Beertsterhoogen, Beersterhoogen of Beertsterho(o)gen (soms ook Beer(t)sterho(o)ven) is een streekdorp in de gemeente Oldambt in de provincie Groningen. Het ligt tussen Beerta en Nieuw-Beerta. De streek bestaat uit een aantal kapitale boerderijen, vroeger tevens met enkele middenstandswoningen, waaronder een smederij. De naam verwijst kennelijk naar de hogere ligging van de streek ten opzichte van Beerta.
De buurtschap Beertsterhoogen viel vanouds onder het kerspel Beerta en strekte zich uit vanaf de Kerspeltil, waar de Oudeweg het Beertsterdiep kruist, tot aan de grens met Nieuw-Beerta, die werd gevormd door het Buiskooldiep (nu Eggelaan). Het westelijke deel aan de Oudeweg sinds het doortrekken van de hoofdweg omstreeks 1950 niet meer direct verbonden met het oostelijke deel, dat sinds de 19e eeuw bekend staat als Nieuweweg.
Geschiedenis De boerderijen van Beertsterhoogen stonden eerder verder noordelijk aan de Oudeweg, bij de Tjamme, waar aanvankelijk nog een hoger veenpakket aanwezig was. De monumentale boerderij die hier nog staat (Oudeweg 39), is gebouwd op een wierde.
In de loop van de 17e en 18e eeuw werden de meeste boerderijen verplaatst naar de voormalige zeedijk. Ze waren verbonden door een smal kerkenpad. Pas na de aanleg van de verharde rijksweg naar Duitsland in 1845 ontstond er een doorgaande route naar Nieuw-Beerta.
De naam komt in de oudste bronnen niet voor. In 1609 is sprake van akkers uff die Hoegen, in 1612 landerijen op Beersterhoven, in 1619 van een venne landes gelegen up der Hogen, in 1622 23 akkers up Beerster Hoegen. In 1647 wordt inwoonster van Beerster-hogen genoemd; vanaf 1675 worden kerkleden die woonden op de Hoog of op de Hoogen vermeld en in 1726 iemand op de Hoven. In 1700 is sprake van een boerderij op de Beerster Hoogen; in 1761 op de Beersterhooven.RHC Groninger Archieven. In 1789 wordt gesproken over landerijen ten noorden van het Hovender Tjam onder Finsterwolde.Groninger Archieven, 526, inv.nr. 152. Mogelijk gaat de naam terug op de verdronken nederzetting Houwingahof. De uitgang -hoven kan echter ook een hypercorrecte vorm voor -hogen zijn.
Een oudere naam is vermoedelijk Gaarlanden, zo betiteld omdat de boerderijen in een vanuit Ulsda taps toelopende punt tussen de dorpen Beerta en Nieuw-Beerta lagen. Het Bellingwolderzijldiep of Buiskooldiep van 1657 vormt de oostgrens. De landerijen van Beertsterhoogen vielen onder het in 1662 gestichte kerspel Beertsterhamrik of Nieuw-Beerta, maar de inwoners bleven kerkelijk bij Beerta horen; na een akkoord in 1762 betaalden ze wel mee aan het kerkonderhoud te Nieuw-Beerta.H. van Berkum, Kerkelijke geschiedenis van Nieuw-Beerta, Sneek 1856, p. 56-57.
Aan de Oudeweg bij de Tjamme werd mogelijk al vóór 1716 een kostbare pelmolen gebouwd, die tot 1872 werd afgebroken en weer opgebouwd in Beerta.
Het gehucht had ten minste in 1813 een eigen schooltje (naast Nieuweweg 2), dat nog in 1845 bestond. Leerkracht was vanaf 1840 de 'wedergeboren' onderwijzer Nicolaas Mattheus Feringa uit Groningen, die op zondag godsdienstoefeningen hield. In de omliggende dorpen bestond daartegen veel weerstand. "Men schold hem 'den beroerder', men dreigde hem en wierp zelfs de glazen bij hem in. Toch wist hij in veler harten een plaats te winnen", stelt zijn biograaf.J. Kuiper, Geschiedenis der wording en ontwikkeling van het Christelijk Lager Onderwijs in Nederland, Den Haag 1897, p. 265-66. Volgens Kuiper werd hem "een allergunstigst getuigschrift overhandigd aangaande zijn werk aldaar, geteekend door C.J. Onnes, H.B. Dijken, Paul F. Bastiaans en S.R. Derksema". Statenlid Cornelius Jacobs Onnes en de welgestelde landbouwer Hilwert Berends Dijken kunnen tot de liberalen gerekend worden. Als schoolgebouw fungeerde een boerderijtje naast de hofstede van Dijken. Boerderijen en hun bewoners, afd. Beerta, p. 95 (nr. 37, Nieuweweg 2). Feringa was een van de grondleggers van het protestants-christelijk onderwijs in Nederland.
Uit 1864 is een zogenaamd Noaberbouk bewaard, waarin de plichten voor de leden van het buurtgilde zijn vastgelegd.
Externe links
Boerderijenboek Oldambt (nrs. 32-44) Negentiende-eeuwse kaart met Beertsterhoogen
Categorie:Plaats in Groningen Categorie:Geografie van Oldambt