Binche is een Belgische stad en gemeente in de provincie Henegouwen. De gemeente telt zo'n 33.000 inwoners. Binche is vooral bekend om zijn carnaval. De 14e-eeuwse stadswallen van Binche zijn de best bewaarde van België.
thumb|left|Binche en zijn stadsmuren|250px thumb|270px|Gilles dragen hun wassen masker.
Kernen Naast Binche zelf bestaat de gemeente sinds de fusie van 1977 nog uit zeven andere deelgemeenten.
Deelgemeenten # Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Binche 3,64 8.794 2.416 58002A 2 Ressaix 4,27 4.214 987 58002B 3 Leval-Trahegnies 7,78 6.477 833 58002C 4 Épinois 3,63 1.676 462 58002D 5 Buvrinnes 16,36 1.979 121 58002E 6 Waudrez 8,97 2.717 303 58002F 7 Bray 6,30 3.085 490 58002G 8 Péronnes-lez-Binche 10,28 4.837 471 58002H
Geschiedenis Binche is in de middeleeuwen ontstaan aan de Chaussée Brunehaut, een deel van de "Via Belgica" tussen Bavay en Tongeren. De oudste vermelding van de plaats luidt Bincium (1124), latere zijn Binchium (12e eeuw), Binzium (1159), Bins (ca. 1162), Bince (1179) en Binc (1181)., Mémoires et publications de la Société des sciences, des arts et des lettres du Hainaut (Bergen 1864) 168. Nederlandse exoniemen zijn Bing, Bins en Bijns. Binche was een verblijfplaats van de Henegouwse graven en kreeg in 1124 stadsrechten van Yolanda van Gelre.Encarta-encyclopedie Winkler Prins (1993-2002) s.v. "Binche". Microsoft Corporation/Het Spectrum. Haar zoon Boudewijn IV "de Bouwer" liet de stad omringen met een verdedigingsmuur. In de 13e en 14e eeuw kwamen de huidige, grotere stadsmuren tot stand. De ruim 2 km lange en 6 à 10 m hoge muren werden rechtstreeks op de rots gebouwd of waar die ontbrak op funderingsbogen. De omwalling, die zes stadspoorten en dertig torens telde, onderging enige transformaties in de 15e eeuw.
In 1545 schonk keizer Karel V de stad, de heerlijkheid en het kasteel van Binche aan zijn zus Maria van Hongarije, de landvoogdes die notoir verzot was op jagen. Op de plek van het 12e-eeuwse slot liet ze een renaissancepaleis optrekken door Jacques Dubrœucq, waarrond een prachtige muzentuin kwam. Voor de inrichting liet ze kunstwerken maken door Titiaan, Michiel Coxcie en Pieter Coecke van Aelst. Het hofleven van de Habsburgers kende hier enkele hoogtepunten, zoals in 1549 het feest dat bekend kwam te staan als de Triomf van Binche. Tijdens de Italiaanse Oorlog liet Maria het kasteel Folembray van koning Hendrik II van Frankrijk vernielen, maar het kwam haar duur te staan. Hij organiseerde in 1554 een ongeziene wraakexpeditie die het kasteel en de stad aan de vlammen prijsgaf, naast andere eigendommen van haar in Mariemont, Trazegnies, Le Roeulx en Philippeville. Op de ruïnes liet hij een boodschap achter: Dwaze koningin, Folembray zal je bijblijven. Binche werd herbouwd maar niet het kasteel.
Nadat Don Juan en Parma eerder in 1578 het stadje hadden heroverd op de Staatsen, werd het in de herfst van 1578 twee weken belegerd en ingenomen door de hertog van Anjou. Al op 6 januari 1579 echter sloten de Staten van Henegouwen, Artesië en Rijsels-Vlaanderen de Unie van Atrecht, waarbij ze afstand namen van de Nederlandse Opstand en zich onder voorwaarden weer verzoenden met de Spaans-Habsburgse regering.
Bij de Vrede van Aken (1668) verwierf Frankrijk Binche, met inbegrip van haar rechtsgebied bestaande uit 51 kastelen en dorpen, maar bij de Vrede van Rijswijk (1697) moest het alles weer afstaan aan de Spaanse Nederlanden.
De Industriële Revolutie zorgde in Binche voor een ongekende bedrijvigheid. Op haar grondgebied werd steenkool ontgonnen en verschenen terrils. Ook kwamen er baksteenfabrieken, leerlooierijen, glasblazerijen, brouwerijen, kalkovens en zeepziederijen. Duizenden mensen werkten in de thuisnijverheid als kantklosser, kleermaker of schoenmaker. Het postgebouw en het station stammen uit deze tijd.
Na de Tweede Wereldoorlog waren het textielfabrieken die het stadsbeeld bepaalden. Ze verdwenen in de crisis van de jaren 70.
Bezienswaardigheden De restanten van de 13e-eeuwse stadswallen van Binche. Het belfort van Binche uit de 14e-16e eeuw staat op de lijst van belforten die als werelderfgoed zijn erkend door UNESCO De collegiale Sint-Ursmaruskerk uit de 12e-17e eeuw De Sint-Elisabethkerk (Église Sainte-Elisabeth) was de kerk van de recolletten. Hij werd gebouwd in 1707 met de stenen van het tot ruïne vervallen Paleis van Binche. Vanaf 1976 als parochiekerk bekend als de Sacramentskerk (Église du Saint-Sacrament). In 2012 werd hij onttrokken aan de eredienst en in 2022 werd hij getroffen door brand en daarna gesloopt. De ruïnes van het Paleis van Binche, het paleis van Maria van Hongarije De Sint-Andreaskapel (Chapelle Saint-André) is een gotische kapel van 1537 gelegen op de oude begraafplaats. In deze kapel is een Danse Macabre uitgebeeld. Het Internationaal Museum van het Carnaval en het Masker
Galerij
thumb|Maria van Hongarije ontvangt haar broer, keizer Karel V in haar paleis van Binche
Natuur en landschap Binche ligt aan de Ruisseau de la Princesse. Enkele andere beekjes vloeien hier in dit riviertje. De hoogte aan de Sint-Ursmaruskerk bedraagt 98 meter.
Cultuur Binche is vooral bekend om zijn eeuwenoude carnaval. Vooral de Gilles met hun traditionele kostuums zijn wereldvermaard. Lange tijd dacht men dat het carnaval voor het eerst in 1549 georganiseerd werd door Maria van Hongarije ter ere van een bezoek van haar broer keizer Karel V en zijn zoon Filips II, maar deze theorie is niet langer houdbaar, want er zijn al verwijzingen naar een carnaval in Binche in 1395. Sommige verwijzingen naar de Nieuwe Wereld vinden mogelijk wel hun oorsprong in de feestelijkheden die Maria destijds in haar paleis inrichtte. Hovelingen zouden zich toen hebben verkleed als indianen, ter ere van de veroveringen van Francisco Pizarro op de Inca's. Het Internationaal Museum van het Carnaval en het Masker belicht de carnavalstraditie van Binche.
In 2003 plaatste de UNESCO het carnaval van Binche op de Lijst van Meesterwerken van het Orale en Immateriële Erfgoed van de Mensheid.
Er bestaat een kantsoort die 'Binche' heet, te zien in het kantmuseum van de stad.
Binche is mogelijk de stad van herkomst van de vader, de kleermaker Jan Bijns Lambertsz, of voorvader(s) van de Antwerpse schrijfster Anna Bijns (1493–1575).J.N. Paquot, Mémoires pour servir à l'histoire littéraire des dix-sept provinces des Pays-Bas, de la principauté de Liège et de quelques contrées voisines, V, Leuven, 1765, 406 noot A.L. Roose, Anna Bijns. Een rederijkster uit de hervormingstijd, Gent, 1963, 39.Willem Kuiper, 'Neder-L column 85: Anna Bijns. Gearchiveerd op 10 oktober 2018.
Demografische ontwikkeling Demografische ontwikkeling voor de fusie
Bron:NIS - Opm:1831 t/m 1970=volkstellingen; 1976= inwoneraantal op 31 december 1890: Aanhechting van Battignies in 1881
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 100,11994 99,81995 99,51996 98,81997 98,41998 98,31999 97,82000 97,82001 97,72002 98,32003 98,02004 97,92005 98,42006 98,52007 98,82008 99,32009 99,32010 99,52011 100,12012 100,32013 100,62014 100,82015 101,22016 101,62017 101,92018 102,12019 101,72020 101,62021 101,52022 101,72023 102,32024 102,32025 102,72026 102,8
Sport Binche is bekend van de wielersport. De wielerploeg Wanty-Gobert heeft er haar thuisbasis. Binche is tevens start- en aankomstplaats van de eendagskoers Binche-Chimay-Binche (mannen/vrouwen). In het verleden heette deze koers Binche-Doornik-Binche. Binche was in 2019 startplaats van de derde etappe van de Ronde van Frankrijk. Deze etappe naar Épernay werd gewonnen door de Fransman Julian Alaphilippe. In 2022 was de plaats eveneens de startplaats voor een etappe in de Ronde van Frankrijk. Deze zesde etappe naar Longwy werd gewonnen door de Sloveen Tadej Pogačar.
Politiek Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij 10-10-19761976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken. Gearchiveerd op 10 januari 2022. 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-200614-10-2012Gegevens 2012: elections2012.wallonie.be14-10-201813-10-2024 Stemmen / Zetels %31%31%31%31%31%31%31%31%31 PS 50,351857,942057,732056,62134,051139,701457,042057,002055,9220 PRL1 / PRL-MCC2 / MRB3 / MR4 / MR-CIA11,1313- - - 11,962 36,663 113,174315,59A525,82A8 PSC1 / CDH2 / MR-CIA / EPBB25,918- 17,1215- - - 6,38217,93B1 UNION1 / EPBB- - - - 47,7311645,93115+123,401716,6915 ECOLO - - 8,3727,6216,2614,110- 6,271- PTB - - 0,6701,180- - - - 10,332 NG- - - 16,145- - - - - OSER- - - 12,113- - - - - GU- - - 6,341- - - - - AGIR- - 16,114- - - - - - RC- 29,510- - - - - - - UAC- 7,851- - - - - - - RW 7,862- - - - - - - - Anderen(*)4,76 04,710- - - 3,600- 4,450- 19961 2014620064198842067621881217122219221580 Opkomst % 93,1692,0891,9193,4388,4788,2484,62 Blanco en ongeldig %3,92 5,816,058,047,486,146,568,566,78 (*) 1976: PCB (4,76%) / 1982: PCB (4,71%) / 2006: DLC (0,78%), MCB (2,82%) / 2018: Chrétien (1,22%), DéFI (3,23%).De grootste partij is in kleur.
Burgemeesters 1885-1921: Eugène Derbaix (katholiek) 1921-1946: Charles Derbaix (katholiek) 1947-1970: Charles Deliège (PSB) 1970-1973: Simone Mabille-Leblanc (Liberale Partij) 1973-1976: Fernand Derval (PSB) 1977-2000: Armand Le Roi (PSB) 2000-2006: André Navez (PS / MS) 2006-heden: Laurent Devin (PS)
Geboren
André Joseph Boussart (1758-1813), generaal van Napoleon Bonaparte Caroline Clémence Boussart (1808-1891), schrijfster en journalist Louis Canivez (1837-1911), componist en dirigent Valéry Bury (1878-1959), componist, militair kapelmeester en hoboïst Pol Debaise (1906-1986), graficus Berthe Dubail (1911-1984) kunstschilder Marcel Quinet (1915-1986), pianist, componist en muziekpedagoog Jacques Leroy (1924-1996), collaborateur in de Tweede Wereldoorlog Robert Schoukens (1928-2022), snelwandelaar Paul Furlan (1962-2023), politicus
Zie ook Lijst van beschermd erfgoed in Binche Marvan De dans van Binche Gilles Waulde, kroniekschrijver van Binche
Literatuur Théophile Lejeune, Histoire de la ville de Binche, Binche, Victor Winance-Nachtergaele, 1887 (herdrukt 1981)
Nabijgelegen kernen Waudrez, Battignies, Épinois, Buvrinnes, Merbes-Sainte-Marie, Vellereille-les-Brayeux
Externe links Website van de gemeente Website van het carnaval Danse macabre Geschiedenis en erfgoed Sint-Elisabethkerk
Categorie:Plaats in Henegouwen