thumb|Portret van Alexander Calder, 1968 Alexander Calder (Lawnton, 22 juli 1898 – New York, 11 november 1976) was een Amerikaanse beeldhouwer die een grote bekendheid verwierf vanwege zijn innovatieve mobiles en monumentale publieke sculpturen. Hij introduceerde beweging, abstractie en surrealistische elementen in zijn werk en bracht daarmee vernieuwing in de kinetische kunst.
Leven en werk Alexander Calder stamde uit een beeldhouwersfamilie: zijn grootvader Alexander Milne Calder (afkomstig uit Schotland) heeft de 250 figuren van de Philadelphia City Hall in Philadelphia gebeeldhouwd en ook zijn vader, Alexander Stirling Calder, was een gerenommeerd beeldhouwer.
Alexander Calder begon als autodidact en vertrok in 1926 naar Parijs. Hier bezocht hij de Académie de la Grande Chaumière en leerde hij avant-gardistische tijdgenoten als Joan Miró, Hans Arp, Piet Mondriaan, Theo van Doesburg en Marcel Duchamp kennen. In 1929 ontmoette Calder tijdens een reis naar New York zijn toekomstige echtgenote, Louisa James, een achternicht van de schrijver Henry James. Zij trouwden in 1931.
Uit een ontmoeting in 1930 met Piet Mondriaan in diens Parijse studio ontstonden zijn eerste mobiles, die ogenschijnlijk niet aan de wetten van de zwaartekracht onderworpen waren. Met deze mobiles werd hij uiteindelijk bekend en in 1931 had hij zijn eerste grote tentoonstelling in Parijs. Hij was lid van de kunstenaarsgroep Abstraction-Création, die invloed had op zijn ontwikkeling richting abstractie. In 1934 creëerde Calder zijn eerste voor de buitenruimte geconstrueerde mobile. Daarnaast maakte hij zijn eerste grote abstracte beeldhouwwerken. Deze noemde hij op aanraden van Arp stabiles, om een onderscheid te maken met de mobiles. Voor hem was het belangrijk, daarin gestimuleerd door Marcel Duchamp en anderen, om abstractie en beweging te verbinden. Zo maakte hij naast mobiles, die door luchtcirculatie bewogen werden, door motoren aangedreven beelden. Een dergelijke stabile was Verbogen propeller, die vanaf 1970 werd geëxposeerd op het voormalige World Trade Center in New York.
Voor de Wereldtentoonstelling van 1937 in Parijs bouwde hij een kwikfontein ter herinnering aan de slachtoffers van de kwikmijnbouw. De fontein bevindt zich sinds 1976 in het museum Fundació Joan Miró in Barcelona. Ook heeft Calder sieraden vervaardigd.
Calder wordt gerekend tot de belangrijkste vertegenwoordigers van de kinetische kunst. Het levenslange contact met zijn vriend Joan Miró beïnvloedde zijn kunstenaarschap.
Lijst van werken in Europa België The Whirling Ear, 1957-1958, Kunstberg, Brussel (geplaatst 1997)Afbeelding "Whirling Ear", Brussel. Gearchiveerd op 14 augustus 2019. The Dog, 1958, beeldenpark Openluchtmuseum voor beeldhouwkunst Middelheim, Antwerpen
Denemarken Slender Ribs, 1963, beeldentuin van het Louisiana Museum, Humlebæk Little Janey Waney, 1976, beeldentuin van het Louisiana Museum, Humlebæk Almost Snow Plow, 1976, beeldentuin van het Louisiana Museum, Humlebæk
Duitsland Hextopus, 1955, Amerikaans consulaat, Frankfurt am Main Les Triangles, 1963, Museum Ostwall, Dortmund Têtes et Queue, 1965, Neue Nationalgalerie, Berlijn Pointes et Courbes, 1970, Skulpturengarten Museum Abteiberg, Mönchengladbach Le Hallebardier, 1971, Sprengel Museum Hannover, Hannover Cinq Pics, 1972, Museum Insel Hombroich, Neuss Crinkly avec disc rouge, 1973, Schlossplatz, Stuttgart
Frankrijk L' Empennage (Airplane Tail), 1953, Fondation Maeght, Saint-Paul-de-Vence La Spirale, 1958, UNESCO, Parijs Les trois ailes (The Three Wings), 1963, Musée d'art Moderne, Saint-Étienne Les Renforts (The Reinforcements), 1963, Fondation Maeght, Saint-Paul-de-Vence Guillotine pour huit (Guillotine for Eight), 1963, Lille Métropole Museum voor Moderne kunst, Hedendaagse kunst en Art brut, Villeneuve-d'Ascq Caliban, 1964, Maison de la Culture de Bourges, Bourges Nageoire (Fin), 1964, Musée National d'Art Moderne, Centre Georges Pompidou, Parijs Monsieur Loyal (Mr. Loyal), 1967, beeldenpark, Musée de Grenoble, Grenoble Les ailes brisées (The Broken Wings), 1967, Saint Exupéry College, Perpignan Trois pics (Three Peaks), 1967, Station Grenoble, Grenoble Crinkly, 1969, Île d'Or, Amboise Reims croix du sud (Southern Cross of Reims), 1969, Lille Métropole Museum voor Moderne kunst, Hedendaagse kunst en Art brut, Villeneuve-d'Ascq Stabile-mobile, 1970, Théâtre National de Nice/Musée d'Art Moderne et d'Art Contemporain, Nice Totem-Saché, 1974, Saché L'araignée rouge (The Red Spider), 1976, Place de la Défense, La Défense, Courbevoie onbekend, donjon de Vez (The Keep of Vez), Vez
Italië Teodelapio, 1962, Piazzale Giovanni Polvani, Spoleto Sabot, 1963, Sculpture Garden, Peggy Guggenheim Collection, Venetië
Ierland Cactus provisoire, 1967, Trinity College, Dublin
Nederland Le Tamanoir, 1963,Sculpture International Rotterdam, deelgemeente Hoogvliet, Rotterdam, onderdeel van de Internationale Beelden Collectie
Portugal Untitled, 1968, Centro Cultural de Belém, Lissabon
Spanje Quatre ailes (Four Wings), 1972, Fundació Joan Miró, Barcelona onbekend, Central Patio, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía, Madrid
Zweden The Four Elements, 1938/1961, Moderna Museet, Stockholm Three Wings, 1963, Göteborg
Tentoonstellingen (selectie) thumb|thumbtime=0:43|Beeld Vondelpark, Polygoonjournaal 1965 1965 - internationale beeldententoonstelling bij honderdjarig bestaan Vondelpark, Amsterdam 1972 - Sieraad 1900-1972, De Zonnehof, Amersfoort 2000 - Het versierde ego, het kunstjuweel in de 20ste eeuw, Koningin Fabiolazaal, Antwerpen 2012 - Alexander Calder - De grote ontdekking, Gemeentemuseum Den HaagDe grote ontdekking. Gearchiveerd op 18 juni 2012.foto's tentoonstelling. Gearchiveerd op 19 oktober 2013. 2013 - Alexander Calder - Avantgarde in Bewegung, Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen, Düsseldorf 2014 - Alexander Calder, Rijksmuseumtuinen Rijksmuseum Amsterdam
Foto's
Literatuur Jacob Baal-Teshuva: Alexander Calder 1898 - 1976. Verlag Taschen, Keulen 2002, Besten, L. den (2011) On Jewellery, A Compendium of international contemporary art jewellery. Stuttgart: Arnoldsche Art Publishers. Pedro E. Guerrero: Calder at Home. The Joyous Environment of Alexander Calder. Stewart, Tabori & Chang, New York 1998 Marla Prather: Alexander Calder 1898 - 1976. National Gallery of Art, Washington D.C. 1998 Margaret Calder Hayes: Three Alexander Calders: A Family Memoir. Paul S. Eriksson, 1977, Alexander Calder: An Autobiography With Pictures. Harper Collins. Walgrave, J. (2000) Het versierde ego, het kunstjuweel in de 20ste eeuw. Antwerpen: Danny Toelen.
Zie ook Lijst van Amerikaanse beeldhouwers
Trivia Het idee om kunstenaars auto's te laten ontwerpen en er vervolgens mee te laten racen, kwam van autocoureur Hervé Poulain en BMW Motorsport-directeur Jochen Neerpasch. De eerste kunstenaar die Poulain benaderde was Alexander Calder. Inmiddels beslaat het BMW artcar project zo'n 20 auto's.Wild at Art: The History of the BMW Art Cars
Externe links Calder Foundation Alexander Calder op Artcyclopedia
Categorie:Amerikaans beeldhouwer Categorie:Abstracte kunst Categorie:Moderne kunst Categorie:Amerikaans sieraadontwerper