Museum Panorama Mesdag is een Nederlands kunstmuseum in Den Haag dat in 1881 opende in de Zeestraat. Het is bekend om een cilindervormimge zaal die speciaal gebouwd is voor een geschilderd panorama. De collectie bevat vooral impressionistische werken, deels uit de Haagse School.
Collectie Panoramaschilderij Het schilderij Panorama van Scheveningen (ook Panorama Mesdag genoemd) is het belangrijkste kunstwerk in het Museum Panorama Mesdag. Het is een cilindervormig panoramaschilderij van 14,70 meter hoog en met een omtrek van 114,35 meter. Het is het oudste panoramaschilderij ter wereld dat nog op de oorspronkelijke plek hangt en is een vergezicht van 360 graden, gezien vanaf de top van de Seinpostduin in Scheveningen op het vissersdorp Scheveningen, de Noordzee, de duinen, het strand en in de verte Den Haag. Het behoort tot de 'Top 100 van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg' uit 1990.
Het is in 1881 geschilderd door Hendrik Willem Mesdag, een beroemde kunstschilder uit de Haagse School. Hij was gespecialiseerd in het schilderen van zeegezichten. Zijn vrouw Sientje Mesdag-van Houten en de Nederlandse kunstschilders Théophile de Bock, George Hendrik Breitner en Bernard Blommers hebben ook een bijdrage geleverd.
Overige schilderijen Buiten het panoramaschilderij als blikvanger bezit het museum andere schilderijen, voornamelijk van het echtpaar Mesdag-van Houten en tijdgenoten. Ook worden er wisseltentoonstellingen gehouden over gerelateerde onderwerpen.
Huisvesting Museum Panorama Mesdag bevindt zich aan de Zeestraat in Den Haag. Achter een oud herenhuis is de vaste collectie te zien met veel strand- en zeegezichten van Mesdag en met werk van Sientje Mesdag-van Houten. Daarachter bevindt zich het door de architect-aannemer Gerard Klomp in 1880 gerealiseerde gebouw waarin het panorama is opgehangen. Door het glazen dak valt daglicht op het doek. Het zestienhoekige gebouw wordt geheel omgeven door de tuinen van de Canadese ambassade en de residenties van de Italiaanse en Britse ambassadeurs. Toen het zwembad aan de Mauritskade in 2007 werd afgebroken, was er tijdelijk zicht op het gebouw vanaf de straat.
De vrees van de directie van Museum Panorama Mesdag dat de bouw van een tweelaagse parkeerkelder voor het Hiltonhotel ter plaatse van de voormalige 's-Gravenhaagse zwem- en badinrichting 'de Mauritskade' schade zou veroorzaken aan het gebouw, bleek terecht. Niet alleen verzakte het panoramagebouw maar ook het dak liep schade op. De constructie daarvan is inmiddels verstevigd en oktober 2010 is de stabilisering van de panoramarotonde voltooid. Met de zogenoemde groutmethode is er via 64 holle pijpen een betonmengsel met steengruis onder en naast het gebouw ingespoten. Hiermee is het gebouw weer 4,5 mm opgevijzeld, terug naar de oorspronkelijke positie. Het werk aan de parkeerkelder, dat al die tijd had stilgelegen, is voortgezet nadat de rotonde was gestabiliseerd en is inmiddels voltooid.
Uitbreiding Op 23 februari 2011 werd door oud-minister Laurens Jan Brinkhorst en zijn kleinzoon Claus-Casimir de eerste steen gelegd voor de uitbreiding van Museum Panorama Mesdag. In het belendende pand, gelegen tussen het museum en het in 2010 geopende Hilton The Hague, zijn een tentoonstellingszaal, een museumwinkel en een museumcafé met dakterras gerealiseerd. Het voorhuis - waar vroeger de eerste directeur van Museum Panorama Mesdag, Barbara van Houten woonde en werkte - is tegelijkertijd geheel gerestaureerd.
Op 28 maart 2015 werd Museum Panorama Mesdag officieel heropend door burgemeester Jozias van Aartsen.
Rijksmusum Mesdag en zijn vrouw hadden geen kinderen meer sinds hun enige zoon Klaas in 1871 was overleden. Nog voor zijn eigen overlijden schonken Mesdag en zijn vrouw het museum en schilderijen aan hun gezamenlijke 33 neven en nichten in de vorm van een NV. Panorama Mesdag werd vervolgens beheerd door de nazaten van de oorspronkelijke aandeelhouders, als een cultuurhistorische familie-BV. De aandeelhouders schonken in september 2025 het gebouw en de collectie op grond van de Erfgoedwet onbezwaard, om niet en zonder belastende voorwaarden aan de Staat der Nederlanden. In september 2025 aanvaardde de Staat de schenking. Per 1 januari 2026 werd het museum met zijn collectie een rijksgesubsidieerde instelling en daarmee een rijksmuseum.Panorama Mesdag, 19 september 2025, open-overheid.nl
Trivia Van augustus tot november 2006 was er de tentoonstelling 'De wereld rond', naar aanleiding van het 125-jarig bestaan van Panorama Mesdag.
Zie ook Lijst van musea in Den Haag De Mesdag Collectie
Externe links Website Museum Panorama Mesdag
Bronnen L.M. Rollin Couquerque: Het Panorama Mesdag te 's Gravenhage: historisch overzicht van wording en voortbestaan, Den Haag, 1947. 59 pag. Zoden aan de dijk. 25 peilingen naar Nederland als waterland. Bert Bakker, 2009, Bronverwijzingen
Categorie:Museum in Den Haag Categorie:Rijksmonument in Den Haag Categorie:Kunstmuseum in Nederland