiener Bürger-Marsch Nr. 5), op. 102 1843: Parade-Marsch, op. 144 1846: Österreichischer Fest-Marsch, op. 188 1846: Esmeralda-Marsch (Wiener Bürger-Marsche Nr. 6), op. 192 1847: Österreichischer Defilier-Marsch, op. 209 - later hernoemd in: Geschwindmarsch Nr. 119 1848: Österreichischer National-Garde-Marsch, op. 221 1848: Marsch der Studenten-Legion, 223 1848: Freiheits-Marsch, op. 226 1848: Marsch des einigen Deutschlands - Militärmarsch, op. 227 1848: Radetzkymars, op. 228 1848: Brünner National-Garde-Marsch, op. 231 1849: Zwei Märsche der königlich spanischen Nobelgarde, op. 240 Triumph-Marsch Manövrir-Marsch 1849: Jelačić-Marsch, op. 244 - opgedragen aan de Kroatische Gouverneur graaf Josip Jelačić od Bužima 1849: Wiener Jubel-Marsch, op. 245 1849: Wiener Stadt-Garde-Marsch, op. 246 March of the Royal Horse Guards Radetzky-Bankett-Marsch

Galoppen 1838: Der Carneval in Paris, Galopp, op. 100 1839: Gitana-Galopp, op. 108 1839: Indianer-Galopp, op. 111 1839: Furioso-Galopp, op. 114 Alpenkönig - Galopp, op. 7 Ballnacht-Galopp, op. 86 Cachucha-Galopp, op. 97 Chinesischer-Galopp, op. 20 Einzugs-Galopp, op. 35 Fortuna-Galopp, op. 69 Jugendfeuer-Galopp, op. 90 Karolinen und Kettenbrücke - Galopp, op. 21 Reise-Galopp, op. 85 Seufzer-Galopp op. 9 Sperl-Galopp, op. 42 Wettrennen-und Wilhelm-Tell-Galopp, op. 29

Walsen 1826: Täuberln-Walzer, op. 1 1826: Döblinger Reunion - Walzer, op. 2 1827: Wiener Carneval, op. 3 1827: Kettenbrücken-Walzer, op. 4 1827: Gesellschaftswalzer, op. 5 1827: Wiener-Launen-Walzer, op. 6 1829: Charmant-Walzer, op. 31 1830: Benifice-Walzer, op. 33 1830: Gute Meinung für die Tanzlust, op. 34 1830: Tivoli-Rutsch Walzer, op. 39 1830: Wiener Damen - Walzer, op. 40 1831: Der Raub der Sabinerinnen - Walzer, op. 43 1831: Vive la Danse!, op. 47 1831: Heiter auch in ernster Zeit, op. 48 1831: Das Leben ein Tanz oder Der Tanz ein Leben! Walzer, op. 49 1835: Mein schönster Tag in Baden - Walzer, op. 58 1835: Zweyte Walzer-Guirlande, op. 77 1835: Philomelen-Walzer, op. 82 1836: Rosa-Walzer, op. 76 1836: Huldigungs-Walzer, op. 80 1837: Brüssler Spitzen - Walzer, op. 95 1837: Ball-Racketen, op. 96 1838: Paris-Walzer, op. 101 1839: Freuden-Grüsse..., op. 105 1839: Cäcilien-Walzer, op. 120 1839: Apollo-Walzer, op. 128 1840: Wiener Gemüths-Walzer, op. 116 1841: Adelaiden-Walzer, op. 129 1842: Egerien-Walzer, op. 134 1843: Loreley-Rhein-Klänge-Walzer, op. 154 1845: Geheimnis aus der Wiener-Tanzwelt, op. 176 1848: Helenen-Walzer, op. 204 1848: Sorgenbrecher, op. 230 Architekten-Ball-Tänze, op. 36 Bajaderen Walzer, op. 53 Das Leben ein Tanz, der Tanz ein Leben - Walzer, op. 49 Die Friedensboten, op. 241 Donaulieder (Deutsche Lust), op. 127 Elisabethen - Walzer, op. 71 Erinnerung an Berlin - Walzer, op. 78 Erinnerung an Deutschland - Walzer, op. 87 Gabrielen-Walzer, op. 68 Herztöne-Walzer, op. 203 Huldigung der Königin Victoria - Walzer, op. 103 Krönungs-Walzer, op. 91 Österreichische Jubel-klänge - Walzer, op. 179 Paroxysmen, op. 189 Promotionen, op. 221 Walzer à la Paganini, op. 11

Andere werken (quadrillen, polka's etc.) Alice-Polka, op. 238 Annen - Polka, op. 137 Damen-Souvenir-Polka, op. 236 Eisele und Beisele Sprünge, op. 202 Erinnerungen an Ernst oder "Der Carneval in Venedig", Fantasie op. 126 Exeter Polka, op. 249 Haute-Volée - Quadrille, op. 142 Josefstädter Tänze, op. 23 Jubel-Quadrille, op. 130 Kathinka-Polka, op. 218 Louisen-Quadrille, op. 234 Quadrille zur Namensfeier Kaiser Ferdinands, op. 151 Quadrille zur Namensfeier Kaiserin Maria Anna, op. 153 Salon-Polka, op. 161 Schäfer-Quadrille, op. 217 Sperl-Polka, op. 133 Wiener Kreuzer-Polka, op. 220 Piefke und Pufke Polka, op. 235

Bibliografie Francis Pieters: "The Marches of the Viennese Strauß Dynasty", in: WASBE World: Official Magazine of the World Association for Symphonic Bands and Ensembles, maart 2013, p. 14–27, . Wolfgang Suppan & Armin Suppan: Das Neue Lexikon des Blasmusikwesens, Freiburg-Tiengen, Blasmusikverlag Schulz GmbH, 1994, . Marianne Betz: Der Csakan und seine Musik: Wiener Musikleben im frühen 19, Jahrhundert, dargestellt am Beispeil einer Spazierstockblockflöte, Tutzing: Hans Schneider Verlag, 1992, 294 p. Paul E. Bierley & William H. Rehrig: The Heritage Encyclopedia of Band Music: Composers and Their Music, Westerville, Ohio: Integrity Press, 1991, . Dr. Felix Czeike & Helmut Kretschmer: Wiener Musiker Gedenkstätten, Vienna: J & V Edition, 1988, 146 p. Karch Pal: Pest-Buda katonazeneje 1848-Ban, Budapest: Kozzeteszi az MTA Zenetudomanyi Intezet, 1983.

Externe link

Categorie:19e-eeuws componist Categorie:Oostenrijks componist Categorie:Oostenrijks dirigent Categorie:Oostenrijks violist