Een vertaaldienst is een dienst die schriftelijke vertalingen van teksten verzorgt (in tegenstelling tot tolken (sociaal tolken en conferentietolken), die voor live mondelinge vertolking zorgen).
Achtergrond Grote internationale firma's en instellingen, zoals de EU, de NAVO en IBM, hebben hun eigen vertaaldiensten. Vele vertaaldiensten, vaak vertaalbureau genoemd, werken op commerciële basis: voor het vertalen moet betaald worden. Meestal geldt dan een tarief per woord of (vooral in Duitsland) per regel, maar er kan ook een uurtarief of een totaalbedrag worden overeengekomen.
Vertaalspecialisaties Veel vertaalbureaus zijn gespecialiseerd in een of meer vakgebieden. Het is voor de kwaliteit van de vertaling van belang dat de vertaler kennis heeft van het specialisme waar de tekst toe behoort. Vaak is die vakkennis even belangrijk als de taalbeheersing van de vertaler. Er zijn zeer veel vakgebieden waarin een vertaler gespecialiseerd kan zijn, bijvoorbeeld in bouwkunde, architectuur of ICT. De vier hoofdspecialisaties zijn: juridisch, medisch, economisch en technisch. Bij een vertaling door een vertaalbureau wordt de tekst in het algemeen nog gecontroleerd door een proeflezer of revisor die eveneens op het specifieke vakgebied van de vertaling deskundig is. Steeds meer wordt gewerkt met taaltechnologie: vertaalgeheugens, computervertaling en post-editing. Nadat de tekst is gecontroleerd en waar nodig gecorrigeerd, gaat deze pas naar de klant.
Vertaalbureau en revisie Niet alle vertaalbureaus controleren de vertaling standaard, dit in verband met de kosten voor een proeflezer/revisor (vaak rond de 4 tot 8 cent per woord). In de meeste gevallen kan de klant kiezen of hij deze controle wil of niet. Een vertaalbureau is echter niet verplicht deze dienstverlening aan te bieden. Dit geldt overigens niet voor gecertificeerde vertaalbureaus: deze zijn verplicht om kwaliteitscontrole aan te bieden en steekproefsgewijs ook vertalingen zonder deze service te controleren.
Vertaalbureau en certificering In Nederland wordt de certificering van vertaalbureaus over het algemeen geregeld door de onafhankelijke certificeringspartij Kiwa. Ook de ISO-9001, ISO-17100 en ISO-18587 is een certificering die van toepassing kan zijn bij een vertaalbureau.
Brontaal-doeltaal "Native" vertalers (naar analogie van native speakers) vertalen naar hun moedertaal. Het is voor de kwaliteit van de vertaling van belang dat de vertaler niet alleen de brontaal, maar vooral de doeltaal perfect beheerst. Een niet-moedertaalspreker zal daartoe maar zelden in staat zijn, en zal fouten maken waarvoor hij of zij zelf geheel blind is.
Vertaalbureaus hebben hun aangesloten vertalers vaak uitvoerig getest. Bij opname in het vertalersbestand worden doorgaans proefvertalingen gevraagd en/of bepaalde eisen aan het curriculum vitae gesteld. Bij veel vertaaldiensten is het mogelijk een tekst in meerdere talen te laten vertalen.
Vertaaldiensten van de overheid in België In het drietalige België hebben verschillende overheidsdiensten een eigen vertaaldienst (met een gedeeld vertaalplatform Babelfed)Babelfed: verschillende Federale Overheidsdiensten (FOD) en federale agentschappen, RVA, RIZIV, RSZ, RSVZ, Rekenhof.Be.translators De Dienst Vertaling Parlementaire Stukken (DVPS) van de Kamer van Volksvertegenwoordigers zorgt voor de vertaling van de wetsvoorstellen, de voorstellen van resolutie, de amendementen, de verslagen van de door de Kamercommissies gehouden vergaderingen en hoorzittingen, de (wetgevingstechnische) nota’s van de Juridische Dienst, de fiches van de Europese analysecel.RTBF De Centrale dienst voor Duitse vertaling in Malmedy zorgt voor de vertaling naar het Duits van Belgische wetteksten en officiële documenten (besluiten, omzendbrieven en bestuursdocumenten). De dienst Overeenstemming der Teksten vertaalt de adviezen en arresten van de Raad van State.Dienst Overeenstemming der Teksten De cel Vertalingen van de Vlaamse Overheid vertaalt vooral de Vlaamse regelgeving naar het Frans voor publicatie in het Belgisch Staatsblad.Cel vertalingen Vlaamse overheid De Cellule traduction van het Waals Gewest vertaalt de Waalse regelgeving naar het Nederlands en het Duits.Cellule Traduction Waals gewest De Gewestelijke Overheidsdienst Brussel en het Brussels Parlement hebben ook vertaaldiensten.
Vertaaldiensten van de Europese Unie In de Europese Unie moeten documenten schriftelijk vertaald worden in de officiële talen van de Europese Unie. Hier zijn in de verschillende EU-instellingen verschillende vertaaldiensten voor verantwoordelijk:
het Vertaalbureau voor de organen van de Europese Unie (CdT): opgericht in 1994 in Luxemburg, vertaalt voor de agentschappen van de Europese Unie (en helpt de vertaaldiensten van de andere EU-instellingen wanneer die te veel werk hebben), beheert IATECdT de vertaaldienst (DG Trad) van het Europees ParlementDienst Vertaling Europees Parlement LING, de vertaaldienst van het secretariaat-generaal van de Raad van de Europese Unie en de Europese RaadLING de vertaaldienst (DG Translation) van de Europese CommissieDG Vertaling Europese Commissie de vertaaldienst van het Hof van Justitie van de Europese UnieVertaaldienst Hof van Justitie van de Europese Unie de jurist-linguïsten van de Europese Centrale Bank de vertaaldienst van de Europese Rekenkamer de gezamenlijke vertaaldienst van het Europees Economisch en Sociaal Comité en van het Europees Comité van de Regio's de Linguistic Services Division van de Europese Investeringsbank
Al deze EU-vertaaldiensten werken samen in het Interinstitutioneel Comité voor vertaling en vertolking (ICTI), met initiatieven als de IATE-terminologiedatabank, het eTranslation-systeem voor machinevertaling en het Euramis-vertaalgeheugen.Interinstitutioneel Comité voor vertaling en vertolking
Zie ook Vertaling Tolk Taal Conferentietolk Beëdigd vertaler
Categorie:Vertaaldienst