Ronflonflon (avec Jacques Plafond) was een Nederlands radioprogramma van de VPRO, dat werd uitgezonden tussen 10 oktober 1984 en 30 januari 1991. Aanvankelijk was het iedere woensdagmiddag te beluisteren op Hilversum 3 tussen 15.00 en 16.00 uur. Vanaf 4 december 1985 werd het tijdstip tussen 17.00 en 18.00 uur op vanaf dan Radio 3, wat gunstiger was voor de luisterdichtheid. De uitzendingen waren vanaf 1989 ook te horen op Radio 5. In totaal zijn er 328 gewone afleveringen gemaakt en uitgezonden. In 1986 verscheen ook een negendelige van het radioprogramma afgeleide televisieserie Plafond over de vloer.
Presentatie Presentator Jacques Plafond, een personage van Wim T. Schippers, praatte steevast door alle platen heen, schroomde er niet voor een plaat aan of af te kondigen met de opmerking dat hij het een "kutplaat" vond en liet zijn gasten aan de telefoon het liefst niet uitpraten. Het programma Ronflonflon was in het algemeen een gezellige chaos, en ook tijdens live-opnames die soms in het land werden opgenomen, vlogen de singles door de zaal.
Hij bedankte zijn luisteraars nooit voor het luisteren aan het eind van de uitzending, maar vond dat de luisteraars hem maar moesten bedanken voor het maken van weer een Ronflonflon uitzending. Ook was hij niet erg vleiend over zijn collega dj's op aanvankelijk Hilversum 3 en later Radio 3. Zo noemde hij Veronica-dj Lex Harding 'Lex Haring' en in aflevering 60 vond hij dat hij niet zo een dikke kop had als Frits Spits, bekend van De Avondspits.
Zelfbedachte zaken Jacques hanteerde bij het dateren van de uitzending sinds 1 mei 1985 de zogenaamde apriltelling. Hierbij werd na 30 april verdergegaan als 31 april, 32 april, 33 april tot oneindig door. Hierbij kon een datum ook negatief zijn zoals -4 december. Het jaar werd wel gewoon aangegeven zodat 1 januari 1986 werd aangegeven als 276 april 1985 en 1 januari 1990 als 1737 april 1985. Daarnaast was er ook nog sprake van de oktobertelling en de februaritelling. Een Ronflonflon-uitzending werd door Jacques Plafond bijvoorbeeld aangekondigd als "941 oktober 1984, 746 april 1985, 431 februari 1986, oftewel 6 mei 1987.", hetgeen dan overigens weer vol telfouten zat.
Ook voerde Jacques Plafond op 1 januari 1986 de maand onzalicum in. Onzalicum was de dertiende maand van het jaar; 1 januari 1986 was voor Plafond dus 1 onzalicum 1985. De maand onzalicum telde 29 dagen en dus was het pas op 30 januari 1986 bij Ronflonflon 1 januari 1986. Ook telde de week acht dagen, maandag, dinsdag, marsdag, woensdag, donderdag, vrijdag, zaterdag en zondag. In 1987 stopte Plafond met de onzalicum-telling, maar de oktober-, februari- en apriltelling gingen gewoon door.
Er komen twee fictieve Nederlandse plaatsnamen in het radioprogramma en ook in de televisieserie voor, namelijk Dalden en Rochelten. Een weg in Dalden heet de Atoombomweg. Aflevering 95 (30 juli 1986) start met de Belgische plaatsnamen Glons (Glaaien in het Nederlands) en het nabijgelegen Zwartberg in Belgisch Limburg. Beide plaatsen bestaan, maar Glaaien is in 1963, bij de vaststelling van de Belgische taalgrens overgeheveld van de provincie Limburg naar de provincie Luik.
Ook had hij een plan voor de republiek "Belnedië", waarbij Nederland zou worden opgeheven en samengevoegd met het Nederlands sprekende deel van België tot Belnedië. Het Frans sprekende deel van België zou dan aan Frankrijk worden toegevoegd. Hiervoor werd een heel lied gemaakt, met een korte en een lange versie, waarin uitvoerig werd uitgelegd wat de voordelen waren (o.a. dat de taalstrijd zomaar zou zijn opgelost en dat we in één klap van twee koningshuizen bevrijd zouden zijn). Dit plan was niet nieuw en werd al in 1982 geopperd door Henk J.Pal als aspirant koning in De lachende scheerkwast.
Plaatsnamen werden altijd - bij xxx gesitueerd, de meest voorkomende was Hilversum - bij Bussum. Saillant detail is dat Wim T. Schippers in Bussum is opgegroeid. Andere voorbeelden waren Arnhem - bij Velp, Groningen - bij Haren, Rotterdam - bij Schiedam, Tilburg bij Goirle en Vlaardingen bij Maassluis.
Verder verzon Schippers allerlei nieuwe woorden zoals "joe" om het probleem te omzeilen of mensen met jij of u moesten worden aangesproken. Andere voorbeelden waren "brimstig" (onduidelijk, onbestemd, treurig) en "gekte" (afgeleid van gek).Barend Servetshow weblog Geschiedenis - Redactie SvJ Utrecht
Productie Heel veel van het materiaal dat werd gebruikt, werd zelfgemaakt, of was eerder door Schippers gemaakt. Schippers schreef samen met Jan Vos (Clous van Mechelen) heel veel liedjes die in het programma werden gebruikt, en die door de gebruikte typetjes werden gezongen. Ook de jingles waren zelfgemaakt. Veel samenwerkingen bestonden al wel, want ook voor Sesamstraat werden liedjes zo gemaakt, en Paul Haenen is meermalen te gast geweest, meestal als Dominee Gremdaat of Margreet Dolman. Schippers kende Haenen omdat ze samen Bert en Ernie bij Sesamstraat deden.
In een interview vertelde Schippers later dat het maken van Ronflonflon hem twee dagen per week kostte.Als mensen denken dat ik leuk ga zitten doen, hebben ze het mis
In een extra uitzending live vanuit Paradiso (Amsterdam) ter gelegenheid van de radiolanddag op 24 september 1989 gaf Jacques uitleg over hoe achter de schermen een Ronflonflon uitzending tot stand kwam.Ronflonflon - Extra live aflevering ter gelegenheid van Radiolanddag. VPRO (10 april 2013). Geraadpleegd op 10 april 2022. Pagina niet meer beschikbaar.
De naam Ronflonflon In de uitzending van 16 oktober 1985 praat Jacques Plafond met Frankrijk-kenner Jan Brusse. De eerste vraag die hij stelt betreft de betekenis van Ronflonflon, waarop Jan Brusse antwoordt: "Ronflonflon is lawaaierige, overpopulaire muziek zoals die uit een draaiorgel komt".Aflevering met Jan Brusse over de betekenis van het Franse woord Ronflonflon (gearchiveerd)
Waardering Niet iedereen was gecharmeerd van het radioprogramma, zoals wel vaker bij werk van Wim. T. Schippers. Al in het begin in het najaar van 1984 hadden Marc van Amstel en Renny Pereira van de Radionieuwsdienst ANP geweigerd de files nog langer live voor te lezen, waarna de uitzending voor het geven van verkeersinformatie werd onderbroken. Dit tot grote woede van Jacques.
Na de invoering van de landelijke zenderkleuring van de publieke radiozenders en de naamsverandering van de publieke popzender naar Radio 3 per 1 december 1985, werden de files voorgelezen door mensen van de verkeerspolitie te Driebergen. Op 8 juli 1987 in aflevering 144 weigerde Jelles Bode, een medewerker van de verkeerspolitie en ook filelezer, om nog langer live in het programma te komen, omdat Jacques Plafond het filenieuws aankondigde met een minuten durende jingle, geïntroduceerd in aflevering 50, en vervolgens Jelles Bode telkens in de rede viel. Op een gegeven ogenblik riep Jelles Bode: "Het spijt mij zeer meneer Plafond, maar op deze manier wens ik niet met u samen te werken." Jacques ging op hoge toon te keer en riep dat hij zelf wel uitmaakte wie in zijn eigen programma aan het woord kwam en dat Jelles Bode nu vlug de files moest voorlezen waarop Jelles Bode antwoordde: "Meneer Plafond, dat had u eerder moeten bedenken" en vervolgens verdween Jelles Bode van de zender en werden de files voortaan niet meer live voorgelezen. Daarna riep Jacques dat met het voorlezen van de files het zout in de wonden werd gestrooid en het voor de mensen die in de file stonden het toch niet interessant was te weten welke files er waren omdat ze er toch al in stonden en het dus mosterd na de maaltijd was. In een eerdere uitzending had Jelles Bode al eens een file voorgelezen waarbij Jacques vroeg aan Jelles: "Nog eens" waarop Jelles riep: "Nee daar kan ik niet aan beginnen".
In het radio-archief van de website van de VPRO is nog een aantal fragmenten te beluisteren, met ook twee NOS nieuwslezers, namelijk Donald de Marcas en Marc van Amstel. Tevens zijn in 'De Schatkamer' van Beeld en Geluid aflevering terug te luisteren.
Memorabel is ook het weken van tevoren aangekondigde 'Grote Gerard Reve Interview'. Op de dag van het interview zelf had hij Reve aan de telefoon en zijn eerste (en zo bleek: enige) vraag aan de volksschrijver was: "Gelooft joe nu werkelijk in God?", waarop Reve de hoorn op de haak smeet.
Medewerkers Verschillende personages werkten mee aan het radioprogramma en/of de televisieserie en werden gespeeld door soms dezelfde acteurs. Zo werden door Janine van Elzakker gespeeld Wilhelmina Kuttje junior (nadrukkelijk gespeld met twee keer een "t"; "twee thee" zoals Teun Balk de Ronflonflonober altijd riep), de Weduwe van Beurden, Elsje de Wit, Jacqueline van Benthem, Anneke Rol en hoofdinspectrice van der Wel. Door Rogier Proper werden gespeeld Jaap Knasterhuis en Inspecteur Falckenbosch (uit Vlaardingen).
Verder werkten nog regelmatig mee Hilde van Hamme uit Reet, Rob van Houten als Boy Bensdorp, Cees Schouwenaar als Henk J. Pal, Clous van Mechelen als de pianostemmer Jan Vos (die samen met Etna Vesuvia enkele jaren het theaterprogramma Tataboeloe speelde met teksten van Wim T. Schippers), de Ronflonflonober Teun Balk en de weggeautomatiseerde ambtenaar en Truus Dekker als Loes de Wilde. Ook de typetjes van Paul Haenen (Margreet Dolman, Ernie en Dominee Gremdaat) kwamen geregeld langs.
Jan Vermaas speelde de producer A.J. Broekema met zijn assistenten Flip Romanov en Anneke Rol en later Ineke Vrucht, die na haar scheiding weer door het leven ging als Ineke Stapel.
De reden dat zoveel typetjes door maar een paar personen werden gespeeld, kwam omdat het programma maar budget had voor een presentator en het draaien van een paar platen. Door de jaren heen werden zo'n 35 typetjes neergezet, maar deze moeten worden gespeeld door de mensen die al in en rond het programma aanwezig waren. Rogier Proper ging daardoor Jaap Knasterhuis spelen, en omdat hij daarvoor bij het programma Scoop had gewerkt, leek het Schippers wel leuk dat hij iets met film ging doen. Veel mensen waar Schippers door de jaren mee werkte op televisie of in het theater, kregen zo ook een (bij)rol in Ronflonflon.Interview met Wim T. Schippers
Gedichtenrubriek Een vaste rubriek was Wilhelmina Kuttje draagt voor waarin Wilhelmina Kuttje junior gedichten van haar grootmoeder Wilhelmina Kuttje senior opdroeg. De voordracht begon met de jingle die als volgt klonk: "Wilhelmina Kuttje", waarna de declamatie begon. Later kwam er een nieuwe jingle met de volgende tekst: "Wilhelmina Kuttje draagt voor (ja ik draag voor) uit het rijkgeschakeerde werk (uit het rijkgeschakeerde werk), van onze Nederlandse dichters en dichteressen" waarna de declamatie begon.
Filmrubriek In het programma was veelal een filmrubriek, die echter zelden over film ging. Dit kwam vooral door het format van het programma, waarin niets was wat het leek te zijn. De eerste filmrubriek (Près du vent) werd verzorgd door de verknipte Jaap Knasterhuis, maar het had meestal slechts zijdelings met film te maken. Vaak wilde Knasterhuis bellen met iemand die vlak daarvoor bij Jacques Plafond aan de telefoon in de uitzending was geweest. In latere uitzendingen werd een nieuwe filmrubriek gelanceerd, met de naam Piscine, verzorgd door Inspecteur Falckenbosch uit Vlaardingen, die daarvoor al de rubriek We geven het woord aan verzorgde. Ook Piscine ging zelden over een filmtip.
Andere rubrieken Enkele andere rubrieken waren onder meer:
Achterstallige post Belnedië Van het boekenfront Bredduvang (de filmrubriek van Jaap Knasterhuis) RATATA met Broekema De coverquiz (een idee van Ineke Vrucht) De onvergetelijke Gerrit Dekzeil De eierstokkencassette (naam van de rubriek is ontstaan als tegenhanger van de "Kloteplaat") De Godvergeten Theo van Gogh voor en na De platenkeuze van Jaap Knasterhuis (met jingle die nog 2 minuten doorliep in de betreffende plaat) Kloteplaat van EmileOverzicht van alle Kloteplaat van Emile (gearchiveerd) De krant van gisteren Nieuwe platen vliegen om mijn oren