rechts|miniatuur|Anarchoprimitivistische vlag

Anarchoprimitivisme is een anarchistische kritiek op de oorsprong en vooruitgang van de beschaving. Volgens het anarchoprimitivisme veroorzaakte de verschuiving van het jager-verzamelaar- naar landbouw-bestaan en sedentatie de verdeling van de bevolking in sociale klassen, onderdrukking en vervreemding, waarbij de natuurlijke menselijke samenwerking (co-operatie) verdween en plaatsmaakte voor productieverhoudingen. Anarchoprimitivisten pleiten voor een terugkeer naar een onbeschaafde manier van leven door middel van deïndustrialisatie, afschaffing van arbeidsverdeling of specialisatie, en het afstand doen van grootschalige organisatietechnologieën. Er bestaan ook andere, niet-anarchistische varianten van het primitivisme, en niet alle primitivisten wijzen hetzelfde verschijnsel aan als de bron van de huidige beschavingsproblemen.

Veel traditionele anarchisten verwerpen de kritiek op de beschaving, waarbij velen weerspreken dat anarchoprimitivisme te maken heeft met anarchisme, terwijl sommigen, zoals Wolfi Landstreicher, die kritiek wel onderschrijven, maar zichzelf niet als anarchoprimitivisten beschouwen. Anarchoprimitivisten worden vaak gekenmerkt door hun gerichtheid op het daadwerkelijk bereiken van een natuurlijke toestand door verwildering.

Vroege invloeden binnen het anarchisme Het anarchisme begon vooral in de geschriften van de Amerikaanse individualistische anarchist en transcendentalist Henry David Thoreau een ecologische visie te krijgen. In zijn boek Walden pleit hij voor eenvoudig leven en zelfvoorziening, te midden van een natuurlijke omgeving, als verzet tegen de vooruitgang van de industriële beschaving."Dat is een citaat uit Walden, verschenen in 1854, en tot stand gekomen tussen 1845 en 1847, toen Thoreau had besloten zich terug te trekken in een hut in de bossen en daar een leven in afzondering en eenvoud te gaan leiden dicht bij de natuur. Vanuit die ervaring ontstond zijn filosofie die de noodzaak onderkende van een terugkeer naar de natuur en dat gelukkig zijn een leven inhoudt, dat gekenmerkt wordt door eenvoud, leven van de voortbrengselen van de natuur en de harmonie van het individu met zijn natuurlijke omgeving. John Zerzan beschouwt Thoreau als een van de voorgangers van het ecologisme en anarchisme.

Een van de ecologische stromingen binnen het anarchisme was het anarcho-naturisme dat vooral van betekenis was binnen het Europese individualistisch anarchisme.

Opvattingen Anarchoprimitivisten betogen dat de mensen, vóór de komst van de landbouw, in kleine, nomadische groepen leefden, die sociale, politieke en economische gelijkheid kenden. Omdat ze geen hiërarchie hadden, werden deze groepen soms gezien als de verwezenlijking van een soort anarchisme. John Moore schrijft dat het anarchoprimitivisme probeert om alle vormen van macht die zowel de individuele en sociale relaties als de wederzijdse betrekkingen met de natuurlijke wereld structureren, aan het licht te brengen, aan te vechten en af te schaffen."A Primitivist Primer: what is anarcho-primitivism?

Primitivisten stellen dat als gevolg van de opkomst van de landbouw, de toenemende mensenmassa’s steeds meer afhankelijk werden van technologische processen en abstracte machtsstructuren die voortkwamen uit de arbeidsverdeling en hiërarchie. Primitivisten verschillen onderling van mening over de mate waarin in een anarchistische maatschappij tuinbouw aanwezig zou moeten zijn, waarbij sommigen betogen dat de permacultuur een rol zou kunnen spelen, maar anderen weer pleiten voor een strikt jager-verzamelaar-bestaan. De vraag is of dat radicaal genoeg is. De metafoor van Kaïn en Abel, de jager en landbouwer, speelt nádat de mens zichzelf buiten de natuur had geplaatst. Eerbied voor het leven en de natuur is strijdig met het eten van vlees.

Het primitivisme heeft uitgebreid geput uit de culturele antropologie en archeologie. De afgelopen halve eeuw zijn gemeenschappen, die ooit als barbaars werden beschouwd, op grote schaal opnieuw onder de loep genomen door wetenschappers, waarvan sommige nu stellen dat mensen lang geleden betrekkelijk vredig en welvarend leefden. Frank Hole, een deskundige in de vroege landbouw, en Kent Flannery, een deskundige in de Meso-Amerikaanse beschaving, hebben opgemerkt dat, "geen enkele groepering ter wereld over meer vrije tijd beschikt dan jagers en verzamelaars, die die tijd voornamelijk besteden aan spelen, praten en ontspannen." Wetenschappers als Karl Polanyi en Marshall Sahlins kenschetsten primitieve samenlevingen als geef-economieën, waarin "goederen meer naar hun nut en schoonheid werden getaxeerd, dan naar hun kosten; producten meer werden uitgewisseld op basis van behoefte dan van ruilwaarde; producten op grote schaal werden verspreid over de samenleving ongeacht het werk dat de leden daaraan hadden besteed; werk werd verricht zonder het idee van loon in ruil voor individueel voordeel, in feite grotendeels helemaal zonder ook maar het idee dat er sprake was van ‘werk.’"Future Primitive. Gearchiveerd op 11 januari 2020. Andere wetenschappers en denkers zoals Paul Shepard hebben, beïnvloed door de antropoloog Claude Lévi-Strauss, geschreven over het "Evolutionaire Principe" wat min of meer stelt dat, als een soort uit zijn natuurlijke woongebied wordt gehaald, zijn gedrag pathologisch wordt. Shepard heeft uitvoerig geschreven over de manieren waarop de natuurlijke "ontstaansgeschiedenis" van de menselijke soort, die zich ontwikkeld heeft tijdens miljoenen jaren van evolutie tot een bestaan als voedselverzamelaar, is verstoord door te gaan leven in een vaste nederzetting en dat dat teweeg werd gebracht door de landbouw.PaulShepardindex

Beschaving Anarchoprimitivisten zien beschaving als een logisch, institutioneel en natuurlijk voortvloeisel van domesticatie, controle en overheersing. Zij richten zich op de eerste plaats op het vraagstuk van de oorsprong. Beschaving wordt gezien als het onderliggende probleem of de basis van onderdrukking en moet daarom ontmanteld of vernietigd worden.

De domesticatie van het leven Domesticatie is, volgens primitivisten, het proces dat door de beschaving wordt gebruikt om het leven, volgens haar eigen strikt geordende logica, te bepalen en te beheersen. In wezen is domesticatie de neiging van de beschaving, als een geordend en voorspelbaar systeem, om te proberen de hele rest van het universum in zich op te nemen en van de hele wereld een enorm geordend en voorspelbaar systeem te maken. Onder het mechanisme van domesticatie vallen: temmen, fokken, genetische manipulatie, onderwijs, opsluiten, intimideren, dwang, afpersen, beloven, een verbintenis aangaan, besturen, onderwerpen, terroriseren, moorden enz. Domesticatie is een pathologisch (lees: "uit angst voortgekomen") machtsproces, begonnen door enkele groepen mensen van lang geleden, die de onzekerheden en gevaren van het leven wilden verminderen, door te proberen een volmaakt veilig en gestructureerd bestaan te bewerkstelligen. Uiteindelijk is het die macht waartegen primitivisten (met name anarchoprimitivisten) zich in het geweer stellen.

Oorsprong en dynamiek van het patriarchaat Anarchoprimitivisten zijn van mening dat het patriarchaat, rond het begin van de verschuiving naar beschaving, een vroeg product van de domesticatie is geweest: de formalisering van de mannelijke overheersing en ontwikkeling van instellingen die dat op hun beurt weer versterken. Anarchoprimitivisten zeggen dat door het in het leven roepen van onjuiste geslachtsverhoudingen en verdeeldheid tussen mannen en vrouwen, de beschaving opnieuw een "ander" creëert, die tot object gemaakt, onder controle gehouden, overheerst, gebruikt en tot product gemaakt kan worden. Zij zien dat als een parallelle ontwikkeling naast de domesticatie van planten voor de landbouw en dieren die gehoed kunnen worden, niet alleen in gebruikelijke gang van zaken, maar ook in afzonderlijke gevallen zoals de beheersing van de voortplanting.

Arbeidsverdeling en specialisatie Anarchoprimitivisten vertonen de neiging om arbeidsverdeling en specialisatie te zien als wezenlijke en onoplosbare problemen, die van doorslaggevende betekenis zijn binnen de beschaving. Zij zien deze ontkoppeling van het vermogen om voor onszelf te zorgen en in onze eigen behoeften te voorzien, als een onafgebroken techniek van de beschaving om mensen te scheiden en onmondig te maken. Zij zijn van mening dat specialisatie onherroepelijk leidt tot machtsverschillen en dat het gelijkwaardige relaties ondermijnt.

Verwerping van de wetenschap Primitivisten verwerpen de moderne wetenschap, omdat zij die zien als een methode om de wereld te begrijpen, met de bedoeling die vervolgens te veranderen. Wetenschap wordt niet als waardevrij beschouwd, maar beladen met bedoelingen en aannames die uit de beschaving voortkomen en op hun beurt weer versterken. Het huidige wetenschappelijke denken probeert, volgens primitivisten, de wereld te zien als een verzameling van afzonderlijke objecten, die onderzocht en begrepen kunnen worden.

Primitivisten stellen dat het erop neerkomt, dat deze mechanistische wereldbeschouwing de heersende religie van onze tijd is. Omdat ze geloven dat de wetenschap zich alleen maar met kwantiteit bezig probeert te houden, suggereren primitivisten dat zij geen subjectieve waarden of emoties toestaat. Primitivisten zijn van mening dat de wetenschap beweert dat alleen maar dingen die reproduceerbaar, voorspelbaar en voor alle waarnemers hetzelfde zijn, echt en belangrijk zijn, terwijl zij vinden dat de werkelijkheid zelf niet reproduceerbaar, voorspelbaar of hetzelfde voor alle waarnemers is.

Het probleem van de technologie Primitivisten wijzen de huidige technologie volledig af. Zij beschouwen dat als een ingewikkeld systeem dat arbeidsverdeling en het ontginnen en exploiteren van grondstoffen met zich meebrengt, ten bate van degenen die dat proces ten uitvoer brengen. Zij betogen dat het raakvlak met en het gevolg van de huidige technologie altijd een vervreemde, niet spontane en verwrongen werkelijkheid is. Net als de wetenschap, wordt ook de moderne technologie beschouwd als niet waardevrij. Zij zijn van mening dat de waarden en doelstellingen van degenen, die de moderne technologie produceren en beheersen, daar altijd mee verweven zijn.

Productie en industrialisme

Volgens primitivisten is een wezenlijk bestanddeel van het huidige techno-kapitalistische systeem het industrialisme, het gemechaniseerde productiesysteem, dat gebaseerd is op machtscentralisatie en uitbuiting van mensen en natuur. Zij zeggen dat industrialisme niet kan bestaan zonder genocide, ecocide, en kolonialisme. Verder stellen ze dat, om dat in stand te houden, aanvaard wordt dat dwang, landonteigening, assimilatie, ecologische verwoesting, en wereldhandel noodzakelijk en zelfs heilzaam zijn. Primitivisten beweren dat de standaardisering van het leven door het industrialisme, het leven objectiveert en tot een product maakt, waarbij dat het hele leven als een potentiële hulpbron ziet. Zij beschouwen hun kritiek op het industrialisme als een vanzelfsprekende uitbreiding van de anarchistische kritiek op de staat, omdat zij het industrialisme als inherent autoritair zien.