Het FIFA wereldkampioenschap voetbal 1938 was de derde editie van een internationale voetbalwedstrijd tussen de nationale mannenteams van landen die aangesloten zijn bij de FIFA. Frankrijk was dat jaar gastheer van de eindronde, zoals twee jaar eerder, op 15 augustus 1936, was besloten tijdens een FIFA-congres in Berlijn. Tot teleurstelling van Zuid-Amerika werd opnieuw een Europese locatie gekozen, terwijl Argentinië zich kandidaat had gesteld. Er wordt aangenomen, dat de keuze voor Frankrijk (19 stemmen, tegen 4 stemmen voor Argentinië en 0 stemmen voor nazi-Duitsland) een gevolg was van enerzijds de politieke onrust in diverse Zuid-Amerikaanse landen, als anderzijds de lage animo van Europese landen om af te reizen naar Argentinië. Als gevolg van deze beslissing van de FIFA trokken Argentinië en Uruguay zich definitief terug uit de kwalificatie voor het toernooi.
Aan de voorrondes deden 27 landen mee, waaronder vier debutanten. Spanje trok zich terug vanwege de Burgeroorlog in eigen land. De loting voor de eindronde werd verricht op 5 maart 1938 in Parijs. Het toernooi zelf begon op 4 juni en eindigde vijftien dagen later, op 19 juni 1938.
De plaats van Oostenrijk viel vrij door de Anschluss, daar de Engelse bond de uitnodiging voor deelname resoluut afwees en de FIFA de nummer twee van de kwalificatiepoule, Letland, de vrije plek niet wilde gunnen. Zweden plaatste zich voor de kwartfinale zonder een wedstrijd te spelen.
Kwalificatie
Vooraf werd titelverdediger en Olympisch kampioen Italië gezien als de favoriet van het toernooi, outsiders waren vice-wereldkampioen Tsjecho-Slowakije, Hongarije en vooral Duitsland, dat in maart Oostenrijk annexeerde. Het team bestond uit vijf Oostenrijkers en zes Duitsers, opgelegd door de nazi's. Coach Sepp Herberger moest een eenheid van dit team maken, een lastige opgave, aangezien de Duitse tactiek verdedigend en fysiek was en de Oostenrijkse aanvallend en technisch. Buiten Europa kwam concurrentie uit Brazilië, dat in Leônidas een eerste, Braziliaanse vedette had.
Het WK speelde zich af in een dreigende, politieke atmosfeer door de agressieve politiek van het Duitsland van Adolf Hitler en het Italië van Benito Mussolini. Oostenrijk was ingelijfd door Hitler en tijdens het WK was de wereld in de ban van de Sudeten-crisis, Duitsland wilde het Sudetenland inlijven van Tsjecho-Slowakije, dat gesteund werd door Frankrijk. Tijdens het toernooi werden het Duitse en Italiaanse team door het publiek vaak uitgejouwd en onheus bejegend.
FIFA-lidConfederatieBesteprestatie Europa Titelverdediger 2e 2 1934 1934 1 Kampioen Europa Gastland 3e 3 1930 1934 0 Eerste ronde Europa Winnaar groep 1 2e 2 1934 1934 0 Derde Europa Tweede groep 1 2e 2 1934 1934 0 Kwartfinale Europa Winnaar groep 2 1e 1 n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. Europa Winnaar groep 3 1e 1 n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. Europa Winnaar groep 4 3e 3 1930 1934 0 Europa Winnaar groep 5 2e 2 1934 1934 0 Kwartfinale Europa Winnaar groep 6 2e 2 1934 1934 0 Kwartfinale Europa Winnaar groep 7 2e 2 1934 1934 0 Tweede Europa Winnaar groep 8 2e 2 1934 1934 0 Vierde Europa Winnaar groep 9 2e 2 1934 1934 0 Eerste ronde Europa Tweede groep 9 3e 3 1930 1934 0 Eerste ronde CONMEBOL Winnaar groep 10 3e 3 1930 1934 0 Tweede Noord-Amerika Winnaar groep 11 1e 1 n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. Azië 1e 1 n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
Scheidsrechters Dertien scheidsrechters werden voor de wedstrijden aangewezen. Tussen haakjes staat hoeveel wedstrijden zij mochten fluiten.
UEFA Louis Baert (1) Rinaldo Barlassina (1) Alois Beranek (1) Alfred Birlem (1) Georges Capdeville (2) Roger Conrié (1) Ivan Eklind (2) Pal von Hertzka (1) Augustin Krist (1) John Langenus (2) Lucien Leclerq (2) Giuseppe Scarpi (1) Hans Wüthrich (2)
Speelsteden Colombes Parijs Le Havre Rijsel Stade olympique Yves-du-Manoir Parc des Princes Stade Municipal Stade Victor Boucquey Capaciteit: 60.000 Capaciteit: 48.712 Capaciteit: 22.000 Capaciteit: 15.000 180px 180px 180px 180px Bordeaux ToulouseReims Straatsburg Parc Lescure Stade Chapou Stade Auguste-Delaune Stade de la Meinau Capaciteit: 34.694 Capaciteit: 35.472 Capaciteit: 21.684 Capaciteit: 30.000 180px 180px 180px 180px Antibes Stade du Fort Carré Capaciteit: 7.000 180px Marseille Stade Vélodrome Capaciteit: 48.000 180px Officieel was Lyon met het "Stade Gerland" ook aangewezen als speelstad tijdens het WK. Maar door de terugtrekking van Oostenrijk kwam het enige duel in Lyon tussen de Zweden en Oostenrijkers daardoor te vervallen.
Knock-outfase
¹ Replaywedstrijden ² Oostenrijk kon niet aan het toernooi deelnemen vanwege de Anschluss op 13 maart 1938.
Eerste ronde thumb|300px|De wedstrijd Tsjecho-Slowakije - Nederland in Le Havre.
Duitsland - Zwitserland In de openingswedstrijd van het toernooi bleek het haastig gecombineerde team van Duitsers en Oostenrijkers nog niet ingespeeld en speelde het met 1-1 gelijk tegen Zwitserland. Zwitserland speelde gelijk door een doelpunt van de bebrilde André Abegglen, ook al succesvol in het vorige WK (drie goals). Het publiek was op de hand van de Zwitsers vanwege de oorlogsdreiging van het nazi-regime en bekogelde de Duits-Oostenrijkse ploeg met flessen. In de replay werd met name de verdediging omgezet en nam de ploeg een veilige 2-0 voorsprong, maar na de aansluittreffer van de Zwitsers vlak voor rust liepen de Zwitsers in de tweede helft over de Duitsers heen: 4-2, Abeggelen scoorde tweemaal. De Oostenrijkers kregen met name van coach Sepp Herberger de schuld, zij zouden expres verloren hebben. Het zou nog tot 2018 duren, voordat Duitsland weer in de eerste ronde werd uitgeschakeld op een WK. Zwitserland werd nota bene door een Oostenrijker geleid, Karl Rappan was de uitvinder van het defensieve "grendel"systeem, de voorloper van het Italiaanse "catenaccio", waarbij de tegenstander werd opgewacht om vervolgens met snelle tegenaanvallen toe te slaan.
Replay
Nederlands-Indië - Hongarije Nederlands-Indië was de vreemde eend op dit WK, het door Nederland gekoloniseerde eilandenrijk speelde de afgelopen jaren nauwelijks wedstrijden en plaatste zich, omdat zowel Japan als de Verengde Staten zich terugtrokken. De ploeg bereidde zich voor in Nederland (waar oorspronkelijk ook de beslissingswedstrijd tegen de Verenigde Staten gespeeld zou worden) bij de Haagse club HBS. In de openingswedstrijd nam Hongarije na een half uur een snelle 4-0 voorsprong om vervolgens de wedstrijd rustig uit te spelen: 6-0. Na het WK zou de ploeg nog een officieuze interland spelen tegen het moederland (9-2). Vlak daarna brak de oorlog uit en Nederlands-Indië zou nooit meer een interland spelen, zeker nadat het land onder de naam Indonesië onafhankelijk werd.
Oostenrijk - Zweden Zweden plaatste zich automatisch voor de kwartfinales, aangezien Oostenrijk drie maanden voor het toernooi ophield te bestaan door de Duitse annexatie van het land (Anschluss).
Cuba - Roemenië Cuba had zich ook geplaatst voor het WK door terugtrekking van bijna alle Noord-en Zuid-Amerikaanse landen en had net als Nederland-Indië nauwelijks ervaring in het spelen van wedstrijden, niemand van het team was ooit in het buitenland geweest. Tegenstander Roemenië, ook geplaatst door een terugtrekking (Egypte), nam tweemaal een voorsprong, maar de Cubanen dwongen een verlenging af en namen in die verlenging via Iuliu Baratky een 3-2 voorsprong. Een grote verrassing dreigde, maar drie minuten voor tijd maakten de Roemenen gelijk: 3-3. Voor de replay passeerde de Cubaanse coach de toch uitblinkende doelman Benito Carvajales voor de onervaren Juan Ayra, Carvajales voorspelde daarop dat Roemenië in de eerste helft op de voorsprong zou komen, waarna in de tweede helft Cuba met 2-1 zou winnen. De volledige voorspelling zou uitkomen, Oliveira scoorde in de 57e minuut het winnende doelpunt, Ayra verrichtte veel reddingen en de sensatie was compleet.
Replay
Frankrijk - België Raymond Braine, de beroemdste Belgische speler van het interbellum, maakte eindelijk zijn debuut op een WK. In 1930 mocht hij niet mee, omdat hij een café uitbaatte, in 1934 omdat hij als prof speelde in Sparta Praag en hij zich weigerde te naturaliseren als Tsjech. In 1938 speelde hij weer voor Beerschot en stond hij met zeven clubgenoten in het Belgisch team. Veel mocht het niet baten, België deed niet echt onder voor het thuisland, maar leed een regelmatige 3-1 nederlaag.
Italië - Noorwegen Net als Duitsland kon het oorlogzuchtige Italië op weinig sympathie rekenen bij het thuispubliek, de ploeg werd de hele wedstrijd uitgejouwd. Tegen het onberekenbare Noorwegen nam de ploeg al na twee minuten een 1-0 voorsprong, maar de regerende wereldkampioen kon niet de beslissing forceren. Vlak voor tijd zorgde Arne Brustad voor de gelijkmaker, om onduidelijke redenen werd een tweede treffer afgekeurd. In de verlenging zorgde Silvio Piola vrij snel voor de bevrijdende 2-1, na de wedstrijd werden de Italiaanse spelers met taxi's naar hun hotel gebracht om de boze Franse supporters te vermijden.
Brazilië - Polen Brazilië nam voor de derde achtereenvolgende keer mee aan het WK, maar na twee beroerde campagnes had Brazilië een logische selectie, waardoor het onbekende, verre land een serieuze kanshebber was. Tegenstander Polen nam voor de eerste keer deel aan het toernooi, versloeg Joegoslavië in de voorronde, maar kon pas een week voor de wedstrijd beginnen aan de voorbereidingen aangezien de Poolse competitie toen pas stopte en de Poolse clubteams hun internationals niet afstonden. Het werd een uiterst levendige wedstrijd, Brazilië onderstreepte zijn favorietenrol door voor rust met 3-1 voor te staan. De omslag kwam toen het begon te regenen, de Brazilianen konden hier niet mee opschieten en gleden constant uit. Na rust profiteerde Ernest Wilimowski hiervan door twee keer te scoren: 3-3. Toen het stopte met regenen had Brazilië weer grip op de wedstrijd en nam in de 71e minuut weer de leiding door een doelpunt van José Perácio, maar vlak voor tijd scoorde Wilimowski zijn derde: 4-4. In de verlenging nam Leônidas, de eerste echte Braziliaanse ster het initiatief en scoorde in de eerste verlenging zijn tweede en derde doelpunt. Hij speelde lange tijd zonder schoenen door de weersomstandigheden en de eerste werd blootvoets gemaakt, maar toch goedgekeurd. De Polen gaven nog steeds niet op en Wilimowski scoorde zijn vierde, vlak daarna schoot Polen nog op de lat. De Brazilianen waren ternauwernood door en verscheidene clubs probeerden Willimowski te contracteren, die na de wedstrijd in een dronken bui bijna drie contracten ondertekende. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Wilimowski door de nazi's beschouwd als Volksduitser en speelde daardoor in de oorlog mee met de Duitse ploeg. In Polen werd hij gezien als verrader en kon niet voor zijn land spelen, hij speelde nog voor verschillende Duitse ploegen, maar werd niet geselecteerd voor het winnende Duitse team van 1954, zijn grootste teleurstelling.
Nederland - Tsjecho-Slowakije