Kvareli (Georgisch: , Kvarlis moenitsipaliteti) is een gemeente in het oosten van Georgië, gelegen in de regio Kacheti. De gelijknamige stad is het bestuurlijk centrum. De gemeente heeft een oppervlakte van 1000 km² en heeft ruim 28.000 inwoners (2024). Ze is gesitueerd aan de noordkant van de Alazani-vallei, een belangrijk wijnbouwgebied.
Geschiedenis Het territorium van Kvareli was in de vroege middeleeuwen deel van Hereti dat in 1020 opging in het eerste koninkrijk Kachetië en honderd jaar later in het koninkrijk Georgië. Na het uiteenvallen van Georgië in de 15e eeuw lag het gebied van Kvareli in het Koninkrijk Kachetië en voor korte tijd het fusiekoninkrijk Kartli-Kachetië.
Gremi, dat in Kvareli ligt, was enige tijd de hoofdstad van het koninkrijk Kachetië. Tijdens de veldtochten van sjah Abbas I van Perzië in de periode 1614-1616 werd Gremi op brute wijze aangevallen en veranderde het in ruïnes. Gremi bleef nog een poos de zetel van de koning van Kachetië, maar het kon zijn oude glorie niet herstellen. In 1667 koos koning Artsjil II Telavi als de hoofdstad van Kachetië om zijn relatief veilige ligging tegen de aanhoudende aanvallen uit Dagestan.
Vorming district miniatuur|links|Gouvernement Tiflis: oejezd Telavi in 1900 (rechts van het midden, groen) Na de annexatie van Kartli-Kachetië in 1801 door het Russische Rijk werd het gebied van Kvareli achtereenvolgens onderdeel van het gouvernement Georgië, het gouvernement Georgië-Imeretië, en vanaf 1846 tot 1917 het gouvernement Tiflis. Het gebied van Kvareli lag in de provincie (oejezd) Telavi. Medio 1841 werd in deze provincie een bestuurlijke sectie met de naam Kvareli opgericht, het oetsjastok Kvareli (Russisch: , ). Dit district besloeg de huidige gemeente Kvareli en het noordelijke deel van Telavi dat aan de linkerkant van de Alazani lag.
Er volgden verschuivingen in de periode 1917-1930 door de tussenkomst van de Democratische Republiek Georgië en de vorming van de Sovjet-Unie, maar bij de bestuurlijke herindelingen van de Sovjet-Unie in 1930 werd het rajon (district) Kvareli in de hedendaagse omvang als zelfstandige bestuurseenheid opgericht.
In 1995 werd het district onderdeel van de nieuw opgerichte regio (mchare) Kacheti van het onafhankelijke Georgië en in 2006 werd het district omgevormd naar een gemeente (municipaliteit).
Geografie miniatuur|Ninikastsiche (3116 m, midden), hoogste berg van de gemeente Kvareli grenst in het westen aan de gemeente Telavi, in het zuiden aan Goerdzjaani en in het oosten aan Lagodechi, allen gemeenten van de regio Kacheti. Ten slotte grenst de gemeente in het noorden aan de Russische deelrepubliek Dagestan.
Kacheti Kaukasus De gemeente ligt aan de noordzijde van de Alazani, die de natuurlijke zuidgrens vormt. In het noorden ligt de gemeente tot aan de waterscheiding en bergkam van de Grote Kaukasus, dat tevens de grens met de Russische deelrepubliek Dagestan is. Dit deel van de Grote Kaukasus heet ook wel de Kacheti Kaukasus. In het Kvareliaanse deel is de hoogste berg de 3116 meter hoge Ninikastsiche.
Wijnbouw De vruchtbare vallei van de Alazani en het goede klimaat maakt dat er in Kvareli veel wijnbouw plaatsvindt. Het klimaat in de gemeente is subtropisch met een gemiddelde jaartemperatuur van ongeveer 12,5 graden celsius. Het gebied kent in de vallei warme zomers en milde winters. Er valt gemiddeld gemiddeld 950 millimeter neerslag per jaar. De bekende Georgische wijnappellatie Kindzmaraoeli komt hier vandaan. De exclusieve microzone van deze appellatie ligt geheel in de gemeente.
Avaren In Kvareli woont ongeveer 90 procent van de ruim duizend Avaren die in Georgië woonachtig zijn. Dit heeft een geschiedenis die naar het midden van de 19e eeuw gaat, toen in 1852 tijdens de Kaukasusoorlog Avaren uit Dagestan in Kvareli werden hervestigd. Zij vestigden zich met name in en rond het destijds verlaten dorp Dzveli Gavazi (Oud Gavaz), het hedendaagse Achalsopeli. Bij de volkstelling van 1926 werden ruim 3000 Avaren in Georgië geteld, waarvan bijna 90 procent woonachtig in de dorpsgemeenschap Dzveli Gavazi, die bestond uit tien dorpen. Hier waren zij bijna een derde van de bevolking. In het hoofddorp Dzveli Gavazi woonden vooral Georgiërs (ruim 4000), waarbij de overige negen dorpen van de dorpsgemeenschap volledig Avaars was.
Migratie Toen de Sovjets in 1944 overgingen tot de deportatie van Tsjetsjenen en Ingoesjen naar Centraal-Azië mochten de Georgische Avaren zich vrijwillig hervestigen in het gebied van de inmiddels voormalige Tsjetsjeens-Ingoesjetische ASSR. Ongeveer 1800-2000 Avaren deden dat uiteindelijk (500 à 600 huishoudens). De omstandigheden in het gebied waren niet goed en velen stierven aan tyfus en malaria. In de periode 1956-1957 deden de gemigreerde Avaren een beroep op de Georgische sovjetrepubliek om terug te mogen keren. Dat mochten zij, maar niet naar hun oude dorpen omdat hier inmiddels Georgiërs woonden. Alleen Avaren uit Tivi konden uiteindelijk na protest terug naar hun oude dorp. De anderen kregen een plek op slechte grond in de buurt die eerst geheel gecultiveerd moest worden.
Georgisch nationalisme In de nadagen van de Sovjet-Unie en het opkomende Georgisch-nationalisme richtte de Georgische leider Zviad Gamsachoerdia in 1990 zijn pijlen ook op de Avaren in Kvareli. Met zijn leuze "Georgië voor de Georgiërs" werden, net als de Osseten en anderen, ook de Avaren geïntimideerd. Bij een grote anti-Avaar manifestatie in het dorp Achalsopeli op 14 juni 1990, waar duizenden Georgiërs verzamelden, werd door Gamsachoerdia openlijk opgeroepen tot het "verdrijven van de Avaren uit Georgië". In de nacht na deze manifestatie werd het nabijgelegen dorp Tivi omsingeld en begon een zevendaagse blokkade, gevolgd door confrontaties tussen Georgiërs en Avaren. Uiteindelijk werden de Avaren uit het dorp Tchilistskaro verdreven. Op 30 april 1991 werd een overeenkomst tussen Dagestan en Georgië getekend voor de "georganiseerde hervestiging van inwoners van de Avaar-nationaliteit uit de Georgische regio Kvareli naar de Dagestaanse ASSR". Van deze hervestiging kwam niet veel doordat de voorgenomen locaties in de steppes van Dagestan helemaal niet geschikt waren voor de beroepsactiviteiten van de Georgische Avaren.
Oedi miniatuur|Museum van Oedi-cultuur in Zinobiani Een andere opvallende etnische Kaukasische minderheid in Kvareli zijn de Oedi. Van de 174 Oedi die bij de volkstelling van 2014 in heel Georgië werden geregistreerd, woonden er 164 in Kvareli in het dorp Zinobiani, vlak bij het Avaars bewoonde Tsjantliskoere.
De Oedi kwamen in 1922 naar Georgië als gevolg van het Azerbeidzjaans-Armeense conflict en woonden volgens de volkstelling van 2014 voor 95% in Zinobiani. De Oedi in dit dorp komen oorspronkelijk uit de Azerbeidjzaanse plaatsen Oğuz (Vartasjen) en Anykh-Kishlag.
Demografie De gemeente Kvareli telde 28.617 inwoners bij de volkstelling van 2024, een daling van vier procent ten opzichte van de volkstelling van 2014. In het gemeentelijk centrum Kvareli nam de bevolking juist licht toe. Bevolkingsontwikkeling van de gemeente Kvareli 1897 1926 1939 1959 1970 1979 1989 2002 2014 2024 Gemeente Kvareli - - 35.798 38.878 41.564 42.132 42.237 37.658 29.827 28.617 Kvareli - 5.571 7.828 9.166 9.528 10.600 11.165 9.045 7.739 7.854Verantwoording data: Bevolkingsstatistiek Georgië 1897 tot heden. Noot:
Etniciteit en religie De bevolking van Kvareli bestond volgens de volkstelling van 2024 voor ruim 92 procent uit Georgiërs. Etnische minderheden waren onder meer ruim 300 Osseten (1,1 procent), ruim 150 Armeniërs (0,5 procent) en geringere aantallen Azerbeidzjanen en Russen.
Een opvallende minderheid zijn de ongeveer duizend Avaren (3,3 procent), een Dagestaanse etnische bevolkingsgroep. Zij wonen voornamelijk in een drietal dorpen bij Achalsopeli (Sjorochi, Tivi en Tsjantliskoere) waar zij in elk een meerderheid vormen. Een aantal van de Avaren is de ongeschreven Noord-Kaukasische taal Goenzib machtig. Een andere bijzondere minderheid zijn de Oedi, een bevolkingsgroep van het historische Kaukasisch Albanië. De Georgische Oedi-gemeenschap woont vrijwel geheel in het Kvareliaanse dorpje Zinobiani vlakbij het Avaars bewoonde Tsjantliskoere. De Oedi waren er de helft van de bevolking.
De religieuze samenstelling volgt in grote lijnen de etnische. Bijna 95 procent van de inwoners zijn oosters-orthodox. Een groot deel van de rest is moslim (4,1 procent). Verder wonen er enkele tientallen katholieken en jehova's.
Administratieve onderverdeling De gemeente Kvareli is administratief onderverdeeld in 10 gemeenschappen (, ) met in totaal 21 dorpen (, ). Er is één stad (, ), het bestuurlijk centrum Kvareli.
Bestuur miniatuur|Kvareli is het bestuurlijk centrum De gemeenteraad van Kvareli (Georgisch: , ) wordt elke vier jaar gekozen in een gemengd kiesstelsel. Een deel wordt via enkelvoudige kiesdistricten gekozen en een deel via evenredige vertegenwoordiging van gesloten partijlijsten. Partij 2014 2017 2021 2025 Georgische Droom (GD) 13 20 19 25 Verenigde Nationale Beweging (UNM) 6 4 7 Overige partijen 7 3 1 2 Totaal 26 27 27 27
Bezienswaardigheden miniatuur|Nekresiklooster miniatuur|Gremikathedraal In Kvareli zijn een paar belangrijke cultuur-historische bezienswaardigheden: Nekresiklooster, een kloostercomplex uit oorspronkelijk de 6e eeuw en opgericht door bisschop Abibos, een van de Dertien Assyrische Vaders. Het complex werd na een sluiting van bijna 200 jaar in 2000 weer in gebruik genomen en bevindt zich op een bergrichel enkele kilometers ten westen van de stad Kvareli. Gremikathedraal uit de 16e eeuw. De kathedraal bevindt zich op een citadel op een heuvel in het dorpje Gremi, ongeveer 15 kilometer ten westen van Kvareli.
Vervoer Kvareli is met de rest van Kacheti en het land verbonden via de nationale route Sh43 (Tianeti - Achmeta - Kvareli - Lagodechi), de arteriële hoofdweg aan de noordzijde van de Alazani. Daarnaast zijn er twee belangrijke oversteken naar de zuidkant van de Alazani, de Sh69 van Kvareli naar de Sh42 bij Moekoezani en de Sh70 vanaf de Sh43 naar de regio hoofdstad Telavi. Deze wegen zijn de levensaders voor de wijnregio rond de Alazani.
Rusland ondernam verschillende pogingen in de 21e eeuw om een oude route vanaf Dagestan over de Grote Kaukasus naar Kacheti, de zogeheten Avar-Kacheti weg, te herbouwen. Deze route zou langs de Dagestaanse Avar-rivier omhoog over de 2160 meter hoge Moesjaki-pas naar Achalsopeli in Kvareli moeten leiden. De Georgische autoriteiten voelden weinig voor een dergelijke verbinding, uit vrees voor militaire kwetsbaarheid.
Referenties
Categorie:Gemeente in Georgië Categorie:Kacheti