De balearenhagedisReptielen Amfibieën Vissen Onderzoek Nederland - H. Strijbosch, A.H.P. Stumpel, R.C.M. Creemers, J.J.C.W. van Delft, A. Groenveld & D. Bauwens - Standaardlijst voor de Nederlandse namen van de Europese amfibieën en reptielen Website (Podarcis lilfordi) is een hagedis uit de familie echte hagedissen (Lacertidae).
Uiterlijke kenmerken De balearenhagedis is een wat forsere soort met kleine schubben en een korte kop. Er is een normale kleurvariant en een donkere vorm, bij deze laatste zijn de dieren donkergrijs tot bijna zwart met groene of bruine vlekken op de rug en een blauwe keel bij de mannetjes. De vrouwtjes zijn iets valer van kleur en hebben soms ook een blauwe keel maar lichter. Er zijn ook geheel zwarte exemplaren aangetroffen, deze worden melanisch genoemd. De normale variant heeft een bruingroene basiskleur met een groene rug en stippen op de flanken en dijen. De flanken zijn lichtbruin, de maximale lengte is 25 centimeter. De soort is te verwarren met de pityusenhagedis (Podarcis pityusensis), en is ervan te onderscheiden door de kleinere schubben op de rug. Ook wordt deze soort groter tot 28 cm.
Verspreiding en habitat thumb|left|230px|Verspreidingsgebied, aangegeven met gele stippen. De balearenhagedis is endemisch op de eilandengroep de Balearen. De soort komt voor op kleine rotseilandjes voor de kust van Mallorca en Menorca en op de hoofdeilanden zelf. Op de hoofdeilanden echter is de hagedis geïntroduceerd en komt van nature niet voor. Het is niet bekend waarom de hagedis alleen voorkomt op de rotsige eilanden die uitwaaieren voor de kust. Het areaal beslaat enige tientallen eilanden, waarvan niet altijd bekend is of de soort er nog voorkomt, vermoed wordt dat de hagedis op het eiland Las Ratas is uitgestorven. De habitat bestaat vaak uit droge, zonbeschenen plekken op muren, rotsen en klippen, de balearenhagedis is een goede klimmer.
Levenswijze Net als andere hagedissen staan voornamelijk insecten en andere ongewervelden op het menu. Omdat er op de rotseilanden waar de hagedis leeft geen zoet water is en vaak een gebrek aan voedsel, is de hagedis overgeschakeld op een deels vegetarisch menu. Onder andere sappige vruchten en andere plantendelen te eten. Ook vuilnis wordt wel onderzocht op voedsel.
Naamgeving en taxonomie De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst gepubliceerd door Albert Günther in 1874. Oorspronkelijk werd de naam Zootoca Lilfordi gebruikt. Later werd de hagedis tot de halsbandhagedissen uit het geslacht Lacerta gerekend. Tegenwoordig wordt de soort aan het geslacht van de muurhagedissen toegekend; Podarcis. Er worden 24 ondersoorten erkend die voornamelijk te herkennen zijn aan hun verspreidingsgebied.
Ondersoorten thumb|right|260px|Podacis lilfordi lilfordi thumb|right|260px|Etende exemplaren thumb|right|260px|Podacis lilfordi jordansi De soort wordt verdeeld in verschillende ondersoorten, met de auteur en het verspreidingsgebied. Naam Auteur Verspreidingsgebied Podarcis lilfordi addayae Eisentraut, 1928 Balearen Podarcis lilfordi balearica Bedriaga, 1879 Isla del Rey, geïntroduceerd op Menorca Podarcis lilfordi carbonerae Perez Mellado & Salvador, 1988 Isla Carbonera Podarcis lilfordi codrellensis Perez Mellado & Salvador, 1988 Balearen Podarcis lilfordi colomi Salvador, 1980 Mallorca Podarcis lilfordi conejerae Müller, 1927 lila des Conis Podarcis lilfordi espongicola Salvador, 1979 Balearen Podarcis lilfordi estelicola Salvador, 1979 Balearen Podarcis lilfordi fahrae Müller, 1927 Isola di Foradada Podarcis lilfordi fenni Eisentraut, 1928 Isla Nitge Podarcis lilfordi gigliolii Bedriaga, 1879 Dragonera Podarcis lilfordi hartmanni Wettstein, 1937 Mallorca Podarcis lilfordi imperialensis Salvador, 1979 Balearen Podarcis lilfordi jordansi Müller, 1927 Isla La Guardia Podarcis lilfordi kuligae Müller, 1927 Isla Cabrera Podarcis lilfordi lilfordi Günther, 1874 Isla Aire Podarcis lilfordi nigerrima Salvador, 1979 Balearen Podarcis lilfordi planae Müller, 1927 Isla Plana Podarcis lilfordi pobrae Salvador, 1979 Balearen Podarcislilfordi porrosicola Perez Mellado & Salvador, 1988 Balearen Podarcis lilfordi rodriquezi Müller, 1927 Mallorca Podarcis lilfordi sargantanae Eisentraut, 1928 Isla Sargantana Podarcis lilfordi toronis Hartmann, 1953 Isla Toro Podarcis lilfordi xapaticola Salvador, 1979 Ibiza
Bronvermelding
Categorie:Echte hagedissen Categorie:IUCN-status gevoelig