thumb|Parochiekerk Sint-Augustinus thumb|Pastorie in de Clemenceaustraat thumb|Abdij van Rozendaal (domein Roosendael), Koetshuis thumb|Abdij van Rozendaal (domein Roosendael), Poorthuis thumb|Kasteel Rozenhouthof, bijgebouwen aan de Kuikenstraat thumb|Sint-Michielskasteel thumb|Midzeelhoeve I thumb|Eclectische woning in de Albertstraat thumb|Station Sint-Katelijne-Waver
Sint-Katelijne-Waver is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Antwerpen en behoort tot het kieskanton Duffel en het gerechtelijk kanton Mechelen. De gemeente bestaat uit twee deelgemeenten, namelijk Sint-Katelijne-Waver en Onze-Lieve-Vrouw-Waver, en telt daarnaast ook de kernen Elzestraat en Pasbrug-Nieuwendijk. Sint-Katelijne-Waver telt ruim 21.500 inwoners en grenst in het zuiden aan de stad Mechelen.
Toponymie Sint-Katelijne is vermoedelijk Catharina van Alexandrië, een populaire heilige in de middeleeuwen. In het dialect zegt men kortweg Katlijne of Sint-Katlijne.
Waver verwijst naar het Mechelse Waverwoud dat hier gedurende de middeleeuwen gelegen was. De eerste vermelding van dit woud gebeurde in het jaar 1008.
Geschiedenis Prehistorie In november 2014 werd er per toeval een silexsteen teruggevonden in de educatieve tuin van basisschool Dijkstein. Na onderzoek bleek de silex ongeveer 35.000 à 45.000 jaar oud te zijn en vervaardigd te zijn door Neanderthalers. Vondsten van door Neanderthalers gemaakte artefacten zijn zeldzaam in Vlaanderen.Radio Reflex, "Belangrijke archeologische vondst in Sint-Katelijne-Waver", 24 november 2011.
Middeleeuwen Zowel het dorpscentrum van Sint-Katelijne-Waver als dat van Onze-Lieve-Vrouw-Waver ontstond op de gronden van het Waverwoud omstreeks de 13de eeuw toen de ontginning van het woud haar hoogtepunt bereikte.
16e - 19e eeuw In 1570 telde de gemeente 400 inwoners. In 1686 waren er in het dorp drie brouwerijen, 26 herbergen en zes winkels. A. Wauters, Histoire des environs de Bruxelles, p. 666. Tussen 1762 en 1769 waren er ongeveer 1430 inwoners. In 1786 steeg het aantal verder tot 1532 mensen en in 1831, geen 50 jaar later, was het aantal mensen bijna verdubbeld tot 2954. Nog zo'n 15 jaar later, in 1846, waren er 3213 inwoners, weer een sterke stijging.
In 1846 was er de volgende industrie: 2 windmolens, 2 (plantaardige) oliebedrijven, 3 brouwerijen, een distilleerderij, een kaarsbedrijf en een aantal wevers. Er waren toen 585 huizen, waarvan 9 onbewoond.
20e - 21e eeuw In 1939-40 bouwde men in de gemeente negen bunkers als onderdeel van de KW-stelling.
In 1977 fuseerden beide gemeenten die de verwijzing naar het Waverwoud in hun naam behielden. Na bijna acht eeuwen werden beide gemeenten opnieuw herenigd. De derde gemeente in het Waverwoud was Sint-Nicolaas-Waver. Deze gemeente leefde voort onder de naam Putte.
Tevens werden in 1977 ook enkele grenswijzigingen uitgevoerd met Mechelen. De Pasbrug en Kauwendael werden overgedragen van Sint-Katelijne-Waver naar stad Mechelen.
Geografie Deelgemeenten # Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Sint-Katelijne-Waver 23,32 16.257 697 12035A 2 Onze-Lieve-Vrouw-Waver 12,84 5.660 441 12035B
Kernen Naast de twee deelgemeenten bestaat Sint-Katelijne-Waver nog uit twee kernen: Elzestraat (in het verleden noemde men deze plaats Sint-Augustinus-WaverBeeldbank) en Pasbrug-Nieuwendijk. Op de grens van de vroegere deelgemeenten bevindt zich bovendien het gehucht Hagelstein (of Katerveire).
Aangrenzende gemeenten
Natuur en landschap thumb|Het zogenoemde Pesthuis op het domein Roosendael Sint-Katelijne-Waver ligt op een hoogte van 8-15 meter. De hydrografie van Sint-Katelijne-Waver wordt gekenmerkt door de Beneden-Nete, die de grens van de gemeente vormt in het uiterste noorden, en daarnaast nog 5 (noemenswaardige) waterlopen. Dit zijn de Kammaarbeek, de Goorbosbeek, de Perwijsveldloop, de Melenhoekbeek (die gedeeltelijk de grens vormt met Putte) en de Vrouwvliet (op de grens met Mechelen).
De belangrijkste natuurgebieden zijn: De Gasthuisbossen aan de Berlaarbaan, waar reeën, damherten en talrijke vogelsoorten, waaronder de buizerd voorkomen. Andere natuurgebieden van het Waverwoud zijn Brede Zeyp.
Parken Het Park van de voormalige abdij van Roosendael Het Sint-Michielspark Het Park Borgerstein Het Park Ursulinen
Bezienswaardigheden
Kerkelijke gebouwen De Goede Herderkerk aan de Mechelsesteenweg in Pasbrug-Nieuwendijk De Sint-Catharinakerk aan de Markt De Sint-Augustinuskerk in het dorp Elzestraat De Onze-Lieve-Vrouw van Smartenkerk De Abdij van Rozendaal De Onze-Lieve-Vrouwekapel aan de Berkelei in de wijk Pasbrug-Nieuwendijk Het Klooster Hagelstein aan de Berlaarbaan Het Verzorgingstehuis Borgerstein aan het IJzerenveld in de wijk Pasbrug-Nieuwendijk Het Rusthuis Sint-Elisabeth aan de Wilsonstraat Het Sint-Ursula-Instituut
Kastelen Het Kasteel Lombaardstein Het Sint-Michielskasteel Het Kasteel Zorgvliet in het dorp Elzestraat Het Kasteel Rozenhouthof in het dorp Elzestraat Het Kasteel Fruytenborg aan de Stationsstraat Het Kasteel Dijkstein
Boerderijen Het Hooghuis aan de Mechelsesteenweg De Midzeelhoeve De Schaliënhoeve De Goorboshoeve De Herenhoeve Slaapt in’t stro De Kleine Bullemhoeve De Kretenborghoeve De Sandhoeve De Schaapstalhoeve De Schranshoeve De Borgersteinhoeve
Burgerlijke gebouwen Het Art-decohuis Waverwoud Het Oud gemeentehuis Het Nieuw gemeentehuis
Vestingwerken De Schans van Bosbeek aan de Bosbeekweg De Schans van Dorpveld Het Fort van Sint-Katelijne-Waver De KW-stelling
Begraafplaatsen Begraafplaats Onze-Lieve-Vrouw-Waver Begraafplaats Elzestraat Begraafplaats Pasbrug-Nieuwendijk Begraafplaats Sint-Katelijne-Waver Het Grafmonument Ysebrant de Lendonck
Musea Groentemuseum 't Grom Het Schoolmuseum en klasje van toen
Houtig erfgoed De rij geknotte zomereiken (Quercus robur) langs de Uilelei. Met zijn 217 m de langste rij knoteiken in de omgeving. In de gemeente zijn nog veel knotbomen te vinden. Rond de voetbalvelden van K.F.C. Katelijne en naastgelegen akkers en beken staan meerdere rijen knoteiken. Ze herinneren aan het landelijke karakter van Sint-Katelijne-Waver en getuigen over een historische beheersvorm die steeds zeldzamer wordt. Soortgelijke locaties met rijen of solitaire knoteiken staan verspreid over de hele gemeente. In het park achter het gemeentehuis staat een vredesboom uit 2018. Deze werd geplant ter herdenking van het einde van de Eerste Wereldoorlog.
Partnersteden Iernut (Roemenië) (2001)
Demografie Aantal huizenJ.F. WILLEMS (uitg.). Mengelingen van Vaderlandschen Inhoud. Antwerpen. 1828. Tabel D Jaar 1480 1496 1526 1826 Huizen 180 191 245 468
Demografische ontwikkeling voor de fusie
Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwoneraantal op 31 december
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.Bronnen: NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 100 1992 18.312 100,0 1993 18.468 100,9 1994 18.539 101,2 1995 18.611 101,6 1996 18.743 102,4 1997 18.918 103,3 1998 18.922 103,3 1999 19.042 104,0 2000 19.038 104,0 2001 19.108 104,3 2002 19.120 104,4 2003 19.245 105,1 2004 19.236 105,0 2005 19.432 106,1 2006 19.577 106,9 2007 19.642 107,3 2008 19.974 109,1 2009 19.994 109,2 2010 20.149 110,0 2011 20.341 111,1 2012 20.349 111,1 2013 20.412 111,5 2014 20.401 111,4 2015 20.427 111,5 2016 20.609 112,5 2017 20.681 112,9 2018 20.870 114,0 2019 20.792 113,5 2020 21.026 114,8 2021 21.197 115,8 2022 21.391 116,8 2023 21.595 117,9 2024 21.792 119,0 2025 21.917 119,7 2026 21.937 119,8
Politiek Structuur De gemeente Sint-Katelijne-Waver maakt deel uit van het kieskanton Duffel, gelegen in het provinciedistrict Lier, het kiesarrondissement Mechelen-Turnhout en ten slotte de kieskring Antwerpen.
Sint-Katelijne-Waver Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Antwerpen Mechelen Sint-Katelijne-Waver BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees ParlementKamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands KiescollegeKieskring AntwerpenMechelen-TurnhoutLier Duffel Sint-Katelijne-WaverVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
Geschiedenis (Voormalige) Burgemeesters Tijdspanne Burgemeester1803Pierre Mathieu Bleeckx1844 - 1854Cornelius Van Trichtveldt1855 - 1857Gomm. Van Slagmolen1858 - 1861Joannes M. Somers1862 - 1876Petrus Franciscus Van Den Bergh1877 - 1882Corn. Hellemans1883 - 1884J. B. Goovaerts 1885 - 1910 Pieter Franciscus Budts 1911 - 1921 Jan Baptist Sels 1921 - 1938 Louis Claes 1939 - 1952 Jozef Laenen 1953 - 1962 Victor Van den Eynde 1962 - 1971 Desideer VermeulenChristen-democratie in Sint-Katelijne-Waver: Terugblik op 57 jaar actie en op 50 jaar CVP-werking; Michel Van Dessel; 1996 (CVP) 1971 - 1976 Jan-August Van Calster (CVP) 1977 - 1982 Michel Van Dessel (CVP) 1983 - 1988 Jan-August Van Calster 1989 - 2002 Kris LensKris Lens legt sjerp neer; Het Nieuwsblad; 11 februari 2001 (CVP / CD&V) 2003 - 2012 Eddy VercammenBurgemeester Eddy Vercammen ruimt bureau op; Het Nieuwsblad; 30 december 2012 (CD&V) 2013 - 2024 Kristof Sels (N-VA) 2024 - heden Ronny Slootmans (Samen Anders)
Legislatuur 2006 - 2012 Sint-Katelijne-Waver werd tot in 2012 decennialang bestuurd door de CD&V (voordien CVP). Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 2006 ging deze partij in kartel met de N-VA naar de kiezer en slaagde erin haar aantal zetels te behouden. Het kartel ging aanvankelijk in bad met VLD.CD&V-N-VA kies VLD voor coalitie; Gazet van Antwerpen; 17 oktober 2006 Na de overstap van 2 raadsleden van VLD naar LDD (Martine De Graef en Martine Verbist) besloot CD&V-N-VA het coalitieakkoord met VLD te verbreken. Ze werden de verdere legislatuur aan een meerderheid geholpen door de raadsleden van LDDWaverse CD&V-N-VA kan VLD wippen dankzij intern gekibbel; De Standaard; 23 november 2006 (die in 2008 nog versterkt werden door de overkomst van ex-Vlaams Belangers Marina CooremanMarina Cooreman stapt over naar LDD; Gazet van Antwerpen; 23 juli 2008 en Luc VercammenGemeenteraadslid Luc Vercammen kiest voor Lijst Dedecker; LDD; 13 augustus 2008). De oppositie bestond uit Open Vld, sp.a en Vlaams Belang.
Legislatuur 2013 - 2018 De gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober 2012 veroorzaakten een aardverschuiving. N-VA werd de grootste partij met 10 zetels gevolgd door CD&V (9 zetels), Samen Anders (kartel Open Vld, sp.a en OKSamen Anders "gaat voor beter" in Katelijne; deredactie.be; 30 augustus 2012) (5 zetels), Vlaams Belang (2 zetels) en Groen (1 zetel). N-VA kondigden reeds op dezelfde avond aan dat zij een coalitie zouden vormen met Samen Anders. Dat betekende dat voor de eerste keer in de geschiedenis Sint-Katelijne-Waver geen christendemocratische burgemeester meer had. Burgemeester werd Kristof Sels (N-VA). Hij leidde een coalitie bestaande uit N-VA en Samen Anders. Samen vormden ze de meerderheid met 15 op 27 zetels.
Legislatuur 2018 - 2024