De talentelling was een onderdeel van de tienjaarlijkse volkstelling die in België werd gehouden vanaf 1846. Bedoeling van de telling was in het meertalige België na te gaan waar en door hoevelen welke taal en/of talen gesproken werden.

De resultaten van de talentelling en dan vooral deze van Brussel en de taalgrensgemeenten hebben in België een grote rol gespeeld in de afwikkeling van de communautaire conflicten tussen Nederlands- en Franstaligen.

Hieronder staan in tabelvorm de resultaten voor de tellingen van 1846 tot 1947 voor alle gemeenten van de provincie Brabant, die bij minstens een van de tellingen meer dan 5.000 inwoners hadden. De gemeenten zijn gerangschikt per arrondissement waartoe zij bij de laatste telling van 1947 behoorden. Een aantal gemeenten werd nadien bij de wettelijke vastlegging van de taalgrens naar een andere provincie of arrondissement overgeheveld. Voor de provincie Brabant geldt bovendien dat zij in 1995 opgesplitst werd in resp. Vlaams-Brabant, Waals-Brabant en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Opmerkingen bij de cijfers Kinderen tot de leeftijd van twee jaar werden voor de tellingen van 1846 tot en met 1890 opgeteld bij de taal die gesproken werd in het gezin, vanaf de telling van 1900 werden ze opgenomen in de rubriek "geen". Bij de telling van 1846 werd gevraagd naar de taal die men sprak, waarbij op het modelformulier vier talen gespecificeerd werden, namelijk: "Hollands/Vlaams", "Frans/Waals", "Duits", "Engels". Er was ook een rubriek "Andere Taal" voorzien, zonder verdere verduidelijking. (Het modelformulier was overigens in het Frans opgesteld).

Vanaf de telling van 1866 vroeg men naar de talen die men kende, waarbij men zich beperkte tot Nederlands, Frans en Duits. Naar kennis van het Engels werd niet langer gepeild. Er was wel een rubriek "geen". Vanaf de telling van 1910 werd behalve naar de kennis ook gevraagd welke taal door de ondervraagde uitsluitend of meestal gesproken werd, zonder te specificeren in welke context (huiskring, beroep, openbaar leven).

Bij de berekening van het aandeelpercentage is de groep "geen" buiten beschouwing gelaten. Voor de resultaten van 1846 zijn de resultaten voor "Engels" en "Andere Taal" niet opgenomen, wegens te onbeduidend.

De bron van alle resultaten is het Belgisch Staatsblad.

Arrondissement Brussel (vergelijkbaar met het huidige arrondissement Halle-Vilvoorde plus het Brussels Hoofdstedelijk Gewest)

Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 301.052 72.472 1.380 80,3% 19,3% 0,4% 1866 295.645 111.338 64.164 1.930 1.903 454 1.968 3.589 62,8% 23,6% 13,6% 0,4% 0,4% 0,1% 0,4% 1880 338.821 130.164 105.346 4.415 4.031 573 4.479 3.067 59,0% 22,7% 18,3% 0,8% 0,7% 0,1% 0,8% 1890 326.114 258.677 112.402 6.866 2.379 1.357 13.062 2.087 46,8% 37,1% 16,1% 1,0% 0,3% 0,2% 1,8% 1900 340.653 294.901 144.723 9.502 2.809 1.514 15.101 44.227 43,7% 37,8% 18,5% 1,2% 0,3% 0,2% 1,9% 1910 394.166 338.853 212.855 13.866 3.748 1.193 17.393 41.253 40,1% 34,5% 21,7% 1,4% 0,4% 0,1% 1,8% 1920 348.380 411.719 262.065 3.829 643 208 12.231 38.567 33,5% 39,6% 25,2% 0,4% 0,1% 0,0% 1,2% 1930 364.499 428.508 343.202 10.925 2.451 855 15.491 38.659 31,3% 36,8% 29,4% 0,9% 0,2% 0,1% 1,3% 1947 317.257 498.728 369.311 16.581 1.934 2.655 58.048 37.411 25,1% 39,5% 29,3% 1,3% 0,2% 0,2% 4,4%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 588.292 382.498 11.284 59,9% 38,9% 1,1% 1920 551.848 486.099 1.128 53,1% 46,8% 0,1% 1930 576.376 581.739 5.119 49,5% 50,0% 0,4% 1947 527.391 708.615 3.625 42,5% 57,2% 0,3%

Volgende gemeenten werden bij het vastleggen van de taalgrens in 1962 overgeheveld van het arrondissement Brussel naar het arrondissement Nijvel

Bierk - Sint-Renelde

Brussel (stad) Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 74.680 47.534 966 60,6% 38,6% 0,8% 1866 61.787 60.596 31.693 987 952 240 1.085 471 39,3% 38,5% 20,1% 0,6% 0,6% 0,2% 0,7% 1880 59.212 48.752 40.741 1.930 1.700 190 1.815 1.595 38,4% 31,6% 26,4% 1,3% 1,1% 0,1% 1,2% 1890 40.502 90.420 35.505 3.010 910 292 5.226 273 23,0% 51,4% 20,2% 1,7% 0,5% 0,2% 3,0% 1900 36.309 87.897 42.371 3.738 1.137 227 4.961 7.096 20,6% 49,8% 24,0% 2,1% 0,6% 0,1% 2,8% 1910 29.081 85.414 47.385 4.285 1.247 230 4.537 4.899 16,9% 49,6% 27,5% 2,5% 0,7% 0,1% 2,6% 1920 12.744 83.267 50.790 915 43 32 2.552 4.458 8,5% 55,4% 33,8% 0,6% 0,0% 0,0% 1,7% 1930 25.858 95.991 67.408 2.052 517 210 3.303 5.094 13,2% 49,1% 34,5% 1,1% 0,3% 0,1% 1,7% 1947 17.788 83.260 65.219 3.289 358 445 9.790 4.689 9,9% 46,2% 36,2% 1,8% 0,2% 0,2% 5,4%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 79.228 89.517 3.434 46,0% 52,0% 2,0% 1920 49.135 101.096 110 32,7% 67,2% 0,1% 1930 69.524 124.769 1.036 35,6% 63,9% 0,5% 1947 44.928 132.986 659 25,2% 74,5% 0,4%

Anderlecht Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 5.365 474 10 91,7% 8,1% 0,2% 1866 8.278 1.976 1.134 16 56 13 22 84 72,0% 17,2% 9,9% 0,1% 0,5% 0,1% 0,2% 1880 13.583 4.254 3.030 100 177 53 59 26 63,9% 20,0% 14,3% 0,5% 0,8% 0,2% 0,3% 1890 14.974 12.473 3.792 172 120 94 631 55 46,4% 38,7% 11,8% 0,5% 0,4% 0,3% 2,0% 1900 17.834 18.269 11.895 381 257 124 943 3.226 35,9% 36,8% 23,9% 0,8% 0,5% 0,2% 1,9% 1910 24.320 23.486 11.211 540 356 193 1.131 2.900 39,7% 38,4% 18,3% 0,9% 0,6% 0,3% 1,8% 1920 20.207 33.953 10.432 171 196 26 529 1.524 30,8% 51,8% 15,9% 0,3% 0,3% 0,0% 0,8% 1930 20.998 38.796 15.381 703 463 141 941 2.623 27,1% 50,1% 19,9% 0,9% 0,6% 0,2% 1,2% 1947 14.415 46.531 18.689 627 152 221 3.453 2.324 17,1% 55,3% 22,2% 0,7% 0,2% 0,3% 4,1%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 38.642 21.550 1.045 63,1% 35,2% 1,7% 1920 41.432 23.782 300 63,2% 36,3% 0,5% 1930 43.986 31.678 862 57,5% 41,4% 1,1% 1947 33.929 46.605 254 42,0% 57,7% 0,3%

Asse Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 5.617 47 0 99,2% 0,8% 0,0% 1866 5.455 617 3 0 0 0 1 0 89,8% 10,2% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1880 5.623 380 36 1 0 1 0 0 93,1% 6,3% 0,6% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1890 6.233 801 5 0 3 1 20 0 88,2% 11,3% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 0,3% 1900 6.400 887 22 0 0 0 6 568 87,5% 12,1% 0,3% 0,0% 0,0% 0,0% 0,1% 1910 7.877 479 21 0 0 1 19 458 93,8% 5,7% 0,3% 0,0% 0,0% 0,0% 0,2% 1920 8.488 499 49 0 0 0 16 275 93,8% 5,5% 0,5% 0,0% 0,0% 0,0% 0,2% 1930 9.212 506 41 0 0 3 29 369 94,1% 5,2% 0,4% 0,0% 0,0% 0,0% 0,3% 1947 9.116 1.410 47 2 3 19 115 399 85,1% 13,2% 0,4% 0,0% 0,0% 0,2% 1,1%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 8.346 51 0 99,4% 0,6% 0,0% 1920 8.959 93 0 99,0% 1,0% 0,0% 1930 9.680 109 0 98,9% 1,1% 0,0% 1947 10.527 157 4 98,5% 1,5% 0,0%

Dilbeek Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 1.784 0 0 100,0% 0,0% 0,0% 1866 1.762 51 7 1 0 0 0 0 96,8% 2,8% 0,4% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 1880 1.753 53 16 0 0 0 5 0 95,9% 2,9% 0,9% 0,0% 0,0% 0,0% 0,3% 1890 1.987 178 25 2 0 0 3 0 90,5% 8,1% 1,1% 0,1% 0,0% 0,0% 0,1% 1900 2.125 186 34 3 1 0 5 145 90,3% 7,9% 1,4% 0,1% 0,0% 0,0% 0,2% 1910 2.403 369 66 4 1 0 0 147 84,5% 13,0% 2,3% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 1920 2.426 758 111 0 0 0 9 139 73,4% 22,9% 3,4% 0,0% 0,0% 0,0% 0,3% 1930 3.104 1.452 422 6 2 3 38 207 61,7% 28,9% 8,4% 0,1% 0,0% 0,1% 0,8% 1947 3.218 2.829 839 18 0 10 218 242 45,1% 39,7% 11,8% 0,3% 0,0% 0,1% 3,1%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 2.732 110 1 96,1% 3,9% 0,0% 1920 3.030 274 0 91,7% 8,3% 0,0% 1930 4.156 869 2 82,7% 17,3% 0,0% 1947 5.124 2.006 2 71,8% 28,1% 0,0%

Dworp Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 2.986 30 0 99,0% 1,0% 0,0% 1866 3.680 57 28 0 0 0 1 242 97,7% 1,5% 0,7% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1880 3.709 418 6 2 0 2 4 0 89,6% 10,1% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 0,1% 1890 4.441 319 15 1 0 7 4 2 92,8% 6,7% 0,3% 0,0% 0,0% 0,1% 0,1% 1900 4.685 358 7 1 2 4 5 349 92,6% 7,1% 0,1% 0,0% 0,0% 0,1% 0,1% 1910 4.947 421 26 0 2 3 13 288 91,4% 7,8% 0,5% 0,0% 0,0% 0,1% 0,2% 1920 4.709 647 23 0 0 2 8 245 87,4% 12,0% 0,4% 0,0% 0,0% 0,0% 0,1% 1930 3.249 268 20 1 0 1 9 165 91,6% 7,6% 0,6% 0,0% 0,0% 0,0% 0,3% 1947 2.756 629 38 0 0 5 21 123 79,9% 18,2% 1,1% 0,0% 0,0% 0,1% 0,6%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 5.355 49 8 98,9% 0,9% 0,1% 1920 5.335 53 1 99,0% 1,0% 0,0% 1930 3.506 42 0 98,8% 1,2% 0,0% 1947 3.346 97 0 97,2% 2,8% 0,0%

Elsene Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 7.493 6.407 70 53,6% 45,9% 0,5% 1866 6.349 5.755 10.183 281 182 13 106 336 27,6% 25,2% 44,5% 1,2% 0,8% 0,1% 0,5% 1880 7.581 7.764 17.481 594 370 30 339 411 22,2% 22,7% 51,2% 1,7% 1,1% 0,1% 1,0% 1890 4.645 15.232 22.181 932 151 88 1.099 169 10,5% 34,4% 50,0% 2,1% 0,3% 0,2% 2,5% 1900 3.925 20.977 27.833 1.331 244 100 1.597 2.586 7,0% 37,5% 49,7% 2,4% 0,4% 0,2% 2,9% 1910 6.733 19.799 39.473 2.079 480 76 1.807 2.544 9,6% 28,1% 56,0% 3,0% 0,7% 0,1% 2,6% 1920 3.504 26.005 47.373 832 26 7 1.289 2.209 4,4% 32,9% 59,9% 1,1% 0,0% 0,0% 1,6% 1930 3.505 22.280 52.926 1.736 128 8 1.355 1.974 4,3% 27,2% 64,6% 2,1% 0,2% 0,0% 1,7% 1947 2.529 25.863 52.528 2.624 220 99 4.519 2.329 2,9% 29,3% 59,4% 3,0% 0,2% 0,1% 5,1%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 14.760 54.147 1.540 21,0% 76,9% 2,2% 1920 10.200 68.750 86 12,9% 87,0% 0,1% 1930 9.255 72.319 364 11,3% 88,3% 0,4% 1947 8.648 79.256 394 9,8% 89,8% 0,4%

Etterbeek Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 2.965 91 5 96,9% 3,0% 0,2% 1866 3.528 513 515 17 25 3 3 7 76,6% 11,1% 11,2% 0,4% 0,5% 0,1% 0,1% 1880 4.679 3.382 2.649 117 53 8 109 8 42,5% 30,8% 24,1% 1,1% 0,5% 0,1% 1,0% 1890 4.856 7.727 4.606 170 33 23 313 7 27,4% 43,6% 26,0% 1,0% 0,2% 0,1% 1,8% 1900 4.917 8.845 5.459 204 41 11 377 964 24,8% 44,6% 27,5% 1,0% 0,2% 0,1% 1,9% 1910 6.596 13.166 11.107 405 45 38 629 1.241 20,6% 41,2% 34,7% 1,3% 0,1% 0,1% 2,0% 1920 4.566 16.515 16.732 135 12 2 501 1.350 11,9% 42,9% 43,5% 0,4% 0,0% 0,0% 1,3% 1930 3.615 16.740 22.660 484 47 20 624 1.138 8,2% 37,9% 51,3% 1,1% 0,1% 0,0% 1,4% 1947 2.261 19.307 23.677 879 29 55 2.480 1.352 4,6% 39,7% 48,6% 1,8% 0,1% 0,1% 5,1%

Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 13.766 18.047 163 43,1% 56,4% 0,5% 1920 11.689 26.749 25 30,4% 69,5% 0,1% 1930 10.263 33.702 123 23,3% 76,4% 0,3% 1947 7.081 39.239 73 15,3% 84,6% 0,2%

Evere De gemeente Evere werd pas in 1954 op basis van de resultaten van de laatste talentelling van 1947 toegevoegd aan het tweetalige gebied van wat nu het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is.

Gekende talen