De talentelling was een onderdeel van de tienjaarlijkse volkstelling die in België werd gehouden vanaf 1846. Bedoeling van de telling was in het meertalige België na te gaan waar en door hoevelen welke taal en/of talen gesproken werden.
De resultaten van de talentelling en dan vooral deze van Brussel en de taalgrensgemeenten hebben in België een grote rol gespeeld in de afwikkeling van de communautaire conflicten tussen Nederlands- en Franstaligen.
Hieronder staan in tabelvorm de resultaten voor de tellingen van 1846 tot 1947 voor alle gemeenten van de provincie Antwerpen, die bij minstens een van de tellingen meer dan 5.000 inwoners hadden. De gemeenten zijn gerangschikt per arrondissement waartoe zij bij de laatste telling van 1947 behoorden.
Opmerkingen bij de cijfers
Kinderen tot de leeftijd van twee jaar werden voor de tellingen van 1846 tot en met 1890 opgeteld bij de taal die gesproken werd in het gezin, vanaf de telling van 1900 werden ze opgenomen in de rubriek "geen". Bij de telling van 1846 werd gevraagd naar de taal die men sprak, waarbij op het modelformulier vier talen gespecificeerd werden, namelijk: "Hollands/Vlaams", "Frans/Waals", "Duits", "Engels". Er was ook een rubriek "Andere Taal" voorzien, zonder verdere verduidelijking. (Het modelformulier was overigens in het Frans opgesteld).
Vanaf de telling van 1866 vroeg men naar de talen die men kende, waarbij men zich beperkte tot Nederlands, Frans en Duits. Naar kennis van het Engels werd niet langer gepeild. Er was wel een rubriek "geen". Vanaf de telling van 1910 werd behalve naar de kennis ook gevraagd welke taal door de ondervraagde uitsluitend of meestal gesproken werd, zonder te specificeren in welke context (huiskring, beroep, openbaar leven).
Bij de berekening van de aandeel procenten is de groep "geen" buiten beschouwing gelaten. Voor de resultaten van 1846 zijn de resultaten voor "Engels" en "Andere Taal" niet opgenomen, wegens te onbeduidend.
De Bron van alle resultaten is het Belgisch Staatsblad.
Arrondissement Antwerpen
Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 181.858 4.934 1.488 96,6% 2,6% 0,8% 1866 216.007 14.491 2.739 175 649 280 611 459 91,9% 6,2% 1,2% 0,1% 0,3% 0,1% 0,3% 1880 256.500 33.240 6.770 666 2.201 712 2.593 805 84,7% 11,0% 2,2% 0,2% 0,7% 0,2% 0,9% 1890 334.898 55.823 9.898 1.446 2.084 3.422 8.435 702 80,5% 13,4% 2,4% 0,3% 0,5% 0,8% 2,0% 1900 364.747 76.626 8.708 1.730 3.581 3.465 12.007 33.233 77,5% 16,3% 1,8% 0,4% 0,8% 0,7% 2,5% 1910 462.015 84.528 10.704 2.592 4.979 5.487 16.497 28.999 78,7% 14,4% 1,8% 0,4% 0,8% 0,9% 2,8% 1920 489.765 104.892 11.048 344 417 964 8.630 33.554 79,5% 17,0% 1,8% 0,1% 0,1% 0,2% 1,4% 1930 558.731 111.605 15.377 1.342 3.768 5.346 17.294 31.264 78,3% 15,6% 2,2% 0,2% 0,5% 0,7% 2,4% 1947 555.975 135.698 8.217 869 1.038 7.928 48.145 26.443 73,4% 17,9% 1,1% 0,1% 0,1% 1,0% 6,4%
Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 546.367 29.080 11.355 93,1% 5,0% 1,9% 1920 582.705 32.587 768 94,6% 5,3% 0,1% 1930 663.547 41.879 6.948 93,1% 5,9% 1,0% 1947 717.864 33.312 1.854 95,3% 4,4% 0,2%
Antwerpen
Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 81.947 3.915 1.453 93,9% 4,5% 1,7% 1866 104.461 8.788 2.343 151 592 227 518 170 89,2% 7,5% 2,0% 0,1% 0,5% 0,2% 0,4% 1880 126.537 20.559 5.944 612 2.123 635 1.969 710 79,9% 13,0% 3,8% 0,4% 1,3% 0,4% 1,2% 1890 161.252 41.617 6.574 1.308 1.947 3.120 7.536 658 72,0% 18,6% 2,9% 0,6% 0,9% 1,4% 3,4% 1900 174.163 55.759 6.827 1.421 3.308 2.980 10.094 18.279 68,4% 21,9% 2,7% 0,6% 1,3% 1,2% 4,0% 1910 200.933 56.737 8.011 2.063 4.333 4.490 13.064 12.135 69,4% 19,6% 2,8% 0,7% 1,5% 1,6% 4,5% 1920 202.039 69.351 7.552 211 370 765 6.291 15.479 70,5% 24,2% 2,6% 0,1% 0,1% 0,3% 2,2% 1930 187.185 60.583 9.274 1.018 2.062 3.235 10.472 10.544 68,4% 22,1% 3,4% 0,4% 0,8% 1,2% 3,8% 1947 160.156 61.230 4.665 647 797 4.248 23.545 7.945 62,7% 24,0% 1,8% 0,3% 0,3% 1,7% 9,2%
Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 257.210 22.701 9.720 88,8% 7,8% 3,4% 1920 262.027 23.858 654 91,4% 8,3% 0,2% 1930 243.904 25.001 4.048 89,4% 9,2% 1,5% 1947 231.451 19.551 1.440 91,7% 7,7% 0,6%
Berchem
Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 3.991 115 7 97,0% 2,8% 0,2% 1866 4.524 668 63 11 21 8 35 1 84,9% 12,5% 1,2% 0,2% 0,4% 0,2% 0,7% 1880 3.115 5.215 179 0 0 0 281 0 35,4% 59,3% 2,0% 0,0% 0,0% 0,0% 3,2% 1890 12.085 1.925 1.149 46 24 52 212 10 78,0% 12,4% 7,4% 0,3% 0,2% 0,3% 1,4% 1900 14.601 2.938 625 53 46 77 431 1.191 77,8% 15,7% 3,3% 0,3% 0,2% 0,4% 2,3% 1910 20.826 5.462 990 133 157 180 1.196 1.330 72,0% 18,9% 3,4% 0,5% 0,5% 0,6% 4,1% 1920 20.332 8.064 1.218 25 4 32 740 1.700 66,8% 26,5% 4,0% 0,1% 0,0% 0,1% 2,4% 1930 24.667 10.560 1.876 140 322 590 1.897 1.633 61,6% 26,4% 4,7% 0,3% 0,8% 1,5% 4,7% 1947 24.691 12.898 970 70 54 510 4.726 1.482 56,2% 29,4% 2,2% 0,2% 0,1% 1,2% 10,8%
Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 26.091 2.342 511 90,1% 8,1% 1,8% 1920 27.000 3.401 14 88,8% 11,2% 0,0% 1930 34.033 5.294 689 85,0% 13,2% 1,7% 1947 39.004 4.435 101 89,6% 10,2% 0,2%
Boom
Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 8.031 25 2 99,7% 0,3% 0,0% 1866 9.599 712 23 0 0 3 6 1 92,8% 6,9% 0,2% 0,0% 0,0% 0,0% 0,1% 1880 11.000 764 23 1 1 0 10 0 93,2% 6,5% 0,2% 0,0% 0,0% 0,0% 0,1% 1890 12.564 1.186 111 1 2 7 21 0 90,4% 8,5% 0,8% 0,0% 0,0% 0,1% 0,2% 1900 13.138 1.571 33 1 0 7 46 1.067 88,8% 10,6% 0,2% 0,0% 0,0% 0,0% 0,3% 1910 14.840 1.554 18 1 3 21 65 979 89,9% 9,4% 0,1% 0,0% 0,0% 0,1% 0,4% 1920 15.709 1.225 13 0 0 8 69 820 92,3% 7,2% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 0,4% 1930 17.037 1.209 46 0 1 4 68 1.008 92,8% 6,6% 0,3% 0,0% 0,0% 0,0% 0,4% 1947 16.459 1.728 49 1 8 158 485 726 87,1% 9,1% 0,3% 0,0% 0,0% 0,8% 2,6%
Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 16.458 29 15 99,7% 0,2% 0,1% 1920 16.934 90 0 99,5% 0,5% 0,0% 1930 18.221 137 1 99,2% 0,7% 0,0% 1947 18.739 109 10 99,4% 0,6% 0,1%
Borgerhout
Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 5.166 76 1 98,5% 1,4% 0,0% 1866 9.848 824 58 4 3 22 11 113 91,4% 7,7% 0,5% 0,0% 0,0% 0,2% 0,1% 1880 16.819 1.488 66 19 39 34 217 76 90,0% 8,0% 0,4% 0,1% 0,2% 0,2% 1,2% 1890 25.260 2.904 210 57 14 100 310 27 87,5% 10,1% 0,7% 0,2% 0,0% 0,3% 1,1% 1900 29.414 4.608 261 68 47 136 863 2.296 83,1% 13,0% 0,7% 0,2% 0,1% 0,4% 2,4% 1910 40.732 4.652 273 35 287 315 796 2.243 86,5% 9,9% 0,6% 0,1% 0,6% 0,7% 1,7% 1920 41.086 7.446 443 76 31 39 550 3.189 82,7% 15,0% 0,9% 0,2% 0,1% 0,1% 1,1% 1930 41.288 8.197 571 61 1.195 925 1.435 2.382 76,9% 15,3% 1,1% 0,1% 2,2% 1,7% 2,7% 1947 34.856 9.759 300 36 89 536 3.710 1.591 70,7% 19,8% 0,6% 0,1% 0,2% 1,1% 7,5%
Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 45.892 691 507 97,5% 1,5% 1,1% 1920 48.626 978 67 97,9% 2,0% 0,1% 1930 49.545 2.283 1.827 92,3% 4,3% 3,4% 1947 47.653 1.197 127 97,3% 2,4% 0,3%
Brasschaat
Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 2.765 32 4 98,7% 1,1% 0,1% 1866 2.729 149 14 0 2 0 3 1 94,2% 5,1% 0,5% 0,0% 0,1% 0,0% 0,1% 1880 2.808 194 16 0 3 0 2 0 92,9% 6,4% 0,5% 0,0% 0,1% 0,0% 0,1% 1890 3.194 355 165 0 1 1 7 0 85,8% 9,5% 4,4% 0,0% 0,0% 0,0% 0,2% 1900 3.261 429 83 0 0 9 10 254 86,0% 11,3% 2,2% 0,0% 0,0% 0,2% 0,3% 1910 4.212 905 105 6 3 5 39 281 79,8% 17,2% 2,0% 0,1% 0,1% 0,1% 0,7% 1920 4.925 1.192 288 5 0 10 89 298 75,7% 18,3% 4,4% 0,1% 0,0% 0,2% 1,4% 1930 8.725 1.876 320 13 19 31 227 568 77,8% 16,7% 2,9% 0,1% 0,2% 0,3% 2,0% 1947 10.954 3.306 305 12 5 117 1.038 596 69,6% 21,0% 1,9% 0,1% 0,0% 0,7% 6,6%
Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 5.040 218 17 95,5% 4,1% 0,3% 1920 5.950 552 7 91,4% 8,5% 0,1% 1930 10.300 874 27 92,0% 7,8% 0,2% 1947 14.535 1.025 5 93,4% 6,6% 0,0%
Brecht
Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 3.360 5 0 99,9% 0,1% 0,0% 1866 2.546 92 5 0 0 0 0 0 96,3% 3,5% 0,2% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1880 2.604 61 0 0 0 0 1 2 97,7% 2,3% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1890 2.806 165 1 1 0 0 8 0 94,1% 5,5% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,3% 1900 2.957 270 6 0 0 0 9 224 91,2% 8,3% 0,2% 0,0% 0,0% 0,0% 0,3% 1910 3.422 304 2 0 0 0 12 261 91,5% 8,1% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 0,3% 1920 3.860 162 4 1 0 0 6 209 95,7% 4,0% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 0,1% 1930 4.358 155 9 1 0 1 27 264 95,8% 3,4% 0,2% 0,0% 0,0% 0,0% 0,6% 1947 4.957 296 16 0 1 14 50 245 92,9% 5,5% 0,3% 0,0% 0,0% 0,3% 0,9%
Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 3.726 14 0 99,6% 0,4% 0,0% 1920 4.015 18 0 99,6% 0,4% 0,0% 1930 4.521 30 0 99,3% 0,7% 0,0% 1947 5.297 30 2 98,7% 1,2% 0,1%
Burcht
Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 1.186 2 0 99,8% 0,2% 0,0% 1866 1.529 112 2 0 0 0 0 0 93,1% 6,8% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1880 2.037 83 4 0 5 17 3 0 94,8% 3,9% 0,2% 0,0% 0,2% 0,8% 0,1% 1890 2.466 84 0 1 2 8 9 0 96,0% 3,3% 0,0% 0,0% 0,1% 0,3% 0,4% 1900 2.836 149 3 0 6 5 10 224 94,3% 5,0% 0,1% 0,0% 0,2% 0,2% 0,3% 1910 3.776 155 3 0 1 6 13 251 95,5% 3,9% 0,1% 0,0% 0,0% 0,2% 0,3% 1920 4.260 320 45 0 5 2 19 273 91,6% 6,9% 1,0% 0,0% 0,1% 0,0% 0,4% 1930 5.142 276 14 0 0 10 4 342 94,4% 5,1% 0,3% 0,0% 0,0% 0,2% 0,1% 1947 5.382 415 27 1 1 24 105 214 90,4% 7,0% 0,5% 0,0% 0,0% 0,4% 1,8%
Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 3.944 8 2 99,7% 0,2% 0,1% 1920 4.568 77 6 98,2% 1,7% 0,1% 1930 5.407 35 4 99,3% 0,6% 0,1% 1947 5.867 80 2 98,6% 1,3% 0,0%
Deurne
Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 2.603 25 1 99,0% 1,0% 0,0% 1866 3.153 53 17 0 0 0 0 0 97,8% 1,6% 0,5% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1880 4.613 202 6 17 8 13 27 0 94,4% 4,1% 0,1% 0,3% 0,2% 0,3% 0,6% 1890 6.353 312 10 2 0 3 21 1 94,8% 4,7% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 0,3% 1900 7.292 578 13 0 3 11 30 590 92,0% 7,3% 0,2% 0,0% 0,0% 0,1% 0,4% 1910 10.702 608 70 1 8 24 55 850 93,3% 5,3% 0,6% 0,0% 0,1% 0,2% 0,5% 1920 12.990 1.352 78 1 0 11 78 827 89,5% 9,3% 0,5% 0,0% 0,0% 0,1% 0,5% 1930 34.810 5.240 458 18 40 136 722 1.948 84,0% 12,6% 1,1% 0,0% 0,1% 0,3% 1,7% 1947 41.896 9.082 243 22 13 481 3.331 1.785 76,1% 16,5% 0,4% 0,0% 0,0% 0,9% 6,0%
Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 11.301 148 19 98,5% 1,3% 0,2% 1920 14.279 229 2 98,4% 1,6% 0,0% 1930 40.000 1.288 77 96,7% 3,1% 0,2% 1947 53.906 887 21 98,3% 1,6% 0,0%
Edegem
Gekende talen