Tsalendzjicha (Georgisch: , ) is een gemeente in het noordwesten van Georgië, gelegen in de bestuurlijke regio Samegrelo-Zemo Svaneti. De gemeente heeft een oppervlakte van 646,7 km² en heeft ongeveer 22.600 inwoners (2024). De gelijknamige stad is het bestuurlijk centrum. De gemeente is gesitueerd in het stroomgebied van de rivier Engoeri, op de zuidrand van de Grote Kaukasus, waar deze overgaat in het Colchis-laagland. Het gebied ligt in de cultuur-historische streek Mingrelië, ook wel Samegrelo genoemd.

Geschiedenis Na het uiteenvallen van het Koninkrijk Georgië in de 15e eeuw lag het gebied van Tsalendzjicha in het vorstendom Mingrelië (of ook wel Odisji en Samegrelo) en stond het onder de heerschappij van de adellijke Dadiani-familie. Het werd eeuwenlang feitelijk gedomineerd door het Ottomaanse Rijk, maar vanaf de 18e eeuw verloren zij het gezag. Toen het keizerrijk Rusland in 1810 overging tot de annexatie van West-Georgië werd de Russische bestuurlijke indeling langzamerhand ingevoerd die de basis legde voor de hedendaagse indeling.

In het Russische Rijk links|miniatuur|Oejezd Zoegdidi met district Tsalendzjicha (II, midden). In 1867 werd Mingrelië volledig geannexeerd door het Russische Rijk, verdeeld in Russisch gemodelleerde bestuurlijke eenheden en opgenomen in het gouvernement Koetais. De oejezd Zoegdidi was een van de nieuwe provincies die uit Mingrelië werden opgericht, waar het gebied van Tsalendzjicha onder viel.

De provincie, mazra in het Georgisch, was onderverdeeld in drie gemeentelijke districten (oetsjastok), waaronder het oetsjastok Tsalendzjicha. De plaats Tsalendzjicha was het bestuurlijk centrum van het district. In 1886 had het district Tsalendzjicha in totaal 41.950 inwoners, 40 procent van alle inwoners van de provincie Zoegdidi.

Moderne district Als gevolg van de bestuurlijke herindelingen van de Sovjet-Unie in 1930 werd het rajon (district) Tsalendzjicha opgericht, dat in oppervlak overeenkomt met de hedendaagse gemeente. In het onafhankelijke Georgië werd het district in 1995 onderdeel van de nieuw opgerichte bestuurlijke regio (mchare) Samegrelo-Zemo Svaneti en in 2006 werd het district omgevormd naar een gemeente (municipaliteit), waarbij het dezelfde omvang behield.

Geografie De gemeente Tsalendzjicha grenst in het noorden aan de gemeente gemeente Mestia, in het oosten en zuiden aan Tsjchorotskoe en in het zuidwesten aan Zoegdidi. In het westen grenst de Tsalendzjicha geheel aan de formeel autonome maar feitelijk afgescheiden republiek Abchazië, welke grens gesloten is en gehandhaafd wordt door Russische FSB-grenswachten.

Egrisigebergte Tsalendzjicha ligt in de zuidelijke rand van de Grote Kaukasus, waar deze bergketen overgaat in het Colchis-laagland. In het noordoosten van Tsalendzjicha ligt het Egrisigebergte, die de grens vormt met de gemeente Tsjchorotskoe. Op deze grens ligt de hoogste berg van dit gebergte, de Tsjitagvala (Georgisch: ) met een top 3.226 meter boven zeeniveau.

Engoeridam De rivier Engoeri stroomt vanuit de gemeente Mestia het noorden van Tsalendzjicha binnen en verlaat de gemeente in het zuiden als grens met Abchazië. Ten noorden van de stad Dzjvari in de gemeente ligt in de Engoeri-rivier het Dzjvari-stuwmeer. De stuwdam aan de zuidkant van het meer is de tweede hoogste zogeheten boogdam in de wereld, met een hoogte van ruim 271 meter. Deze dam is onderdeel van de Engoeri-waterkrachtketen, waarvan de centrale in het Gali district in Abchazië staat. De waterkrachcentrale, met een vermogen van 1300 megawatt, werd in 1978 operationeel. Volgens een overeenkomst uit 1997 komt 40% van de elektriciteitproductie aan Abchazië toe.

Demografie De gemeente Tsalendzjicha telde 22.599 inwoners bij de volkstelling van 2024, een afname van bijna veertien procent ten opzichte van de volkstelling van 2014. De stad Tsalendzjicha kreeg er in dezelfde periode bijna vijftig procent meer inwoners bij, terwijl Dzjvari verviervoudigde. Bevolkingsontwikkeling van de gemeente Tsalendzjicha 1897 1923 1926 1939 1959 1970 1979 1989 2002* 2014 2024 Gemeente Tsalendzjicha - - - 28.207 29.019 37.813 39.477 38.643 40.133 26.158 22.599 Tsalendzjicha - 1.432 - 2.496 6.486 2.314 2.632 9.304 8.956 3.847 5.711 Dzjvari - - - - - 4.458 4.837 4.970 4.794 763 3.185Verantwoording data: Bevolkingsstatistiek Georgië 1897 tot heden.* Noot:

Etniciteit en religie miniatuur|Kathedraal Tsalendzjicha uit 12e eeuw. De bevolking van Tsalendzjicha had volgens de volkstelling van 2024 een vrijwel geheel Georgische samenstelling (99,4 procent), waarbij het overige deel van de bevolking in meerderheid uit enkele tientallen Russen en Oekraïners bestond. Volgens dezelfde volkstelling was bijna 99 procent van de bevolking Georgisch-Orthodox. De enige geloofsminderheid waren jehova's (0,9 procent).

Administratieve onderverdeling miniatuur|De Engoeri-dam en het Dzjvari-reservoir. De gemeente Tsalendzjicha is administratief onderverdeeld in 14 gemeenschappen (, temi) met in totaal 48 dorpen (, sopeli) en twee steden (, kalaki), namelijk het bestuurlijk centrum Tsalendzjicha en Dzjvari.

Bestuur De gemeenteraad van Tsalendzjicha (Georgisch: , ) wordt elke vier jaar gekozen in een gemengd kiesstelsel. Een deel wordt via enkelvoudige kiesdistricten gekozen en een deel via evenredige vertegenwoordiging van gesloten partijlijsten. Samenstelling Sakreboelo (zetels per partij) Partij 2014 2017 2021 2025   Georgische Droom (GD) 23 24 11 27   Verenigde Nationale Beweging (UNM) 4 3 11   Overige partijen 2 3 5 3 Totaal 29 30 27 30

Bezienswaardigheden miniatuur|Egrisigebergte: Tobavartsjchilimeer en Tsjitagvala. Tsalendzjicha ligt in een historisch rijk gebied, wat zich uit in de aanwezigheid van belangrijke cultuurhistorische monumenten. De gedeeltelijke ligging in het Egrisigebergte betekent ook dat er veel natuurschoon is te vinden. Het Tobavartsjchilimeer naast de berg Tsjitagvala is de bekendste natuurattractie in de gemeente. In het gebied zijn rivierkloven en watervallen te vinden.

Vervoer Door de ligging in het Colchis laagland is Tsalendzjicha goed aangesloten op het nationale en regionale wegennetwerk. De ontsluitingsweg voor Svanetië naar Mestia, de nationale route Sh7, loopt door Tsalendzjicha en verbindt de gemeente ook met Zoegdidi en de hoofdwegenstructuur van Georgië. Het dichtstbijzijnde spoorwegstation is in Zoegdidi en er zijn geen burgervliegvelden in de nabijheid.

Externe links Website gemeente Tsalendzjicha

Referenties

Categorie:Gemeente in Georgië Categorie:Samegrelo-Zemo Svaneti