Shanghai (, historisch ook wel Sjanghai) is de grootste stad van China. De gemeente is sinds 2005 een van de vijf steden in China die de status van nationale centrale stad hebben.
Shanghai heeft 24,9 miljoen inwoners (volkstelling 2020) en is de grootste zelfstandige gemeente ter wereld. Het gehele aaneengesloten verstedelijkte gebied reikt nog veel verder en omvat ook de stedenrij Suzhou-Wuxi-Changzhou. Met in totaal 42,3 miljoen inwoners (2026) is dit qua inwonertal de op een na grootste agglomeratie ter wereld.
Shanghai is de belangrijkste stad in de Yangtze Delta Zone, een economische regio met 235 miljoen inwoners en een BBP van 4,7 biljoen dollar. Het is een van de welvarendste en duurste regio's van het land met een gemiddeld jaarsalaris van $26.946 (2021).
Shanghai ontstond als een dorpje dat leefde van de visserij en de textielindustrie, maar door het Verdrag van Nanking, dat in 1842 met het Verenigd Koninkrijk werd gesloten, groeide Shanghai uit tot een havenstad met wereldwijde verbindingen. Sinds de jaren 90, na de economische hervormingen van Deng Xiaoping, is de stad bezig zich te herontwikkelen. Zo is het zakendistrict Pudong uit de grond gestampt. De stad heeft sinds 2004 de grootste haven ter wereld en heeft daarmee de positie van de haven van Singapore overgenomen. In 2010 werd de wereldtentoonstelling Expo 2010 in de stad gehouden.
Geschiedenis Voordat de stad Shanghai werd gesticht, was het een dorp genaamd Huating (華亭鎮), onderdeel van Songjiang, dat werd geregeerd door de Suzhou-prefectuur. Onder de Tang-dynastie werd het een zelfstandige prefectuur, die vanaf de Song-dynastie Shanghai werd genoemd.
In 1553 werd een stadsmuur gebouwd, wat over het algemeen gezien wordt als het begin van de stad Shanghai. Gedurende de eerste Opiumoorlog in het begin van de 19e eeuw waren Engelse troepen aan de macht in Shanghai. Toen de oorlog in 1842 werd beëindigd met het Verdrag van Nanking werden enkele havensteden geopend voor internationale handel, waaronder de haven van Shanghai.
In 1850 begon de Taiping-opstand en in 1853 werd Shanghai bezet door een triadengroep van rebellen die zichzelf het Kleinezwaardengenootschap noemde. De vele gevechten verwoestten de landelijke gebieden om de stad, maar de buitenlandse nederzettingen werden met rust gelaten. Veel Chinezen, voor wie het voorheen verboden was om in de buitenlandse nederzettingen te komen, vluchtten hiernaartoe. In 1854 werden nieuwe voorschriften uitgevaardigd die meer land beschikbaar maakten voor de Chinese bewoners. In hetzelfde jaar werd ook de eerste jaarlijkse bijeenkomst van de gemeenteraad van Shanghai gehouden, die werd opgericht om de buitenlandse nederzettingen te beheren. In 1863 werden de Britse en Amerikaanse nederzettingen samengevoegd tot de Internationale Concessie. Tussen 1850 en 1900 steeg het bevolkingsaantal van de stad van circa 250.000 tot rond de 650.000.
De Eerste Chinees-Japanse Oorlog (1894-1895) om de macht in Korea werd afgesloten met het Verdrag van Shimonoseki. In dit verdrag werd China gedwongen de onafhankelijkheid van Korea te erkennen en enkele gebieden (waaronder Taiwan) af te staan aan Japan. Tevens betekende het de opkomst van Japan als een extra buitenlandse macht in Shanghai. Japan bouwde de eerste fabrieken in Shanghai en dit voorbeeld werd snel gevolgd door de andere aanwezige buitenlandse machten. Het betekende het begin van de industrialisatie van Shanghai.
Shanghai was inmiddels de belangrijkste financiële stad in het Verre Oosten. Onder bewind van de Republiek China werd in 1927 de stad uitgeroepen tot "speciale stad" en in 1930 verheven tot provincie.
Op 28 januari 1932, tijdens het Shanghai-incident, bombardeerde de Japanse marine de stad in een poging om studentendemonstraties de kop in te drukken, die als gevolg van het Mantsjoerije-incident en de daaropvolgende bezetting van Mantsjoerije waren begonnen. Shanghai werd veroverd door Japan in de Slag om Shanghai van 1937 en bleef onder Japanse bezetting tot de overgave van Japan in 1945. Gedurende de Tweede Wereldoorlog was Shanghai een regionaal centrum voor, met name Joodse, vluchtelingen vanuit Europa. De Japanse bezetting weigerde hen aan de Duitsers uit te leveren maar stelde wel het getto van Shanghai in.
In de eerste decennia van de 20e eeuw gaf het bevolkingscijfer van de stad een fenomenale groei te zien. In 1900 bedroeg de bevolking circa 650.000, maar in 1918 werd al de grens van 1 miljoen bereikt. In 1940 was de bevolking geëxplodeerd tot 3,6 miljoen. De woningbouw hield geen gelijke tred met deze groei, dus de leefomstandigheden van het grootste deel der bevolking waren erbarmelijk.
Op 27 mei 1949 kwam Shanghai onder het bestuur van de Chinese Communistische Partij. Shanghai en Peking waren de enige onder de Republiek China zelfstandige steden, die ook nu nog een zelfstandige status behielden. Andere steden kwamen weer onder het bestuur van de lokale provincie te vallen. In het hieropvolgende decennium werden de grenzen van de districten en counties binnen Shanghai veelvuldig aangepast.
Na 1949 verplaatsten de meeste buitenlandse bedrijven hun kantoren naar Hongkong, vanwege de communistische regering die nu aan de macht was gekomen. Gedurende de jaren 50 en 60 werd Shanghai een industrieel centrum en een links revolutionair bolwerk. Desondanks wist Shanghai gedurende deze tijd een hoge productiviteit en sociale stabiliteit te behouden. In de geschiedenis van de Volksrepubliek China heeft Shanghai bijna altijd de grootste bijdrage geleverd aan belastingen aan de staat. In het begin van de jaren 80 kwam 70-80% van de nationale belastingopbrengsten uit Shanghai. Dit had echter wel vérstrekkende gevolgen voor de economie van Shanghai doordat de hoge belastingdruk ten koste ging van kapitaalopbouw en onderhoud en investeringen aan de infrastructuur. In de zuidelijke provincie Guangdong werden gedurende de jaren 80 grootschalige hervormingen doorgevoerd. Door de grote financiële afhankelijkheid van China van Shanghai, werden pas in 1991 hervormingen in Shanghai gestart.
thumb|Skyline van Pudong
Sinds lange tijd wordt Shanghai gezien als opstap naar posities binnen de centrale regering van de Volksrepubliek China. In de jaren 90 werd er vaak gesproken van de "Kliek van Shanghai", die onder meer de president van de Volksrepubliek China, Jiang Zemin, en de premier Zhu Rongji omvatte. Jiang en Zhu waren eind jaren 80 beiden burgemeester en partijsecretaris van Shanghai geweest. Vanaf 1992 is Jiang Zemin gestart met hervormingen van het belastingbeleid van Shanghai. Door de sterk verlaagde belastingdruk werden vele binnenlandse en buitenlandse bedrijven aangetrokken tot de stad, waardoor Shanghai sterk is gegroeid als economisch centrum in Oost-Azië. Sindsdien kent de stad een economische groei van 9-15% per jaar.
Van 2 tot en met 11 oktober 2007 vonden de Special Olympics World Summer Games plaats in de stad. Hieraan hebben 7000 sporters met een verstandelijke beperking meegedaan. In 2008 is Shanghai bezig om de infrastructuur op allerlei punten te verbeteren, zoals een extra ringweg, de aanleg van een uitgebreid metronetwerk en verbeteringen aan het spoor en de havens.
Ook werd besloten in het kader van stadsuitbreiding te kiezen voor het stichten van negen satellietsteden in het project One City, Nine Towns, waarbij een op Nederland geënt stadsdeel Gaoqiao (Holland Village (Shanghai)) met kopieën van bekende gebouwen en waterwegen werd gebouwd.
Geografie en klimaat thumb|Gemiddelde temperatuur (rood) en neerslag (blauw) in Shanghai
Shanghai ligt aan de Oost-Chinese Zee (deel van de Grote Oceaan), en is in tweeën gesplitst door de Huangpu-rivier, die onderdeel uitmaakt van de rivierdelta van de Yangtze. Ten westen van de rivier ligt Puxi, waar het oude centrum ligt, en ten oosten van de rivier is een nieuw modern financieel centrum opgezet in Pudong.
Shanghai heeft een vochtig subtropisch klimaat (Cfa volgens de klimaatclassificatie van Köppen). Het weer in Shanghai kent vier duidelijk te onderscheiden seizoenen. In de winter kan de temperatuur tijdens frisse winden uit Siberië onder het vriespunt komen en gemiddeld valt er op een of twee dagen per jaar sneeuw. De zomers zijn warm en vochtig met gemiddeld 8.7 dagen per jaar die boven de 35 °C uitkomen. Over het algemeen worden de lente en herfst gezien als de beste periode om Shanghai te bezoeken; het is dan warm maar niet zo heet als gedurende de zomermaanden. Vanaf midden juni tot eind juli is er een regenperiode; hevige regenbuien zijn in deze periode niet ongebruikelijk.
Aangrenzende provincies
Naam Shanghai betekent 'boven zee'. Volgens het door China opgestelde Hanyu pinyin wordt de naam als Shanghai gespeld.
Bestuurlijke indeling
thumb|De Bund met wolkenkrabbers thumb|Yuyuan-tuinen
Shanghai is opgedeeld in 18 stadsdelen, waarvan 1 county en 17 districten.
Puxi is het oude deel van de stad, ten westen van de Huangpu-rivier. Dit stuk is opgedeeld in 9 districten, die in verhouding met de andere districten erg klein zijn:
Huangpu (黄浦区; Huángpǔ Qū) Luwan (卢湾区; Lúwān Qū) Xuhui (徐汇区; Xúhuì Qū) Changning (长宁区; Chángníng Qū) Jing'an (静安区; Jìng'ān Qū) Putuo (普陀区; Pǔtuó Qū) Zhabei (闸北区; Zháběi Qū) Hongkou (虹口区; Hóngkǒu Qū) Yangpu (杨浦区; Yángpǔ Qū)
Het nieuwe stedelijke gebied ten oosten van de rivier wordt Pudong genoemd en wordt bestuurd door: Nieuw District Pudong (浦东新区; Pǔdōng Xīn Qū)
Tot 1992 was dit een landelijk gebied en heette het toen nog Chuansha County. Sinds de economische hervormingen in het begin van de jaren 90 zijn hier verschillende deelgebieden gesticht die financiële voordelen bieden voor daar gevestigde bedrijven. Het voormalige district Nanhui (南汇区; Nánhuì Qū) (Nanhui County tot en met 2001) werd aan Pudong gehecht.
De overige zeven districten behoren tot het buitengebied van Shanghai. Hierin bevinden zich verschillende dorpen en landelijke gebieden.
Baoshan (宝山区 Bǎoshān Qū) bestuurt de twee kleinere eilanden — Baoshan County tot en met 1988 Minhang (闵行区; Mǐnháng Qū) Shanghai County tot en met 1992 Jiading (嘉定区; Jiādìng Qū) Jiading County tot en met 1992 Jinshan (金山区; Jīnshān Qū) Jinshan County tot en met 1997 Songjiang (松江区; Sōngjiāng Qū) Songjiang County tot en met 1998 Qingpu (青浦区; Qīngpǔ Qū) Qingpu County tot en met 1999 Fengxian (奉贤区; Fèngxián Qū) Fengxian County tot en met 2001
Chongming-eiland wordt beheerd door de enige county in Shanghai en het op een na grootste eiland van China na Hainan.
Chongming County (崇明县; Chóngmíng Xiàn)
Sinds 2003 zijn de verschillende stadsdelen nog verder opgedeeld in 221 dorpsdelen, die op hun beurt weer zijn opgedeeld in 3.393 buurtschappen.
Bevolking thumb|De Chengguangtempel, een taoïstische tempel in de historische binnenstad
De bevolking van Shanghai groeide erg snel. De mensen kwamen vooral uit andere steden.
Demografie Volgens de volkstelling in 2020 bestond de populatie van Shanghai op dat moment uit 24,9 miljoen personen. Het gehele verstedelijkte gebied telt in 2025 41,6 miljoen inwoners en omvat de aan elkaar vastgegroeide steden Changzhou, Kunshan, Suzhou en Wuxi. Hiermee is het qua inwoneraantal, na Guangzhou, de tweede metropool van de wereld.
In 2003 was de officieel geregistreerde bevolking nog 13,43 miljoen, maar meer dan 5 miljoen mensen woonden en werkten ongeregistreerd in Shanghai. Van die 5 miljoen behoorden 4 miljoen tot de tijdelijke migrantenbevolking die voornamelijk laaggeschoold werk deed. In 2003 was de gemiddelde levensverwachting 79,80 jaar (77,78 jaar voor de mannelijke bevolking en 81,81 jaar voor de vrouwelijke). Van de bevolking was 51,4% mannelijk en 48,6% vrouwelijk. 12,2% was jonger dan 15 jaar, 76,3% viel in het bereik van 15 tot en met 65 jaar, en 11,5% was ouder dan 65. 5,4% van de inwoners was analfabeet.
Taal