Walter Scott (Edinburgh, 14 augustus 1771 – Abbotsford House, Abbotsford, 21 september 1832) was een Schots dichter en schrijver, vooral bekend door zijn historische romans. Met Waverley (1814), de eerste van een reeks waartoe ook Ivanhoe behoort, schreef hij de eerste historische roman.Encyclopædia Britannica, Historical novel: "Since the appearance of the first historical novel, Sir Walter Scott’s Waverley (1814), this type of fiction has remained popular."
Leven Scott werd geboren als zoon van een advocaat. Op tweejarige leeftijd overleefde hij polio, maar bleef daardoor wel de rest van zijn leven verlamd aan het rechterbeen. Hij werd aanvankelijk voor een belangrijk deel opgevoed door zijn tante Jenny, die met hem meereisde naar diverse kuuroorden en hem ook belangstelling bijbracht voor oude Schotse verhalen en balladen. Na een privéopleiding begon Scott in 1783, op 12-jarige leeftijd met een klassieke studie aan de Universiteit van Edinburgh. Aansluitend studeerde hij rechten en begon in 1792, net als zijn vader, een loopbaan in de advocatuur.
Na een aantal niet-beantwoorde liefdes, die hem zijn leven lang niet meer zouden loslaten, huwde hij in 1797 met Charlotte Mary Carpenter, de dochter van een Frans refugé. Hij werd in 1799 sheriff van Selkirkshire en later griffier van de hoogste Schotse rechtbank, posten die hij tot het einde van zijn leven zou bekleden.
thumb|left|200px|Lucy en Ravenswood in The Bride of Lammermoor
Werk Scotts eerste literaire activiteiten betroffen vertalingen uit het Duits, onder andere Götz von Berlichingen van Goethe (1799). Zijn eerste succes had hij met poëtisch werk, met name met zijn driedelige The Minstrelsy of the Scottish Border (1802-1803) – een verzameling historische balladen – en de lange gedichten The Lay of the Last Minstrel (1805), Marmion (1808), The lady of the lake (1810), Rokeby (1813) en The lord of the isles (1815), alle over historische Schotse gebeurtenissen.
Met het verschijnen van The Lady of the Lake (1809), een geromantiseerd verhaal over de ontmoeting van koning James V met de dochter van zijn vijand Ellen Douglas, The Lady of the Lake is door Franz Schubert in 1825 op muziek gezet in een liederencyclus begon zijn roem als romanschrijver en verhalenverteller. Deze roem steeg tot grote hoogten met het verschijnen van een lange reeks historische romans, die in twee categorieën verdeeld kunnen worden: op de eerste plaats de romans die zich bezighouden met de Schotse geschiedenis, door Scott Tales of my Landlord genaamd; hieronder vallen onder andere The Heart of Midlothian (1818, het verhaal van de valselijk van kindermoord beschuldigde Effie Deans tegen de achtergrond van de Porteous-oproer van 1736), en The Bride of Lammermoor (1819, het tragische liefdesverhaal van Lucy Ashton en de vijand van haar familie Edgar Ravenswood). Op de tweede plaats schreef hij een groot aantal romans die ontleend zijn aan de Engelse en continentale geschiedenis, de Waverley-romans genaamd, waarvan Rob Roy (1817), Ivanhoe (1819), Kenilworth (1821, over Amy Robsart) en Quentin Durward (1823) het meest bekend zijn.
In 1826 kreeg Scott te maken met een grote financiële schuld, ontstaan na het bankroet van de uitgeverij Ballantyne, waarvoor hij mede aansprakelijk was. Dit leidde tot een steeds snellere productie, waar de kwaliteit van zijn latere romans nadrukkelijk onder te lijden had. Er wordt wel gezegd dat zijn grote literaire productie aan het einde van zijn leven zijn dood mede heeft bespoedigd. Na zijn dood konden zijn erfgenamen evenwel zijn schuld volledig delgen met de verkoop van zijn auteursrechten.
thumb|Scott’s Abbotsford House Sir Walter Scott is overleden in zijn huis Abbotsford House en ligt begraven – zoals het zijn wens was – in een tombe op het terrein van Dryburgh Abbey, gelegen aan de rivier de Tweed in de regio Scottish Borders.
Waardering miniatuur|Gravure van Scott, ca. 1830-1845. Scott werd reeds tijdens zijn leven gezien als een der grootste schrijvers uit de wereldliteratuur. Hij heeft grote invloed gehad op latere literaire grootheden als Victor Hugo, Alexandre Dumas père, Aleksandr Poesjkin, Lev Tolstoj, Alessandro Manzoni en in België Hendrik Conscience. Naar hedendaagse maatstaven worden zijn romans vaak als te lang ervaren, met te veel zijpaden en wel erg conventionele, vaak aangeplakte eindes. Er is weinig aandacht voor suggestieve en psychologische aspecten. Ondanks de romantische context waarin hij zijn helden plaatst accepteert hij de mensen zoals ze zijn, zonder veel ontwikkeling. Zijn werken kenmerken zich daarentegen nog steeds door veel beweging en pathos. Scott is een rasverteller en met name ook in bewerkingen voor de jeugd en als basis voor verfilmingen hebben veel van zijn boeken de tand des tijds tot op de dag van vandaag weten te doorstaan.
Na zijn dood werd een wedstrijd uitgeschreven om een monument voor hem te ontwerpen. Dit Scott Monument werd uiteindelijk tussen 1840 en 1844 gebouwd in Princes Street Gardens in Edinburgh.
Sinds 2010 wordt in Schotland jaarlijks de Walter Scott Prize for Historical Fiction toegekend aan de beste historische roman die het voorafgaande jaar verscheen in het Verenigd Koninkrijk, Ierland of het Britse Gemenebest.
Bibliografie Waverley romans Waverly, or 'T is sixty years since (1814). Vertaald als: Waverleij, of Zestig jaar geledenWaverleij, of Zestig jaar geleden. Eerste deel op Google BooksWaverley, of Zestig jaar geleden. Tweede deel op Google Books (1824) Guy Mannering (1815). Vertaald als: Guy Mannering, of De sterrewigchelaarGuy Mannering, of De sterrewigchelaar op Google Books (1824-1825) The Antiquary (1816). Vertaald als: De oudheidskennerDe oudheidskenner. Tweede deel op Google Books (3 delen, 1825) Old Mortality (1816). Vertaald als: De oude pelgrim (Old mortalitij)De oude pelgrim (Old mortalitij) op Google Books (1824) Rob Roy (1817). Vertaald als: Robbert RoodhaarRobbert Roodhaar op Google Books (1826) The Heart of Midlothian (1818). Vertaald als: Het hart van Mid-Lothian, of De gevangenis van EdenburgHet hart van Mid-Lothian, of De gevangenis van Edenburg. Eerste deel op Google BooksHet hart van Mid-Lothian, of De gevangenis van Edenburg. Tweede deel op Google BooksHet hart van Mid-Lothian, of De gevangenis van Edenburg. Derde deel op Google Books (3 delen, 1825) Ivanhoe (1819). Vertaald als: Ivanhoe, of De terugkomst der kruisvaardersIvanhoe, of De terugkomst der kruisvaarders. Eerste deel op Google BooksIvanhoe, of De terugkomst der kruisvaarders. Tweede deel op Google BooksIvanhoe, of De terugkomst der kruisvaarders. Derde deel op Google Books (3 delen, 1824) The Monastry (1820) Kenilworth (1821). Vertaald als: Het kasteel KenilworthHet kasteel Kenilworth. I. deel op Google BooksHet kasteel Kenilworth. II. deel op Google BooksHet kasteel Kenilworth. III. deel op Google Books (3 delen, 1825) The Pirate (1822). Vertaald als: De zeerooverDe zeeroover. I. deel op Google BooksDe zeeroover. II. deel op Google BooksDe zeeroover. III. deel op Google Books (3 delen, 1825) The Fortunes of Nigel (1822). Vertaald als: Lord Nigel, of de Schot in LondenLord Nigel, of de Schot in Londen. Eerste deel op Google BooksLord Nigel, of de Schot in Londen. Tweede deel op Google Books (1833) Peveril of the Peak (1823). Vertaald als: Ridder Peveril van den bergtopRidder Peveril van den bergtop. I. deel op Google Books (4 delen, 1825-1827) Quentin Durward (1823). Vertaald als: Quentin Durward, of De Schot aan het hof van Lodewijk XIQuentin Durward, of De Schot aan het hof van Lodewijk XI. Eerste deel op Google BooksQuentin Durward, of De Schot aan het hof van Lodewijk XI. Tweede deel op Google Books (1824) St. Ronan's Well (1824). Vertaald als: St. Ronan's-bronSt. Ronan's-bron. Eerste deel op Google BooksSt. Ronan's-bron. Derde en laatste deel op Google Books (3 delen, 1825) Redgauntlet (1824). Vertaald als: RedgauntletRedgauntlet. Eerste deel op Google BooksRedgauntlet. Tweede deel op Google BooksRedgauntlet. Derde deel op Google Books (3 delen, 1825) Tales of the Crusaders, bestaande uit The Betrothed (1825) (Vertaald als: Vertellingen van de kruisvaarders. De verloofde.Vertellingen van de kruisvaarders. De verloofde op Google Books) en The Talisman (1825) (Vertaald als: De talisman, of Richard Leeuwenhart in Palestina.De talisman, of Richard Leeuwenhart in Palestina. Eerste deel, 1826 op Google BooksDe talisman, of Richard Leeuwenhart in Palestina. Tweede deel, 1827 op Google Books 2 delen, 1826-1827) Woodstock (1826). Vertaald als: Woodstock. geschiedkundig tafereel uit de tijden van CromwellWoodstock. geschiedkundig tafereel uit de tijden van Cromwell. Eerste deel op Google BooksWoodstock. geschiedkundig tafereel uit de tijden van Cromwell. Tweede deel op Google Books (1831) Chronicles of the Canongate (Vertaald als: Kronijken van de Kanoniks-poortKronijken van de Kanoniks-poort. Eerste deel op Google Books (1828), 2e serie: The Fair Maid of Perth (1828) Anne of Geierstein (1829). Vertaald als: Anna van Geyerstein, of Het meisje van den nevelAnna van Geyerstein, of Het meisje van den nevel. Eerste deel 1830 op Google Books (3 delen, 1830-1834) Count Robert of Paris (1832). Vertaald als: Graaf Robert van ParijsGraaf Robert van Parijs. Eerste deel op Google BooksGraaf Robert van Parijs. Tweede deel op Google Books (2 delen, 1832)
Tales of My Landlord 1e serie: The Black Dwarf (Vertaald als: De zwarte dwerg. Een Schotsch verhaal uit de tijden van den pretendent (1701-1715)De zwarte dwerg. Een Schotsch verhaal uit de tijden van den pretendent (1701-1715) op Google Books (1817). 1824) en Old Mortality (1816) 2e serie: The Heart of Midlothian (1818) 3e serie: The Bride of Lammermoor. Vertaald als: De bruid van LammermoorDe bruid van Lammermoor. (Eerste deel), 1826 op Google BooksDe bruid van Lammermoor. Tweede deel, 1826 op Google Books en A Legend of Montrose (1819). Vertaald als: MontroseMontrose op Google Books (1825) 4e serie: Count Robert of Paris en Castle Dangerous (1832)
Benedictijnse verhalen The Monastery (1820) The Abbot (1820). Vertaald als: De abt. Een tafereel uit den tijd van Maria StuartDe abt. Een tafereel uit den tijd van Maria Stuart. I. op Google BooksDe abt. Een tafereel uit den tijd van Maria Stuart. II. op Google Books (2 delen, 1834)
Poëzie The Minstrelsy of the Scottish Border (1802–1803) The Lay of the Last Minstrel (1805). Vertaald als: Het lied van den laatsten meistreel. Een gedichtHet lied van den laatsten meistreel op Google Books (1840) Ballads and Lyrical Pieces (1806) Marmion (1808), daarin Young Lochinvar The Lady of the Lake (1810) The Vision of Don Roderick (1811) The Bridal of Triermain (1813) Rokeby (1813) The Field of Waterloo (1815) The Lord of the Isles (1815) Harold the Dauntless (1817) Poetical works complete in one volume (1826) Bonnie Dundee (1830) Patriotism This Is My Own, My Native Land The Lion of Scotland
Korte verhalen Chronicles of the Canongate (vertaald als: Kronijken van de Kanoniks-poort.Kronijken van de Kanoniks-poort. Eerste deel op Google Books 2 delen, 1828), 1e serie (1827) – drie korte verhalen: The Highland Widow, The Two Drovers en The Surgeon's Daughter The Keepsake Stories (1828) – drie korte verhalen: My Aunt Margaret's Mirror, The Tapestried Chamber en Death Of The Laird's Jock
Overig The Chase (vertaler) (1796) Goetz of Berlichingen, with the iron hand. A tragedy, from the German of Goethe (vertaler) (1799) Paul's Letters to his Kinsfolk (1816). Vertaald als: Pauls brieven, in 1815, van de velden van Waterloo en Quatre Bras tot Parijs, geschreven aan zijne vrienden.Pauls brieven, in 1815, van de velden van Waterloo en Quatre Bras tot Parijs, geschreven aan zijne vrienden op Google Books (1817) Provincial Antiquities of Scotland (1819–1826) Lives of the Novelists (1821–1824). Vertaald als: Levens van de romanschrijversLevens van de romanschrijvers op Google Books (1826) Halidon Hill (1822)