Tatort (Duits voor "plaats delict", is de langstlopende krimiserie op de Duitse televisie. De eerste aflevering werd uitgezonden op 29 november 1970. Op 15 mei 2016 werd de 1000ste onofficiële aflevering uitgezonden (Der hundertste Affe) en op 13 november 2016 de officiële. Deze heeft dezelfde titel als de eerste, Taxi nach Leipzig. In al deze afleveringen waren meer dan 80 teams actief.
De serie Tatort is de opvolger van de Krimi Stahlnetz van de ARD en was bedoeld als concurrent van Der Kommissar met Erik Ode op 'Duitsland 2', het ZDF.
Districten Tatort wordt gemaakt in opdracht van verschillende Duitse, Oostenrijkse en Zwitserse (regionale) omroepen. Elke omroep maakt een of meer series die los staan van de andere series, elk met eigen hoofdpersonen. Er zijn commissarissen in verschillende Duitse steden en regio´s. Net als in Oostenrijk en Zwitserland.
In alle afleveringen wordt iets van de lokale omgeving in het verhaal meegenomen, stadseigen aspecten of dorpskarakter, historische bijzonderheden, religieuze of culturele aspecten.
Soms ontmoeten twee teams uit verschillende deelstaten elkaar, zoals Ehrlicher en Kain die op bezoek kwamen bij Ballauf en Schenk in Quartett in Leipzig (MDR/WDR, 26 november 2000). Twee jaar later kwam dit viertal in Rückspiel (WDR/MDR, 10 november 2002) elkaar opnieuw tegen, maar dan in Keulen. Verder ontmoetten de mannen uit Münster, Thiel (Axel Prahl) en Boerne (Jan Josef Liefers) hun collega's uit Keulen in de uitzending Der doppelte Lott (WDR, 20 november 2005). In de dubbelaflevering Kinderland (MDR, 8 april 2012) en Ihr Kinderlein kommet (WDR, 9 april 2012) gaan Max Ballauf en Freddy Schenk eerst bij hun collega's Eva Saalfeld en Andreas Keppler in Leipzig op bezoek, waarna laatstgenoemden een tegenbezoek in Köln brengen. In de begintijd van de serie kwam het vaker voor dat teams via de telefoon onderling contact hadden.
Polizeiruf 110 De DDR-tegenhanger van Tatort was Polizeiruf 110. De serie loopt nog steeds en deelt het tijdslot met Tatort (zondagavond om 20.15 uur).
In de uitzending Unter Brüdern (WDR, 28 oktober 1990) ontmoetten West-Duitse commissarissen (Schimanski en Thanner) hun Oost-Duitse collega's (Fuchs en Grawe, gespeeld door Peter Borgelt en Andreas Schmidt-Schaller) voor de eerste keer. Omgekeerd ontmoette Polizeiruf-commissaris Thomas Keller (Jan-Gregor Kremp) in de aflevering Die Mutter von Monte Carlo (HR, 29 januari 2006) zijn Frankfurtse Tatort-collega Fritz Dellwo (Jörg Schüttauf).
Intro en titelmuziek De titelmuziek is in 1970 door Klaus Doldinger gecomponeerd en in de loop van de tijd slechts heel subtiel gemoderniseerd. Bij de opname speelde de bekende rockmuzikant Udo Lindenberg slagwerk. Het titelfilmpje werd gemaakt met toneelspeler Horst Lettenmayer. Zijn ogen kijken elke aflevering drie keer uit een andere ooghoek door een rode, blauwe en paarse spleet en om zijn linkeroog komt een vizier. Daarna houdt hij drie keer zijn handen voor zijn gezicht en probeert daarna tevergeefs over een nat wegdek te ontkomen. Het vizier telde aanvankelijk drie cirkels, tussen 1995 en 2009 zijn er 253 van de 435 afleveringen voorzien van een intro met een vizier met vijf cirkels. In 2003 is het logo met drie cirkels als merk vastgelegd en sinds 2009 wordt uitsluitend dit beeldmerk gebruikt.
Voor de opnamen kreeg Lettenmayer eenmalig 400 DM. Als late erkenning is (in één enkele aflevering) ook de rest van hem te zien: in 1989 speelde hij in de Schimanski-Tatort Der Pott een vakbondsleider, die als lijk eindigt.
In tegenstelling tot het titelfilmpje van een halve minuut is de aftiteling meer dan drie en een halve minuut lang, maar met dezelfde muziek. Veel Duitse omroepen zijn de aftiteling gaan beperken tot soms maar enkele seconden of verplaatsen deze naar een (rechter)kolom naast de aankondiging voor een toekomstig programmaonderdeel waarbij de aftitelingsmuziek geheel vervalt.
Teams Bekende rechercheurs waren onder meer Heinz Haferkamp gespeeld door Hansjörg Felmy (Essen, 1974-1980, 20 afleveringen) en Horst Schimanski, gespeeld door Götz George (Duisburg, 1981-1991, 29 afleveringen) waarvan Chiem van Houweninge medeschrijver was en er een rol in had. De rechercheurs Stoever en Brockmöller (Hamburg, 1984-2001, 41 afleveringen) en van Ehrlicher en Kain (Leipzig, 1992-2007, 45 afleveringen) zijn echter aanzienlijk meer afleveringen gemaakt. De meeste Einsätze hebben inmiddels Batic en Leitmayr gemaakt (Tatort München, 95 afleveringen).
Hoofdrolspelers
Huidige rechercheurs Stand: 5 mei 2024 (1270 afleveringen uitgezonden). Bijna alle rechercheurs hebben de rang van Kriminalhauptkommissar(-in).
Stad Zender Chefrechercheurs Debuut Acteurs Aantal afl. Ludwigshafen SWR (tot 1998 SWF) Lena OdenthalMario Kopper (afl. 10-66)Johanna Stern (vanaf afl. 60)
Odenthal is de 'dienstoudste' rechercheur 1989 Ulrike Folkerts Andreas Hoppe (1996-2018) Lisa Bitter (sinds 2014) 79 München BR Ivo BaticFranz Leitmayr 1991 Miroslav Nemec Udo Wachtveitl
Beide hebben aangekondigd eind 2025, na de 100ste aflevering, te stoppen."Tatort"-Sommerpause vorbei: Diese Ermittler nehmen Abschied, www.stern.de, 2 september 2024
Acteur Caro Ljubek wordt de nieuwe Kommissar met de naam Nikola Buvak.Carlo Ljubek wird neuer »Tatort«-Kommissar in München, www.spiegel.de, 26 november 2024 95 Keulen, twee afleveringen in Leipzig WDR Max BallaufFreddy Schenk 1997 Klaus J. BehrendtDietmar Bär 90 Bremen, Bremerhaven Radio Bremen Liv Moormann Linda Selb Mads Andersen (afl. 1, 2 en 4) 2021 Jasna Fritzi Bauer Luise Wolfram Dar Salim (2021, 2023) 5 Wenen alsmede andere plaatsen in Oostenrijk ORF (Oostenrijk) Oberstleutnant Moritz Eisner Majorin Bibi Fellner (sinds afl. 24, m.u.v. afl. 26) 1999 Harald Krassnitzer Adele Neuhauser 57 Berlijn RBB Robert Karow Nina Robin (tot afl. 15) Susanne Bonard (vanaf afl. 17) 2015 Mark Waschke Meret Becker (tot 2022) Corinna Harfouch (vanaf 2023) 19 Hannover en andere plaatsen in Nedersaksen NDR Charlotte Lindholm Anaïs Schmitz (afl. 26-28, 30, 31) 2002 Maria Furtwängler Florence Kasumba (2019-2024) 31 Münster WDR Frank Thiel Prof. Karl-Friedrich Boerne (patholoog) 2002 Axel Prahl Jan Josef Liefers 45 Kiel NDR Klaus Borowski Sarah Brandt (afl. 17-30) Mila Sahin (vanaf afl. 32) 2003 Axel Milberg Sibel Kekilli (2011-2017) Almina Agriacik (vanaf 2018)
Axel Milberg stopt na 22 jaar per 2026 met zijn rol als Borowski. 41 Stuttgart SWR Thorsten Lannert Sebastian Bootz 2008 Richy Müller Felix Klare 32 Wiesbaden HR Felix Murot 2010 Ulrich Tukur 12 Frankfurt am Main HR Anna JannekePaul Brix
Maryam Azadi Hamza Kulina 2015 Margarita Broich (t/m 2024) Wolfram Koch (t/m 2024)
Op 27 september 2024 was de laatste aflevering met dit Duo te zien."Ein Abgang muss Effekt haben", www.hessenschau.de, 27 september 2024 (met audio)
Melika Foroutan (vanaf 2025) Edin Hasanović (vanaf 2025) Het nieuwe duo behandelt cold cases. 19 Dortmund WDR Peter FaberMartina Bönisch (tot afl. 21)Nora Dalay (tot afl. 16)Daniel Kossik (tot alf. 10)Jan Pawlak (afl. 11-24)Rosa Herzog (vanaf afl. 18)Ira Klasnic (vanaf afl. 24) 2012 Jörg HartmannAnna Schudt (tot 2022)Aylin Tezel (tot 2020)Stefan Konarske (tot 2017)Rick Okon (2018-2024)Stefan Reinsperger (vanaf 2021)Alessija Lause (vanaf 2024) 24 Saarbrücken SR Adam Schürk Leo Hölzer 2020 Daniel Sträßer Vladimir Burlakov 5 Hamburg NDR Nick Tschiller Yalcin Gümer 2013 Til Schweiger Fahri Ogün Yardım
De laatste nieuwe aflevering was in januari 2020. Sindsdien zijn er geen nieuwe afleveringen opgenomen. Omroep NDR heeft echter ook nog geen afscheid genomen van deze rechercheurs. Probleem lijkt dat Til Schweiger veel actie in de serie wil, maar de afleveringen niet goed bekeken worden en negatieve reacties oproepen.Kommt noch ein neuer Tatort mit Til Schweiger?, www.wiewardertatort.de, 24 juli 2024 2 Hamburg NDR Thorsten Falke Katharina Lorenz (tot afl. 6) Julia Grosz (afl. 7-19) 2013 Wotan Wilke Möhring Petra Schmidt-Schaller (tot 2015) Franziska Weisz (2016-2024) 19 Schwarzwald (Freiburg) SWR Franziska Tobler Friedemann Berg (behalve afl. 3) Luka Weber (afl. 3) 2017 Eva Löbau Jochen Wagner Carlo Ljubek (2018) 11Zürich SRFIsabelle Grandjean Tessa Ott 2020Anna Pieri Zuercher Carol Schuler 6Dresden MDRKarin Gorniak (tot afl. 18) Henni Sieland (tot afl. 6) Leonie Winkler (vanaf alf. 7) Peter Michael Schnabel 2016Karin Hanczewski (tot 2025) Alwara Höfels (tot 2018) Cornelia Gröschel (vanaf 2019) Martin Brambach 16Franken (Nürnberg) BRFelix Voss Paula Ringelhahn (tot afl. 10) 2015Fabian Hinrichs Dagmar Manzel (tot 2024) 9
Een overzicht van alle afleveringen en (oud-) rechercheteams is te vinden op de site van de Duitse ARD.startpagina Tatort op www.daserste.de
Memorabele afleveringen In de allereerste aflevering Taxi nach Leipzig, die werd uitgezonden op 29 november 1970, speelde Walter Richter Kommissar Trimmel. Hij ging na elf afleveringen met pensioen. Kressin und die Frau des Malers (WDR, 28 mei 1972), die deels in Amsterdam speelt en waarvan Pim de la Parra de regie deed en Frans Bromet de camera. Trimmel und der Tulpendieb (NDR en TROS, 10 oktober 1976) dat bijna helemaal op het REM-eiland speelt. Het eiland was voor de gelegenheid voor een deel in oude glorie hersteld. Er was een Kamerdebat nodig om toestemming te verkrijgen voor deze filmlocatie. Pieter Lutz speelde de 1ste politieofficier en John Leddy sergeant Bork.Lijst van acteurs in de Tatort-aflevering Trimmel und der Tulpendieb op Fernsehserien Reifezeugnis (NDR, 27 maart 1977) met de toen 16-jarige Nastassja Kinski als de voor die tijd erg blote Sina Wolf. Kuscheltiere (WDR, 12 december 1982), onder andere met Rijk de Gooyer als commissaris Dijkhuis en Geert de Jong als Marijke Scherpenzeel, speelt ook voor het grootste deel in Amsterdam, maar is geen reclame voor de stad. Medizinmänner (WDR, 13 mei 1990) met naast Horst Schimanski, Christian Thanner en Chiem van Houweninge als Hänschen ook: Jules Deelder als drugsdealer, Joop Doderer als politiechef, Pierre Bokma, Marina van Houweninge, Sylvia de Leur, Mariska van Kolck en Serge-Henri Valcke, die voor een groot gedeelte in de Rotterdamse haven speelt. Bittere Mandeln (WDR, 5 maart 2000), met Renée Soutendijk als Evelyn Weisbach Kleine Diebe (2 september 2000), waarin Lena Odental op bezoek is bij Ivo Batic en Franz Laitmayr Filmriss (SFB, 18 augustus 2002) met Ellen ten Damme als Kareen Brandner. Mutterliebe (WDR, 23 maart 2003), waarin Max Ballauf zijn collega "Freddy, hol schon mal den Wagen" toevoegt, als 'ganz andere Variante' op het legendarische, maar niet historische "Harry, hol schon mal den Wagen" uit Derrick Abseits (MDR, 28 november 2004) waarin Fritz Wepper (Harry Klein uit Derrick) Hartmut Utz speelt. Bienzle und der steinerne Gast (SWR, 25 juli 2004) met Rolf Schimpf (Der Alte uit Der Alte) als gast. Rache-Engel (SR, 13 november 2005), met Renée Soutendijk als Eva Maria Klein Der doppelte Lott (WDR, 20 november 2005), waarin K.F. "Adlersauge" Boerne zijn collega "Rottweiler" Roth en commissarissen Schenk en Ballauf uit Keulen bezoekt. Blutdiamanten (WDR, 15 januari 2006) met Andrea Croonenberghs (Flikken) als Julia Ruiter. Hart an der Grenze (SWR, 9 maart 2008) met Jeroen Willems als Frank Lüders. Franziska (WDR, 5 januari 2014), allereerste Tatort-aflevering die op grond van het Jugendschutzgesetz pas na 22.00 uur mocht worden uitgezonden. Kopfgeld (NDR, 9 maart 2014), met 19 doden de bloedigste aflevering tot dan toe. Im Schmerz geboren (HR, 12 oktober 2014), overtrof met 47 doden – die overigens aan het einde van deze surrealistische aflevering als het ware weer herrijzen – het record van Kopfgeld.
Afleveringen met (bijna) dezelfde titel Die Abrechnung, met Haferkamp (WDR) resp. Von Burg (SF) Alptraum / Alp-Traum, met Sommer (NDR) resp. Von Burg (SF) Die Offene Rechnung / Offene Rechnung, met Pfeifer (ORF) resp. Odenthal (SWR) Die Brüder / Brüder (2×), met Brinkmann (HR) resp. Lürsen (RB) resp. Flemming (WDR)