Ürümchi (; Oeigoers:ئۈرۈمچی; uitspraak "[uːˈruːmtʃi]", Nederlandse schrijfwijze op oude kaarten: Oeroemtsji) is de hoofdstad van Xinjiang, een autonome regio in het noordwesten van China. De stad telde 5 miljoen inwoners in 2025.
Het is de grootste stad in het verre westen van de Chinese volksrepubliek. In vele opzichten (taalkundig, cultureel en commercieel) heeft het sterkere banden met Centraal-Azië dan met de rest van China. De bevolking van de stad bestaat voor 75% uit Han-Chinezen en voor 15% uit Oeigoeren, het volk dat in het zuiden van Xinjiang, het Tarimbekken, de meerderheid van de bevolking uitmaakt.
Ürümqi is de verst van een zee of een oceaan verwijderde miljoenenstad ter wereld.
De stad ligt op de overgang tussen een nat landklimaat (Dfa in de klimaatclassificatie van Köppen) en een koud steppeklimaat (DSk). Het klimaat is droog en kenmerkt zich door koude winters en hete zomers. In de zomer stijgt de gemiddelde maandtemperatuur boven de 30°C en in de winter ligt ze onder de −10°C. Er valt erg weinig regen, wat te zien is aan de steppevegetatie in het omringende gebied.
Geschiedenis Ürümchi is een relatief nieuwe stad. Het gebied van Ürümchi was onderdeel van het Mongoolse steppegebied en werd beheerst door de Dzjoengaren. De stad werd gebouwd in de jaren na de onderwerping van de Dzjoengaren door de Qing-dynastie in de 18e eeuw. De naam Ürümqi komt uit de taal van de Oirat-Mongolen en betekent zoiets als "goede weidegrond".
Na een gewelddadige militaire campagne onderwierp de Chinese Qing-dynastie de Dzjoengaren rond 1758. De Qing-autoriteiten bouwden een permanent garnizoen en stichtten in 1763 een nieuwe stad genaamd Dihua (Chinees voor "verlichting"). De regio bleef echter onrustig door etnische en religieuze spanningen. Tijdens de grootschalige Dunganenopstand (een moslimrebellie in de jaren 1860) viel de stad in 1864 in handen van rebellen. In 1876 heroverden de Qing-troepen onder leiding van generaal Zuo Zongtang de stad. Toen de Qing-overheid in 1884 de nieuwe provincie Xinjiang (letterlijk: "nieuwe grens") oprichtte, werd Dihua officieel aangewezen als de provinciale hoofdstad.
Na de val van het Chinese keizerrijk werd de regio bestuurd door opeenvolgende onafhankelijke krijgsheren. Met de oprichting van de Volksrepubliek China in 1949 kwam de stad definitief onder communistisch bestuur. Op 1 februari 1954 werd de als "etnisch chauvinistisch" beschouwde naam Dihua geschrapt en werd de oorspronkelijke naam Ürümqi in ere hersteld. De stad telde toen iets minder dan 100.000 inwoners.
Vanaf de jaren 1960 en 1970 onderging de stad een radicale transformatie. Door actieve migratieprogramma's van de overheid vestigden miljoenen Han-Chinezen zich in de stad, waardoor zij de grootste bevolkingsgroep werden. De aansluiting op het Chinese spoorwegnetwerk en de ontdekking van grote olie-, gas- en steenkoolvoorraden in de regio veranderden Ürümqi in een zware industriële hub. In 1980 telde het stedelijk gebied van Ürümqi volgens demografische gegevens van de Verenigde Naties ongeveer 880.000 inwoners.
In juli 2009 brak in de stad geweld uit tussen Oeigoeren en Han-Chinezen. Er vielen honderden doden en de rellen waren het begin van zware repressie door de centrale regering in Peking.
In 2015 werd nabij de stad een nieuwe overdekte schaatshal geopend. Dit was direct de hoogstgelegen (1710 meter boven zeeniveau) schaatshal ter wereld. In januari 2016 werden de 13e China Winter Games hier gehouden. De wedstrijden werden gezien als een goede test voor de Olympische Winterspelen van 2022 in Beijing.
Verkeer De stad ligt op het kruispunt van de Aziatische wegen AH4 en AH5 en is daarenboven met de G7 autosnelweg rechtstreeks met Peking verbonden. De G30, de autosnelweg die de Gele Zee met de grens met Kazachstan verbindt, dwarst de stad. De G3003 stadsring is naast met de G7 en de G30 ook gekoppeld aan de G0711 Wuruo Expressway die het zuiden van Xinjiang ontsluit. In 1973 opende de Internationale Luchthaven Ürümqi Diwopu, 16 km ten noordwesten van het stadscentrum. De stad is ook een spoorwegknooppunt waarbij sinds 1985 er ook een aansluiting westwaarts met de Turkestan-Siberische spoorlijn is. In 2014 opende de hogesnelheidslijn Lanzhou-Ürümqi die Ürümqi aansluiting gaf op het Chinese hogesnelheidstreinnet.
Bevolking De etnische bevolking van Ürümchi is zoals in onderstaande tabel.2000年人口普查中国民族人口资料，民族出版社，2003/9, De statistische gegevens die de Chinese regering publiceert worden echter door demografen over het algemeen sterk onbetrouwbaar geacht. Etnische groep Bevolking Aandeel Han-Chinezen 1.567.562 75,3% Oeigoeren 266.342 12,79% Hui 167.148 8,03% Kazachen 48.772 2,34% Mantsjoes 7.682 0,37% Mongolen 7.252 0,35% Sibelen 3.674 0,18% Russen 2.603 0,13% Tujia 1.614 0,08% Kirgiezen 1.436 0,07% Oezbeken 1.406 0,07% Zhuang 878 0,04% Wolga-Tataren 767 0,04% Tibetanen 665 0,03% Dongxiang 621 0,03% Miao 620 0,03% Koreanen 588 0,03% Overigen 2.205 0,09%
Het regionaal museum van Xinjiang is in Ürümqi gevestigd. Het museum biedt een overzicht van de natuurhistorie, archeologie en (Chinese) geschiedenis van Xinjiang. Onder andere zijn er de vele tientallen goed bewaarde mummies te zien die wellicht zo'n 4000 jaar oud kunnen zijn. Deze Tarim-mummies zijn op natuurlijke wijze bewaard gebleven, in tegenstelling tot de mummificatie zoals die in het oude Egypte werd toegepast. In het regionaal museum van de hoofdstad Ürümqi zijn onder andere dergelijke mummies te zien, alsmede archeologische vondsten die te maken hebben met de zijderoute. Deze route werd in de tijd van het Oude Nabije Oosten vaak bewandeld door vele handelaars.
600px|thumb|center|Panorama over de stad
Bestuur Ürümqi is met zeven gemeenten en een provinciaal bestuur in totaal verdeeld in 8 bestuurlijke afdelingen. 300px AfdelingenBevolkingOppervlakte Naam Chinees Oeigoers 2002 km² Ürümqi Stadssector Yenişehir新市区يېڭىشەھەر رايونى360.000142 Şuymogu水磨沟区شۇيموگۇ رايونى150.00091 Tanrı Dağı天山区تڭرىتاغ رايونى450.000171 Saybağ沙依巴克区سايباغ رايونى440.000422 Ürümqi Voorstedelijke- en Plattelandsector Mitung米东区100.000244 Tudun Haba头屯河区تۇدۇڭخابا رايونى130.000276 Tapançeng达坂城区داۋانچىڭ رايونى40.0005.042 Ürümqi烏魯木齊县ئۈرۈمچى ناھىيىسى80.000 4.601
Geboren Xia Xinyi (1997), beachvolleyballer
Externe link Website van de stad Ürümqi
Categorie:Hoofdstad van een Chinese provincie