Mercosur of Mercosul (in het Spaans: Mercado Común del Sur, Portugees: Mercado Comum do Sul, Guaraní Ñemby Ñemuha, Nederlands: Zuidelijke Gemeenschappelijke Markt) is een douane-unie tussen Brazilië, Argentinië, Uruguay, Paraguay en Bolivia (sinds juli 2024). Venezuela was tussen 2012 en 2016 ook lid. Mercosur werd opgericht op 26 maart 1991.
Doel Het doel van de organisatie is om vrije handel en vrij verkeer van goederen, personen en kapitaal te bevorderen. Het voorzitterschap wordt iedere zes maanden gewisseld.
Geschiedenis Mercosur kreeg zware klappen te verduren toen de Argentijnse economie in 2002 ineenzakte.
In december 2004 vormden de Andesgemeenschap en Mercosur samen de Unie van Zuid-Amerikaanse Naties, een organisatie naar het patroon van de Europese Unie.
In 2008 reageerde de organisatie op het patrouilleren van de Amerikaanse vierde vloot voor de Braziliaanse kust. De leiders van Mercosur waren het erover eens wat de reden van deze actie was, namelijk het streven van de Verenigde Staten om de recent gevonden voorraad aardolie voor de kust van Brazilië te beheersen. Brazilië heeft het voornemen de 200-mijlszone uit te breiden naar 350 zeemijl.'Volop scepsis over vierde vloot Amerika', de Volkskrant, 31 juli 2008
In december 2016 werd het lidmaatschap van Venezuela geschorst. Mercopress Venezuela suspended from Mercosur, 3 december 2016. Gearchiveerd op 14 september 2024. Het land had sinds 2012 de tijd om diverse binnenlandse regelingen aan te passen op het gebied van, onder andere, de economie, mensenrechten en immigratie. Venezuela is er niet in geslaagd hieraan binnen de gestelde termijn, ondanks een verlenging, te voldoen en verliest daarmee zijn stemrecht in het samenwerkingsverband.
Lidmaatschap Leden (1991) (1991) (1991) (1991) (2012, geschorst in december 2016) (geassocieerd lid sinds 1996, lid per 2016) Latin Correspondent Bolivia joins 48th Mercosur Summit, as EU deal remains pending, 23 juli 2015, geraadpleegd op 16 december 2015
Het enige land dat nog moet instemmen met de toetreding van Bolivia is Brazilië. Na een jarenlange vertraging heeft de Braziliaanse senaat in november 2023 eindelijk ingestemd. Alleen president Lula moet nog een handtekening plaatsen en dan is de toetreding van Bolivia geregeld. Mercopress Bolivia's full Mercosur membership greenlighted, 29 november 2023, geraadpleegd op 30 november 2023. Gearchiveerd op 1 december 2023.
In de onderstaande tabel zijn de belangrijke kenmerken van de leden opgenomen. Vooral Brazilië is een grote partij ten opzichte van de andere leden. Alle cijfers hebben betrekking op het jaar 2020.
StaatIMF: World Economic Outlook October 2023, cijfers hebben betrekking op het jaar 2020 Oppervlakte(× 1000 km²) Inwoners(× 1000) BNP(US$ miljard) BNP(in US$ per hoofd) BNP(in PPPUS$ per hoofd) 8.515 200.978 1.476 7.345 15.806 3.761 45.388 389 8.572 20.793 407 7.253 35 4.885 12.834 176 3.531 54 15.198 22.638 1.099 11.630 37 3.173 8.324
Geassocieerde leden (1996) (2003) (2004) (2004) (2015)De West Suriname en Guyana officieel Geassocieerd Lid Mercosur, 20 juli 2015, geraadpleegd op 14 december 2015 (2015)
Observerende leden Nieuw-Zeeland en Mexico zijn observerende leden. Gobierno Bolivariano de Venezuela Se formaliza adhesión de Venezuela al Mercosur, 15 juli 2014 (2010) (niet beschikbaar)
Vrijhandelsakkoord met de Europese Unie
De internationale handel tussen de Europese Unie (EU) en Mercosur was anno 2010 snel in omvang gegroeid. De EU is de grootste investeerder in de landen van Mercosur en er is een programma waarbij de EU hulp biedt op het gebied van technologie en landbouw.
In 2010 zijn onderhandelingen begonnen over een handelsovereenkomst. De export van de EU naar Mercosur bestaat vooral uit industriegoederen, terwijl de EU vooral agrarische producten uit Mercosur importeert. Op 28 juni 2019 kondigde EU-commissaris voor handel Cecilia Malmström aan dat beide partijen een politiek akkoord over meer vrijhandel hadden gesloten, met als voordelen voor Europa de verregaande verlaging of afschaffing van importheffingen op industriële goederen als auto’s, machines en medicijnen. Het Mercosur-handelsblok zou dan weer profiteren van een stelselmatige liberalisering van de meeste heffingen op landbouwproducten, met name rundvlees, suiker en pluimvee, hoewel er invoerquota zouden blijven gelden.
Dit principeakkoord was echter nog geen uitgewerkt, laat staan goedgekeurd, verdrag. Er was heftige kritiek vanuit de Europese landbouwsector die vreest voor concurrentie met landen met lagere standaarden inzake volksgezondheid en dierenwelzijn. De milieubeweging is ook ongerust, onder meer omdat bepaalde chemisch bestrijdingsmiddelen, die in Europa zijn verboden, in Zuid-Amerika legaal gebruikt kunnen worden en dus onrechtstreeks op ons bord belanden. Het Europees Parlement verwierp in een rapport van 7 oktober 2020, de toenmalige voorstellen wegens niet verenigbaar met de EU-normen voor klimaatbeleid en milieubescherming, en Europees ombudsvrouw Emily O'Reilly oordeelde in maart 2021 dat “de duurzaamheidsbeoordeling voltooid had moeten zijn vóór het sluiten van de handelsovereenkomst”. De gemaakte afspraken inzake sociale kwesties en milieu zijn ook niet afdwingbaar, omdat het akkoord geen handelssancties voorziet.
In november 2023 was er nog hoop om tot een finale overeenstemming te komen tijdens een bijeenkomst op 7 december 2023 in Rio de Janeiro. Reuters EU-Mercosur talks speed up before Milei takes office -trade experts, 20 november 2023, geraadpleegd op 4 december 2023 Hiermee zou worden voorkomen dat de overwinning van de libertariër Javier Milei in Argentinië de handelsovereenkomst zou doen ontsporen. Milei trad op 10 december 2023 aan als president en hij had zich in zijn campagne fel gekeerd tegen Mercosur en de overeenkomst met de EU. Volgens Milei is Mercosur een “fenomenale mislukking”. Hij noemde het een “douane-unie van slechte kwaliteit die handelsverstoringen veroorzaakt en haar leden schaadt”. Politico Milei’s win in Argentina hits hopes for EU’s Latin America trade deal, 20 november 2023, geraadpleegd op 4 december 2023. Gearchiveerd op 27 december 2023. Hij wilde Argentinië uit de Mercosur halen en de deal met de EU blokkeren. Reuters Argentina's new government wants to strike EU-Mercosur deal 'someday, somehow', 4 december 2023, geraadpleegd op 4 december 2023 In januari 2024 riep de Franse president Macron, mede onder druk van de aanhoudende boerenprotesten, de Europese Commissie op om het vrijhandelsakkoord in zijn huidige vorm niet goed te keuren.
Op 6 december 2024 sloten de Europese Commissie en de landen van Mercosur in Montevideo (Uruguay) het vrijhandelsakkoord. Op 9 januari 2026 stemde de Europese Raad in met het akkoord. Frankrijk, Polen, Ierland, Hongarije en Oostenrijk stemden tegen. België onthield zich van stemmen. Het akkoord moest nog goedgekeurd worden door het Europees Parlement. Dat parlement stemde er op 21 januari 2026 voor om het verdrag eerst voor te leggen aan het Europees Hof, waarmee de definitieve goedkeuring werd uitgesteld.
In afwachting van het oordeel van het Europees hof gaf de Europese Commissie aan om vanaf mei 2026 provisioneel door te gaan met het implementeren van het akkoord, nadat Uruguay en Argentinië als eerste landen het akkoord hadden geratificeerd.
Zie ook Pacifische Alliantie
Externe links World Trade Law Oprichtingsdocument Mercosur International Democracy Watch Ushuaia Protocol mbt Democratische beginselen (1998)
Categorie:Internationale betrekkingen van Argentinië Categorie:Internationale betrekkingen van Brazilië Categorie:Internationale betrekkingen van Bolivia Categorie:Internationale betrekkingen van Paraguay Categorie:Internationale betrekkingen van Uruguay Categorie:Internationale betrekkingen van Venezuela