Martvili (Georgisch: , ) is een gemeente in het noordwesten van Georgië, gelegen in de bestuurlijke regio Samegrelo-Zemo Svaneti. De gemeente heeft een oppervlakte van 880,6 km² en heeft ongeveer 29.000 inwoners (2024). Ze ligt op de zuidrand van de Grote Kaukasus, meer specifiek het Egrisigebergte, waar deze overgaat in het Colchis-laagland. De gelijknamige stad is het bestuurlijk centrum van de gemeente.

Geschiedenis Na het uiteenvallen van het Koninkrijk Georgië in de 15e eeuw lag het gebied van Martvili in het vorstendom Mingrelië en stond het onder de heerschappij van de adellijke Dadiani-familie. Het werd eeuwenlang feitelijk gedomineerd door het Ottomaanse Rijk, maar vanaf de 18e eeuw verloren zij het gezag. Toen Rusland in 1810 overging tot de annexatie van West-Georgië werd de Russische bestuurlijke indeling langzamerhand ingevoerd die de basis legde voor de hedendaagse indeling.

In het Russische Rijk miniatuur|links|Oejezd Senaki met district Martvili (II rechtsboven). In 1846 werd Mingrelië als vazalstaat nominaal opgenomen in het nieuwe gouvernement Koetais en behield nog enige tijd haar autonomie. In 1867 werd het vorstendom opgeheven en volledig geannexeerd en verdeeld in Russisch gemodelleerde bestuurlijke eenheden. Het gebied van Martvili behoorde binnen het gouvernement bij de oejezd Senaki, een van de nieuwe provincies die uit Mingrelië werden opgericht.

Deze provincie, mazra in het Georgisch, was onderverdeeld in een aantal gemeentelijke districten (oetsjastok), waaronder het oetsjastok Martvili. Het district kwam overeen met het noordelijke deel van het moderne Martvili, met de zuidelijke grens tussen de plaatsen Martvili en Bandza dat in een ander district lag. De plaats Martvili was het bestuurlijk centrum van het district. Het zuidoostelijke deel van het huidige Martvili was in deze periode ingedeeld bij het district Choni van de oejezd Koetais.

Vorming district Martvili Er volgden bestuurlijke herindelingen in de periode 1917-1930 door de tussenkomst van de Democratische Republiek Georgië en de vorming van de Sovjet-Unie. De hedendaagse bestuurlijke eenheid werd in 1930 gevormd met de grote bestuurlijke hervorming in de Sovjet-Unie, toen het als rajon (district) Martvili werd opgericht binnen de Georgische SSR. Het district kreeg de hedendaagse omvang.

Rond 1936 werd zowel de plaats als het district Martvili vernoemd naar de revolutionair Sasja Gegetsjkori (1887-1928), die in Martvili het gymnasium gevolgd had (Russisch: ; Georgisch: ). Tijdens de de-sovjetisering van toponiemen in 1990 werd de naam Martvili teruggegeven. In 1995 werd het district ingedeeld bij de nieuw gevormde bestuurlijke regio (mchare) Samegrelo-Zemo Svaneti, en in 2006 werd het district omgevormd in een gemeente.

Geografie miniatuur|De Martvilikloof is een bekende bezienswaardigheid. Martvili grenst in het westen aan de gemeente Tsjchorotskoe, in het zuiden aan Senaki en Abasja, in het oosten aan Choni (regio Imereti en in het noorden aan Tsageri en Lentechi (beiden regio Ratsja-Letsjchoemi en Kvemo Svaneti).

Egrisigebergte en Colchislaagland miniatuur|Watervallen in de Martvilikloof. Het noordelijke deel van Martvili ligt in het Egrisigebergte, een subgebergte van de Grote Kaukasus, terwijl het zuidelijke deel in het Colchis-laagland ligt. De hoogste berg van de gemeente is de Techoerisjdoedi (3.002 meter) in het Egrisigebergte op de driegemeentengrens met Tsjchorotskoe en Lentechi. Deze berg is de bron van de Techoeririvier die door de gemeente stroomt.

Behalve de Techoeri stromen nog andere rivieren door de gemeente, zoals de Abasja, die door de Martvilikloof stroomt, een van de belangrijkste natuurbezienswaardigheden in de gemeente. Daarnaast vormt de rivier de Tschenistskali, die diep uit de Grote Kaukasus komt, de regiogrens met Imereti en de gemeente Choni. Dit zijn allen rechterzijrivieren van de Rioni.

In het zuidwesten van de gemeente ligt de Ascha-heuvelrug die bestaat uit karst en kalksteen en een maximale hoogte heeft van ongeveer 600 meter boven zeeniveau. Hier zijn watervallen, kloven en mineralen te vinden. De heuvelrug is ook de fysieke scheiding tussen de Techoeri en Abasja rivieren. De zuidelijke helft van de gemeente ligt in het noordoostelijke deel van de Colchis-vlakte, die vanuit het zuiden naar het noorden geleidelijk omhoog loopt van ongeveer 60 meter boven de zeespiegel tot heuvels van 400-600 meter boven zeeniveau. Vrijwel alle grotere plaatsen van de gemeente liggen in dit zuidelijke deel.

Demografie De gemeente Martvili telde 29.533 inwoners bij de volkstelling van 2024, een daling van twaalf procent ten opzichte van de volkstelling van 2014. Het aantal inwoners in de hoofdplaats Martvili daalde met zes procent in dezelfde periode. Bevolkingsontwikkeling van de gemeente Martvili 1923 1939 1959 1970 1979 1989 2002* 2014 2024 Gemeente Martvili - 49.400 47.777 49.167 47.797 46.009 44.627 33.463 29.533 Martvili 1.514 1.660 5.062 2.984 3.156 6.036 5.609 4.425 4.144Verantwoording data: Bevolkingsstatistiek Georgië 1897 tot heden.* Noot:

Etniciteit en religie De bevolking van Martvili had volgens de volkstelling van 2024 een vrijwel geheel Georgische samenstelling (99,5 procent). Enkele tientallen Russen waren de voornaamste etnische minderheid in de gemeente. Volgens dezelfde volkstelling was 99,6 procent van de bevolking Georgisch-Orthodox. De enige geloofsminderheid waren enkele tientallen jehova's.

Administratieve onderverdeling miniatuur|Martvili klooster De gemeente Martvili is administratief onderverdeeld in 20 gemeenschappen (, ) met in totaal 74 dorpen (, ) en één stad (, ), het bestuurlijk centrum Martvili.

Bestuur De gemeenteraad van Martvili (Georgisch: , ) wordt elke vier jaar gekozen in een gemengd kiesstelsel. Een deel wordt via enkelvoudige kiesdistricten gekozen en een deel via evenredige vertegenwoordiging van gesloten partijlijsten. Samenstelling Sakreboelo (zetels per partij) Partij 2014 2017 2021 2025   Georgische Droom (GD) 19 19 15 34   Voor Georgië 5 1   Verenigde Nationale Beweging (UNM) 8 10 11   Boerdzjanadze - Verenigde Oppositie 6   Overige partijen 3 8 5 2 Totaal 36 37 36 37

Bezienswaardigheden miniatuur|Dadianipaleis in Salchino In de gemeente zijn naast natuurschoon verschillende bezienswaardigheden: Martviliklooster, een klooster op een heuvelrug bij Martvili, gebouwd in de 6e-7e eeuw. Dadianipaleis. Een zomerresidentie uit de 19e eeuw van het adellijke geslacht Dadiani in Salchino, 14 kilometer ten noorden van Martvili. Martvilikloof, een kloof in de Abasja-rivier en een van de hoofdattracties van de gemeente. Lebarde, een balneologisch kuuroord op 1.600 meter hoogte in het Egrisigebergte. Verschillende watervallen, kastelen en kerken. De grote maar inactieve synagoge in Bandza, een dorp waar ooit een grote Joodse gemeenschap woonde.

Vervoer Door de ligging in het Colchis-laagland is de gemeente goed aangesloten op het regionale wegennetwerk. Het plaatsje Bandza is een kruispunt van regionale hoofdwegen zoals de nationale route Sh4 uit Abasja, de nationale route Sh5 uit Senaki en de nationale route Sh52 uit Koetaisi.

Externe link Website gemeente Martvili

Referenties

Categorie:Gemeente in Georgië Categorie:Samegrelo-Zemo Svaneti