Châtelet (Waals: Tcheslet) is een stad in de Belgische provincie Henegouwen. De stad telt ruim 35.000 inwoners. Châtelet ligt aan de Samber, in de stedelijke rand rond Charleroi, waarvan het door de ringweg R3 wordt gescheiden. thumb|none|Zicht op Châtelet.
Kernen
Naast Châtelet zelf, ten zuiden van de Samber, zijn er het eveneens sterk verstedelijkte Châtelineau aan de noordelijke oever van de Samber. Het nog iets landelijker Bouffioulx ligt net ten zuiden van Châtelet. De stadskern zelf telt verschillende wijken, waaronder Boubier en Faubourg. In Châtelineau liggen onder meer de wijken Taillis Pré en Corbeau.
Deelgemeenten # Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Châtelet 11,58 14.107 1.219 52012A 2 Châtelineau 7,65 16.910 2.210 52012B 3 Bouffioulx 8,12 4.962 611 52012C
Overige kernen In het zuiden van Bouffioulx ligt het gehucht Chamborgneau.
miniatuur|links|Sint-Rochuskapel|277x277px
Geschiedenis Op het grondgebied van Châtelet is prehistorische bewoning vastgesteld. De Samber was er doorwaardbaar en in de nabijheid werd silex gewonnen. Tijdens de Romeinse tijd passeerde de veel gebruikte heirbaan tussen Boulogne en Keulen er, wat de functie van verkeersknooppunt versterkte. Onder de Karolingen moet het gebied deel zijn geweest van de villa van Pont-de-Loup, die in 840 door Lodewijk de Vrome werd geschonken aan zijn medewerker Ekkard. De eerste vermelding van de naam Châtelet vinden we wanneer in 1133 sprake is van een zekere Allard de Châtelet (Castilino).Jean-Jacques Jespers, Dictionnaire des noms de lieux en Wallonie et à Bruxelles, 2005, p. 191
Tegen de 12e eeuw was het dorp in handen gekomen van het Sint-Lambertuskapittel, wiens rechten in 1143 werden bevestigd door een bul van paus Innocentius II. Er ontstond een machtsstrijd tussen het kapittel en lokale heren die zich wellicht de titel van advocatus aanmaten.Pascal Carré, Les avoueries des églises liégeoises, XIe-XVe siècles, doctoraal proefschrift, Université de Liège, 2009, p. 81-83 Het conflict werd in 1220 beslecht door het Tribunal de la Paix, waarbij Walter van Fontaine een keure uitvaardigde die Châtelet de status van vrijheid schonk. De lagere rechtspraak werd toevertrouwd aan een schepenbank. In 1233 verkocht Walter van Fontaine de avouerie Châtelet aan het Sint-Lambertuskapittel. Daarmee kwam deze helemaal in handen van het prinsbisdom Luik. Aan de overkant op de linkeroever van de Samber begon het graafschap Namen.
Châtelet beschikte over een van de weinige bruggen over de Samber en werd de voornaamste plaats van Tussen-Samber-en-Maas, waar met Thuin nog een tweede Luikse stad lag. Het bestuur van Châtelet lag in handen van de schepenen, een maïeur en twee bourgmestres, maar zij functioneerden onder het gezag van de in Luik aangeduide baljuw. Er kwamen gilden, kermissen en in de 15e eeuw een halle. Door de brug passeerde er veel krijgsvolk en kende de stad plunderingen in 1408, 1430, 1457 en 1578.Fabrice Müller, Châtelet, Les bonnes villes de la principauté de Liège (bezocht 11 november 2024) Bij die laatste gelegenheid werd de stad, ondanks de Luikse neutraliteit, ingenomen door Don Juan van Oostenrijk. Men besloot toen een eerste stadsmuur op te trekken, wat pas in 1597 werd gerealiseerd. In 1693 werden de omwallingen alweer ontmanteld omdat ze als een bedreiging werden gezien voor een nieuwe vesting die Châtelet zou overvleugelen: Charleroi.
Nochtans was Châtelet in 1652 opgenomen onder de 23 Goede Steden van Luik, waarvan ook het lokale perroen getuigde. De stad telde twee goede scholen, opgericht door de recolletten (1615) en door de dominicanessen (1626). In dat laatste jaar werd ook de Sint-Rochuskapel gesticht, na een zoveelste pestepidemie. Ze was gewijd aan de pestheilige Rochus van Montpellier en werd het centrum van een folkloremars (op de zondag na Hemelvaart).
In de Franse tijd werd Châtelet deel van het departement Jemappes, dat in 1815 muteerde tot de provincie Henegouwen. Vanaf 1825 werd de Samber gekanaliseerd en in 1850 omgeleid.Le patrimoine monumental de la Belgique. Wallonie, vol. 20, 1994, p. 185 In de 19e eeuw kende Châtelet een explosieve bevolkingsgroei aangedreven door industriële ontwikkeling. De huizen en straten in het centrum dateren voor een groot deel uit de jaren 1850-1900. De koolmijnen, hoogovens en walserijen zijn in de 20e eeuw weer gesloten.
Bezienswaardigheden
De Sint-Petrus-en-Pauluskerk (Église des Saints-Pierre et Paul) is een neogotisch kerkgebouw van 1867-1871 die op de plaats van een 15e-eeuws kerkgebouw werd gebouwd. De Onze-Lieve-Vrouw-Onbevlekt-Ontvangenkerk (Église de l'Immaculée Conception) is een neoromaans kerkgebouw van 1878 in de wijk le Faubourg. De Onze-Lieve-Vrouw-van-Lankmoedigheidkerk (Église Notre-Dame de Patience) is een neogotisch kerkgebouw van 1906-1909 voor de wijk le Boubier. De Sint-Rochuskapel (Chapelle Saint-Roch) is een kapel in barokstijl van 1626, gebouwd naar aanleiding van een pestepidemie. Het Château Pirmez is een neoclassicistisch herenhuis van 1833 dat in 1903 een weeshuis en in 1997 een opleidingsinstituut werd. thumb|left|Église des Saints-Pierre et Paul.|176x176px
Natuur en landschap Châtelet ligt aan de Sambre en ook de Hanzinne vloeit hierin uit. De hoogte aan de kerk bedraagt 109 meter.
Economie Van belang waren vanouds de pottenbakkerijen in Châtelet en vooral in Bouffioulx, waarvan de producten ook in Châtelet werden verhandeld. In de 16e eeuw was er ook al sprake van gieterijen en spijkersmederijen. In 1634 werd een glasfabriek gesticht die tot de 18e eeuw in werking was. In de 19e eeuw was er ook een tegelbakkerij.
Demografische ontwikkeling Demografische ontwikkeling voor de fusie
Bron:NIS - Opm:1831 t/m 1970=volkstellingen; 1976= inwoneraantal op 31 december
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente
Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 99,31994 99,41995 98,61996 98,21997 97,61998 97,21999 96,92000 96,62001 96,32002 96,22003 96,12004 96,92005 96,72006 97,12007 97,62008 97,52009 97,82010 98,32011 98,42012 98,72013 99,02014 99,22015 99,32016 99,42017 99,12018 98,42019 97,92020 97,22021 96,92022 96,82023 96,82024 97,0 2025 98,12026 98,1
Politiek
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij 10-10-19761976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken. Gearchiveerd op 10 januari 2022. 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-200614-10-2012Gegevens 2012: elections2012.wallonie.be. Gearchiveerd op 5 maart 2016.14-10-201813-10-2024 Stemmen / Zetels %33%33%33%33%33%33%33%33%33 PS62,022458,932255,22148,211955,762150,552054,312248,662150,1819 PSC1 / CDH2 / MoDem3/ Les Engagés419,441717,991619,531722,41814,791513,772410,78236,79329,6142 PRL1 / PRL-MCC2 / MR3/ MR+44,271013,29149,97139,13129,482 211,123310,993312,183420,8947 ECOLO- - 9,5827,67212,54410,9639,0739,243- Pour Chatelet1/ Votre Voix2- - - - - - 4,15105,80114,8521 DéFI - - - - - - - 5,631- La Droite - - - - - - - 4,421- ICC- - - - - - 5,291- - LEPEN- - - - - - 5,411- - Front-Nat.- - - - - 9,83- - - VIVANT- - - - 5,131- - - - PTB1 / PTB-PCB- - 0,94104,11B 02,310- - - 14,4714 PCB1 / PC2 / PTB-PCB4,6104,93114,7920- - - - - UDC- - - 8,492- - - - - RW9,672- - - - - - - - Anderen(*)- 4,86 0- - - 3,810- 7,270- 21442 2110820448199612045621439209152107319687 Opkomst % 91,3590,6289,8490,0185,1285,4179,32 Blanco en ongeldig %4,44 6,366,768,058,577,288,6912,029,53
(*) 1982: MRW (2,44%), UDRT (2,42%) / 2006: FNationale (3,81%) / 2018: Agir (3,587%), RC (3,69%)
Sport Voetbalclub Châtelet-Farciennes SC is aangesloten bij de KBVB en speelt sinds 2014 in de nationale reeksen. Entente Châtelet speelt in de provinciale reeksen en ontstond in 2012 uit de fusie van Entente Presloise en FC Standard de Châtelet.
Bekende inwoners De Belgische surrealistische schilder René Magritte liep school in Châtelet (begin 20e eeuw).
Geboren Pierre Paulus (1881-1959), kunstschilder Désiré Desellier (1885 - 1942), politicus Joël Robert (1943 - 2021), motocrosser (meervoudig wereld- en Belgisch kampioen) Robert Cogoi (1939-2022), zanger
Nabijgelegen kernen Bouffioulx, Châtelineau, Couillet, Pont-de-Loup, Presles, Villers-Poterie
Externe link Website van de stad
Chatelet