{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1852074" }
thumb|Schematische kaart van de Ringweg A10. thumb|De A10 ter hoogte van afrit S116 in Amsterdam-Noord. thumb|De A10-West ter hoogte van gebouw De Tribune in Bos en Lommer.
De Rijksweg 10 (A10), gewoonlijk de Ring Amsterdam of kortweg de Ring genoemd, is een Nederlandse autosnelweg en rijksweg die een gesloten ring rond het centrale deel van Amsterdam vormt. De weg is 32,3 kilometer lang en bestaat uit de delen A10-West, A10-Zuid, A10-Oost en A10-Noord.
De aanleg vond in fasen plaats. Het eerste deel werd in 1966 geopend; met de ingebruikname van de Zeeburgertunnel in september 1990 was de volledige ring gesloten. De A10 behoort tot de drukste autosnelwegen van Nederland en vormt een van de belangrijkste schakels in het wegennet van de Metropoolregio Amsterdam.
Op de ring sluiten vijf andere autosnelwegen aan: de A8 en A5 bij knooppunt Coenplein, de A4 bij knooppunt De Nieuwe Meer, de A2 bij knooppunt Amstel en de A1 bij knooppunt Watergraafsmeer.
Delen van de A10 behoren tevens tot het Europese wegennet. De westelijke ring tussen De Nieuwe Meer en Coenplein maakt deel uit van de E22. De A10-Zuid tussen De Nieuwe Meer en Amstel maakt deel uit van de E19. Vanaf knooppunt Amstel loopt de E35 over de oostelijke en noordelijke ring naar Coenplein.
Tracé en stedelijke betekenis De A10 omsluit het historische centrum en een groot deel van de vooroorlogse en naoorlogse stad, maar de gemeente Amsterdam strekt zich op veel plaatsen ver buiten de ring uit. Onder meer grote delen van Nieuw-West, Buitenveldert, Amsterdam-Zuidoost, IJburg, Landelijk Noord en Weesp liggen buiten de A10.
Het tracé ligt grotendeels in de gemeente Amsterdam. Rond knooppunt Amstel loopt een deel van de A10 over het grondgebied van de gemeente Ouder-Amstel.
In het dagelijks taalgebruik heeft de ring ook een stedenbouwkundige en sociaal-geografische betekenis gekregen. De begrippen binnen de Ring en buiten de Ring worden veel gebruikt om delen van Amsterdam ten opzichte van de snelweg te situeren. De A10 vormt daarbij zowel een verkeerskundige verbinding als op verschillende plaatsen een fysieke scheiding tussen stadsdelen en aangrenzende landschappen.
De hectometerwaarden van de A10 beginnen bij knooppunt Coenplein en lopen met de klok mee. De nummering van de afritten loopt vanaf hetzelfde knooppunt juist tegen de klok in.
Geschiedenis
Planning en eerste aanleg De planning voor een ringvormige hoofdweg rond Amsterdam gaat terug tot de jaren dertig. Voor het westelijke deel bestonden aanvankelijk ideeën die waren geïnspireerd op Amerikaanse parkways, waarbij een hoofdweg in een parkachtige omgeving werd opgenomen.
In 1948 werd op een deel van het latere tracé de Multatuliweg aangelegd. In de naoorlogse periode werd het ringwegconcept verder uitgewerkt als onderdeel van de uitbreiding van het Amsterdamse hoofdwegennet.
In oudere rijkswegenplannen was daarnaast een A3 voorzien, die Amsterdam via Gouda met Rotterdam zou verbinden. Deze autosnelweg is nooit aangelegd. De A10 heeft daardoor nooit een daadwerkelijk knooppunt met de A3 gehad.
De daadwerkelijke aanleg van de autosnelwegring begon in 1962. Op 21 juni 1966 werden de eerste Coentunnel en het wegvak tussen het Coenplein en Bos en Lommer geopend. Dit vormde het eerste deel van de latere Ring West.
Het westelijke traject werd daarna verder naar het zuiden uitgebouwd. Op 2 april 1975 was de verbinding tot knooppunt De Nieuwe Meer gereed. Het wegvak stond vroeger ook bekend als de Einsteinweg.
Ring Zuid, Oost en Noord De A10-Zuid tussen De Nieuwe Meer en knooppunt Amstel werd op 7 juli 1981 geopend. Dit deel kruist onder meer de Nieuwe Meer via de Schinkelbrug en de Amstel via de Rozenoordbrug.
Het oostelijke gedeelte tussen knooppunt Amstel en knooppunt Watergraafsmeer werd in 1989 voltooid. Het vormt de verbinding tussen de A2 en de A1 en is het kortste van de vier hoofdgedeelten van de ring.
Voor het noordelijke deel waren omvangrijke kunstwerken nodig. De Zeeburgerbrug voert de A10 over het Amsterdam-Rijnkanaal, terwijl de Zeeburgertunnel onder het Buiten-IJ doorloopt. De bouw van de tunnel begon in 1984.
De Zeeburgertunnel is 546 meter lang en bestaat uit twee tunnelbuizen met elk drie rijstroken en een middentunnelkanaal dat bij calamiteiten als vluchtroute kan worden gebruikt.
Met de opening van de Zeeburgertunnel eind september 1990 was de ring na bijna dertig jaar bouwen volledig gesloten. De A10 was daarmee in de volgorde West, Zuid, Oost en Noord tot stand gekomen.
Tweede Coentunnel De eerste Coentunnel uit 1966 werd door de sterke groei van het verkeer een belangrijk knelpunt. Bij de opening reden er ongeveer 10.000 voertuigen per dag doorheen; in 1989 waren dit er al circa 100.000.
In 2010 begon de bouw van de Tweede Coentunnel. Deze werd in 2013 geopend, waarna de eerste Coentunnel werd gerenoveerd. Door beide tunnels rijden tegenwoordig ruim 130.000 voertuigen per dag. De beschikbare infrastructuur biedt volgens Rijkswaterstaat ruimte aan ongeveer 180.000 voertuigen per dag.
In het tunnelsysteem is tevens capaciteit aanwezig die afhankelijk van de verkeerssituatie kan worden ingezet. Een wisselbaan kan worden gebruikt om in de drukste rijrichting extra capaciteit te bieden.
Indeling en aansluitingen De Ring A10 wordt doorgaans verdeeld in vier secties:
Ring Noord: van knooppunt Coenplein via de Zeeburgertunnel naar knooppunt Watergraafsmeer; Ring Oost: van knooppunt Watergraafsmeer naar knooppunt Amstel; Ring Zuid: van knooppunt Amstel naar knooppunt De Nieuwe Meer; Ring West: van knooppunt De Nieuwe Meer naar knooppunt Coenplein.
De rijbaan die tegen de klok in loopt wordt doorgaans de buitenring genoemd; de rijbaan met de klok mee de binnenring.
Afritten De meeste aansluitingen van de A10 sluiten aan op de Amsterdamse stadsroutes. Het nummer van de stadsroute correspondeert in de meeste gevallen met het afritnummer plus 100: afrit 1 sluit aan op de S101, afrit 2 op de S102 enzovoort tot en met S118. De S100 vormt de centrumring.
Niet alle aansluitingen zijn volledig:
Afrit 1 is in beide richtingen bruikbaar, maar de verbindingen sluiten door de ligging rond het Coenplein niet in alle richtingen rechtstreeks op de S101 aan. Vanuit Ring Noord kan deze afrit niet rechtstreeks worden genomen. Afrit 3 is een halve aansluiting: verkeer kan hier alleen de A10 oprijden richting het zuiden en de snelweg verlaten vanuit het zuiden. De aansluitingen 3, 4 en 5 op Ring West zijn door parallelbanen en verbindingswegen gedeeltelijk met elkaar verweven. Afrit 7 is in beide richtingen met de A10 verbonden, maar door de nabijheid van knooppunt De Nieuwe Meer zijn niet alle verkeersbewegingen tussen de A4 en de S107 rechtstreeks mogelijk. Afrit 10 vormt onderdeel van knooppunt Amstel. De verbinding met de S110 verloopt via een kort gedeelte van de A2. Vanuit het oosten moet verkeer voor afrit 13 al vóór knooppunt Watergraafsmeer voorsorteren. Afrit 18 ligt direct bij knooppunt Coenplein en is daardoor verweven met de aansluitingen op de A8 en A7.
Naast de reguliere afritten zijn er verschillende aansluitingen voor openbaar vervoer, werkzaamheden en nood- en hulpdiensten.
Kilometrage De kilometrage van de A10 begint aan de oostzijde van knooppunt Coenplein en loopt met de klok mee over Ring Noord, Oost, Zuid en West terug naar het Coenplein. De afritnummering loopt in de tegenovergestelde richting.
Verkeer en verkeersmanagement De A10 behoort tot de drukste delen van het Nederlandse hoofdwegennet. Rijkswaterstaat noemt met name het gedeelte tussen afrit S101 en de Coentunnel al jarenlang als een van de grote fileknelpunten.
Ook Ring Zuid verwerkt grote verkeersstromen. Op een gemiddelde werkdag rijden ongeveer 150.000 voertuigen over de A10-Zuid. Tijdens de spits gaat het om ongeveer 9.000 voertuigen per uur. Volgens de projectorganisatie van Zuidasdok bestaat dit verkeer grofweg voor de helft uit doorgaand verkeer en voor de helft uit verkeer met een bestemming in Amsterdam of op de Zuidas.
Door de Zeeburgertunnel rijden volgens Rijkswaterstaat ongeveer 130.000 voertuigen per dag. Ook door de Coentunnel rijden dagelijks ruim 130.000 voertuigen.
FileProof en dynamisch verkeersmanagement In de jaren 2000 werd de A10 een belangrijk toepassingsgebied voor dynamisch verkeersmanagement. In het kader van het landelijke programma FileProof werden vanaf 2008 onder meer toeritdoseerinstallaties op toeritten van de ring geplaatst en gekoppeld aan verkeersregelinstallaties op het gemeentelijke wegennet.
Het uitgangspunt was dat de snelweg en het stedelijke wegennet gezamenlijk werden geregeld, zodat files op de ring niet zonder meer werden verplaatst naar de aansluitende stadswegen.
Later werd deze vorm van netwerkbreed verkeersmanagement verder ontwikkeld. Rond de Coentunnel wordt de beschikbare capaciteit dynamisch aangepast en kan een wisselbaan in de drukste rijrichting worden ingezet. Bij verkeersopstoppingen achter de tunnel kan bovendien tunneldosering worden toegepast om te voorkomen dat voertuigen in de tunnel tot stilstand komen.
Verkeersintensiteiten Hieronder staan de werkdaggemiddelden in motorvoertuigen per etmaal voor verschillende telpunten op de A10. De cijfers vanaf 2012 zijn afkomstig uit de INWEVA-reeks van Rijkswaterstaat.
Telpunt 2006INWEVA 2006. 2011MTR+. 2012 2013 2014 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 Coenplein (A8) 109.000 110.600 106.500 111.700 117.000 144.500 148.400 152.400 159.400 139.500 145.100 153.100 149.700 150.600 S101 110.000 – – 116.400 105.900 133.900 147.100 144.500 158.700 129.600 134.700 146.300 142.200 148.100 Coenplein (A5) – – – – 71.600 84.400 84.500 86.200 87.500 75.300 78.500 85.800 88.500 85.800 S102 101.000 89.100 90.600 87.500 82.600 92.900 89.000 95.600 101.400 83.300 85.900 93.300 97.300 99.400 S103 103.000 94.600 95.000 108.800 103.400 116.400 108.900 123.000 125.000 110.500 116.000 125.400 129.200 126.700 S104 119.000 116.900 116.200 104.500 107.100 123.100 112.300 120.800 122.100 111.100 115.100 125.500 128.600 124.600 S105 142.000 132.300 139.800 131.000 127.200 134.200 129.700 142.100 140.600 119.200 124.200 135.300 136.100 139.600 S106 152.000 153.900 150.000 150.200 148.200 153.600 144.800 158.500 156.000 125.400 130.200 141.100 137.600 142.600 S107 174.000 168.000 177.200 167.700 171.800 175.200 165.700 180.100 166.000 143.300 149.000 162.200 158.400 158.400 De Nieuwe Meer 201.000 200.900 213.000 214.400 219.400 227.500 227.100 233.300 233.600 191.400 203.100 211.700 219.800 221.500 S108 188.000 180.000 196.000 197.100 201.600 208.300 207.300 216.600 216.100 178.000 187.300 201.700 209.400 199.900 S109 189.000 187.400 200.400 201.300 205.600 209.900 211.200 219.300 220.500 181.800 191.600 206.400 216.100 214.400 Amstel 154.000 167.900 181.300 178.000 193.000 200.400 206.400 213.100 214.000 182.300 192.100 205.300 211.300 210.100 S111 148.000 164.600 175.300 172.600 183.000 190.700 196.800 203.300 203.000 173.400 182.400 195.400 204.800 198.900 S112 160.000 165.600 173.200 164.200 177.200 181.800 186.500 189.700 191.000 163.200 170.300 180.900 189.400 183.600 S113 131.000 152.100 159.700 155.800 168.300 176.700 180.000 183.100 185.500 158.800 165.200 175.500 184.000 180.500 Watergraafsmeer 123.000 138.300 144.800 141.600 142.400 146.800 158.300 159.600 162.700 134.600 138.400 148.100 159.000 146.200 S114 107.000 110.600 115.600 113.100 114.200 120.500 125.400 128.700 132.300 109.500 120.200 128.800 132.900 120.800 S115 133.000 112.400 112.400 107.600 109.900 117.100 124.000 128.100 131.500 108.600 119.100 127.500 130.100 116.700 S116 102.000 102.300 105.800 100.200 103.400 114.100 121.600 124.900 128.700 107.300 116.400 123.400 125.600 119.900 S117 69.000 105.400 106.400 106.100 111.400 124.600 129.000 134.800 137.700 118.000 127.200 134.400 137.400 133.700 S118 75.000 – – 68.800 82.500 107.600 113.400 117.700 119.900 88.800 61.000 – – –