thumb|Collectie Wereldmuseum Amsterdam Massage is de praktijk van het toepassen van gestructureerde of ongestructureerde druk, spanning, beweging, of trilling – manueel of met mechanische hulp – op de zachte weefsels van het lichaam, met inbegrip van de huid, spieren, bindweefsel, pezen, ligamenten, gewrichten, lymfevaten, organen van het maag-darmstelsel en reproductief systeem, ter verhoging van enigerlei aspect van het welzijn van de massee (dat is: degene die wordt gemasseerd). Dit kan met of zonder massageolie worden gedaan.
De context van een massage kan variëren van informeel en amateuristisch tot professioneel. In een professionele context ligt degene die gemasseerd wordt gewoonlijk op een massagetafel of op een mat op de vloer, of men zit op een massagestoel.
Invalshoeken Het geven van een massage kan vanuit twee verschillende invalshoeken gebeuren:
Vanuit klachten/symptomen De voornaamste professionele beoefenaars van therapeutische massage zijn sportmasseurs, fysiotherapeuten en diverse traditionale Chinese en andere oosterse geneeswijzen. Studies hebben aangetoond dat massage diverse positieve effecten kan hebben, waaronder pijnverlichting, vermindering van langdurige angstklachten en depressie, en tijdelijke vermindering van bloeddruk, hartslag en angst. Soms wordt massage gecombineerd met oefentherapie en manuele technieken. Aanrakingsarmoede is aangetoond in onder andere kinderen en gevangenen in afzondering, en kan ernstige klachten veroorzaken.
Aanbieders van alternatieve geneeswijzen die als onderdeel van hun methode (ook) massage gebruiken zijn bijvoorbeeld shiatsu, chiropraxie en osteopathie. Door hen wordt vaak geen scheiding tussen lichamelijke en niet-lichamelijke klachten gemaakt.
Vanuit wensen/behoeften Evenwel hoeft van klachten/symptomen geen sprake te zijn. Massage kan (afhankelijk van de massee) ook op andere aspecten van welzijn gericht zijn. Daarbij kan men bijvoorbeeld denken aan rust en ontspanning, aan verwenning en genieten, seksuele behoeftes, of simpelweg aan een aangename tijdspassering. Uiteenlopende wensen of behoeften die bij de betrokkene leven, kunnen aanleiding zijn voor een massage.
Massage bij ziektes en klachten
In sommige gevallen is het onverstandig om voluit te masseren (contra-indicaties). Dat wil niet zeggen dat massage in die situaties volledig taboe is. Afhankelijk van de aandoening zijn sommige massagehandelingen toch mogelijk, of zelfs heilzaam. Zie de nuanceringen die hieronder zijn genoteerd. Plaatselijke infecties (niet alleen van de huid maar ook van bijvoorbeeld gewrichten) – geen massage waar de infectie is omdat je die zou kunnen uitbreiden lichaamsdelen die niet bij de ontsteking in de buurt zijn, kun je met lichte strijkingen masseren. Besmettelijke huidaandoeningen (zoals herpes) – niet masseren. Vormen van huiduitslag (zoals acne, eczeem, warmte-uitslag, steenpuisten) – geen massage over de uitslag aangrenzende delen die schoon zijn kun je masseren om afvalstoffen uit het weefsel af te voeren. Zwellingen (en andere uitstulpingen) – geen massage op de gezwollen gebieden als de zwelling zich op enige afstand van het hart bevindt, kun je in het tussengelegen gebied naar het hart toe werken om afvalstoffen uit het weefsel af te voeren – als een arts een diagnose heeft gesteld die inhoudt dat massage is geïndiceerd, wordt deze behandeling gewoonlijk door een fysiotherapeut gedaan. Bloeduitstortingen – geen massage op een bloeduitstorting – wel om de plek heen werken om het bloed te verspreiden, en ook in dit geval naar het hart toe werken. Lichte cardiovasculaire aandoeningen (zoals spataderen) – geen massage op de spatader, en masseer er ook niet naartoe – wel de geneeskracht van je hand gebruiken , het been omhoog leggen en boven de spatader lichte strijkingen maken naar het hart toe; eventueel ook met lichte bewegingen aan weerszijden van de spatader omhoog masseren (dit kan de pijn verlichten). Ernstige cardiovasculaire aandoeningen (zoals trombose en aderontsteking) – geen massage bij mensen met een dergelijke aandoening, die inhoudt dat er bloedstolsels zijn; massage zou die kunnen losmaken Botbreuken – geen massage als een bot is gebroken of er vermoeden van botbreuk bestaat; roep medische hulp in; in een later stadium kan een arts eventueel voorschrijven om te masseren zoals bij een verrekking/verstuiking. Grote kneuzingen – zie Botbreuken. Wonden en recente littekens – niet masseren. Genezen littekens (dat wil zeggen: de hechtingen zijn minstens vier dagen verwijderd) – het wegtrekken van het litteken kan positief worden beïnvloed door dagelijks voorzichtig masseren met een helende crème of gel (bijvoorbeeld op basis van calendula); het is niet ongewoon om hier twee jaar mee door te gaan. Griep of koorts – geen massage bij iemand met koorts de huid is bij koorts vaak heel gevoelig; strelen of vasthouden kan verlichting bieden. Oververmoeidheid - geen massage, laat de persoon eerst uitrusten alvorens te masseren. Zwangerschap, kanker, verhoogde bloeddruk, osteoporose, diabetes, astma – nadere informatie ontbreekt momenteel.
Soorten massage Er zijn uiteenlopende soorten massage. Onderstaande lijst is een eerste inventarisatie. De hier opgesomde benamingen zijn niet altijd nevenschikkend aan elkaar. We vinden hier onder meer: benamingen die het doel van de massage aangeven – voorbeelden: Ontspanningsmassage, Erotische massage; benamingen die de aanpak (methode, technieken) van de massage aangeven – voorbeelden: Shiatsu, Zweedse massage. Op een gegeven massage kunnen dus meerdere benamingen van toepassing zijn – voorbeeld: een Ontspanningsmassage kan worden gegeven met technieken uit de Zweedse massage.
Over vele massagesoorten worden directe of indirecte positieve gezondheidseffecten beweerd. De wetenschappelijke basis hiervoor is doorgaans zeer dun of ontbreekt geheel.
Warmte in massage kan resulteren in het vernauwen van bloedvaten en daardoor een toename in toevoer van zuurstof en voedingsstoffen, en afvoer van afvalstoffen. Methodes die veelal gebruikt worden in massagetechnieken om warmte te creeëren zijn Een warme ruimte Voorverwarmde objecten (zoals doeken of stenen) om over de massee heen te leggen Warme massageolie Warme handen van de masseur
Een overzicht in alfabetische volgorde van soorten massage:
Ayurvedische massage De ayurvedische massage is een van de behandelmethoden binnen het natuurgeneeskundig gezondheidssysteem Ayurveda. Ayurvedische massage wordt toegepast ter ontgifting, verjonging, ontspanning, preventief en ter behandeling van eventuele klachten.
Cosmetische massage Sinds 1 september 2007 is in België het beroep van cosmetisch masseur/masseuse gereglementeerd. Enkel mensen met een geldig vestigingsattest kunnen zich onder deze noemer inschrijven als zelfstandig masseur/masseuse.
Onder de activiteiten van een cosmetisch masseur/masseuse wordt verstaan: het masseren van het menselijk lichaam om het in stand te houden of mooier te maken, uitgevoerd in een schoonheidssalon.
Dieptemassage Dieptemassage is een krachtige vorm van massage waarbij diepwerkende technieken worden gebruikt om spierspanningen en verklevingen los te maken en de doorbloeding te stimuleren.
Holistische massage en massagetherapie
Holistische massage maakt gebruik van verschillende massagetechnieken zoals klassieke massage (zie Zweedse massage), energetische massage, chakramassage en bindweefselmassage. De behandelingen worden gegeven vanuit een holistische visie. De sessies richten zich op bewustwording van het eigen lichaam van de cliënt. Bij massagetherapie is vaak sprake van een traject van meerdere sessies waarbij de masseur door middel van aanraking de cliënt uitnodigt contact te maken met het eigen lichaam en diens signalen.
Hot stone massage
Een hot stone massage is een vorm van massage waarbij gladde, platte, verwarmde stenen op sleutelposities van het lichaam worden geplaatst.
Herbalanceringsmassage - Massage bij mensen met kanker Deze zachte aanraking/massagetechniek kent zijn toepassing bij kankerpatiënten. Ze heeft geen contra-indicaties.
Indiase hoofdmassage Dit wordt ook wel Champimassage of Shiro Abhyanga massage genoemd. De bovenrug, schouders, armen, nek, hoofdhuid en gezicht worden hierbij gemasseerd. De Indiase hoofdmassage is een 'dynamische' massage met afwisselend zachte en stevige handelingen. De masseur maakt gebruik van kneden, kloppen, drukpunten (marmapunten) en trekt zachtjes aan de haren.
Integratieve massage Integratieve massage is een – op een bepaalde manier samengestelde – combinatie van drie massagevormen: Dynamische massage, (klassieke) Zweedse massage en Polariteitsmassage. De manier van combineren wordt bepaald door het holistisch mensbeeld.
Kum nye massage Deze massage wordt ook vaak Kum nye tantra genoemd en heeft tevens overeenkomsten met de sweda. Binnen deze massagevorm worden energieën in het lichaam opgewekt, afgevoerd en gestuurd om zo een helend effect te creëren. Tulku Lobsang is een van de belangrijkste Tibetaanse leraren die deze massagevorm in het westen geïntroduceerd heeft.http://www.tulkulamalobsang.org/teachings/kumnye
Lomilomi massage Een van Hawaii komende massagevorm die zijn oorsprong vindt in de traditionele geneeskunst. Deze massage duurt gewoonlijk twee uur en er wordt daarbij veel olie gebruikt. De masseur werkt niet alleen met zijn handen, maar vooral met beide onderarmen. De masseur maakt daarbij vloeiende, soms langzame, soms snellere en licht schommelende bewegingen, waarbij de traditionele behandeling wordt begeleid door Hawaiiaanse muziek en liederen.
Metamorfosemassage Door middel van metamorfosemassage kunnen blokkades worden ontdekt die reeds tijdens de zwangerschap door de foetus ontwikkeld werden. Tijdens de behandeling worden deze blokkades opgeheven. Robert Saint John ontdekte dat de reflexpunten van de wervelkolom corresponderen met de tijd voor de geboorte, de prenatale periode. In deze reflexzone bevinden zich de herinneringen aan indrukken opgedaan in de prenatale periode.
Ontspanningsmassage Een massage met een kalmerende en rustgevende werking, ontspanning van de spieren, bevordering van de doorbloeding en verbetering van de stofwisseling. Bij een ontspanningsmassage wordt zachter en meer aan de bewustwording van het lichaam gewerkt. Behandeling van het hoofd is hierbij niet los te zien van die van het lichaam.
Polariteitsmassage Een methode uit de natuurlijke gezondheidszorg, gebaseerd op de universele beginselen van de levensenergie.
Reflexologie
Reflexologie of reflexzonetherapie is de stimulering van reflexpunten op de voeten en handen. Er wordt door de aanhangers uitgegaan van de veronderstelling dat deze zones corresponderen met de verschillende lichaamsorganen.
thumb|Babymassage
Shantala-massage Shantala-massage is afkomstig uit India. Deze massage kenmerkt zich door strijkende ritmische bewegingen over het lichaam. Shantala-massage is ook wel bekend als babymassage. De Fransman Leboyer heeft deze, in de Ayurveda gewortelde, Indiase babymassage in het Westen geïntroduceerd – om die reden wordt het ook Leboyer-massage genoemd.
Shiatsu
Shiatsu is een Japanse lichaamstherapie waarbij de duimen, handpalmen en vingers zonder spierkracht maar met lichaamsgewicht worden gebruikt om druk (dus geen wrijving of kneden) uit te oefenen op bepaalde plaatsen op het lichaam. Met passieve rekkingen worden spieren behandeld om ze soepeler en gezonder te maken. Er zijn veel technieken. Een goede kennis van het lichaam is vereist.
Sportmassage
Dit is een massage voor sporters voor een betere sportprestatie of bevordering van herstel na een blessure.
Stoelmassage Stoelmassage wordt gegeven op een speciale, ergonomische stoel die wordt meegebracht door de masseuse of masseur. Er komt geen olie aan te pas. Het is erg laagdrempelig omdat de massage over de kleren heen gegeven wordt.