Herstal (Waals: Hèsta) is een stad en gemeente in de Belgische provincie Luik (gewest Wallonië). De gemeente telt ruim 40.000 inwoners en fungeert in de praktijk als voorstad van Luik.
Kernen
Deelgemeenten # Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Herstal 12,94 28.520 2.203 62051A 2 Vottem 4,39 7.456 1.697 62051B 3 Liers 2,51 2.266 901 62051C 4 Milmort 3,51 2.572 734 62051D
Etymologie De plaats wordt in de achtste eeuw vermeld, als Cheristalius of Haristalio. Deze naam is van Frankische oorsprong, meer specifiek vroeg Middelfrankisch. De naam bestaat uit de woorden hari (leger, cf. heer) en stal (plaats, rustplaats), oftewel 'rustplaats van het leger'.
Geschiedenis De omgeving van Herstal werd reeds bevolkt door mensen van de Bandkeramische cultuur (7000-4500 v.Chr.). Ook overblijfselen uit de Urnenveldencultuur (7e en 6e eeuw v.Chr.) en de La Tène-periode (450-50 v.Chr.) werden aangetroffen.
De Romeinse periode liet haar sporen na: heerbanen, overblijfselen van villa's en een tumulus, en mogelijk een brug. Op het eind van de 3e eeuw n.Chr. begon de wijnbouw zich in deze streek te ontwikkelen, die pas in de 19e eeuw, mede door de industrialisatie van de streek, tot een einde kwam.
Herstal was een belangrijke bezitting van de Pepiniden en hun opvolgers de Karolingen genoemd. Pepijn II van Herstal zou hier zijn geboren omstreeks 635. In de Frankische tijd werd een Karolingisch paleis gebouwd. Van 1096 tot 1740 was Herstal een vrije rijksheerlijkheid. In 1740 werd deze heerlijkheid gekocht door de Prinsbisschop van Luik, en maakte sindsdien deel uit van het Prinsbisdom Luik.
De economie werd gestimuleerd doordat Herstal een stopplaats voor schippers op weg naar Luik was. Vanaf de 13e eeuw kwam de steenkoolwinning op, en ook veel brouwerijen ontstonden langs de Maas. De kleinschalige steenkoolwinning werd geleidelijk aan meer geconcentreerd, teneinde investeringen te kunnen doen zoals de installatie van pompen om het water uit de groeven en mijnen te verwijderen. Andere ambachten die tot bloei kwamen waren de fabricage van sieraden en die van wapens. De landbouw omvatte graanteelt, wijnbouw, fruitteelt en hopteelt. Daarnaast speelde de visserij een belangrijke rol. Waterkracht leverde de energie voor tal van korenmolens.
Bij de onafhankelijkheid van België vermeldde geograaf Philippe Vandermaelen voor deze stad veel details over de metaalnijverheid en mijnbouw. Er waren 6032 inwoners. De inventaris omvat verder details over de natuurlijke omgeving, bodems en landbouwproductie (m.i.v. wijnbouw). Ook het wegennetwerk van toen is beschreven. De omschrijving door Vandermaelen geeft een interessante inkijk in het dagelijkse leven rond 1830. Dictionnaire géographique de la province de Liège. Brussel, Etablissement géographique - 1831.
De 19e eeuw liet industriële ontwikkeling zien. Herstal werd een belangrijke zetel van de wapenindustrie. Het achterland werd gekenmerkt door steenkoolmijnbouw. In de jaren '60 en '70 van de 20e eeuw verdween de mijnbouw, na een eeuwenlange geschiedenis, geheel.
Economie thumb|Herstal In Herstal begint het Albertkanaal, tegenover het eiland Monsin, dat tussen het Albertkanaal en de Maas is gesitueerd en waar zich havens en industrie bevinden. Herstal is verstedelijkt, en heeft steenkoolmijnbouw gekend die in de jaren '60 van de 20e eeuw verdwenen is, al zijn enkele terrils nog aanwezig.
De Belgische wapenproducent FN is in de gemeente Herstal gevestigd. Vroeger was hier nog veel meer (wapen)industrie.
In het noorden van de gemeente, aan de snelwegen E40 en E313 en direct ten noorden van het knooppunt Hauts-Sarts, ligt het bedrijventerrein Les Hauts-Sarts dat ongeveer 450 hectare beslaat. Er zijn 289 ondernemingen gevestigd die 7824 personen tewerkstellen (cijfers op 30/06/2008).
Bezienswaardigheden De Pepijntoren (Tour Pépin), 16e-eeuws huis aan Place Licourt 13. Het stadsmuseum (Musée communal) is gevestigd in het Maison de Lovinfosse uit 1664, een typisch gebouw in de stijl van de Maaslandse renaissance. Het museum bevat archeologische vondsten uit de prehistorie en Gallo-Romeinse tijd, Frankische grafvondsten, Karolingische voorwerpen en lokale industriële producten (waaronder FN-wapens). Het Motorium Saroléa is een museum gevestigd in de voormalige motorenfabriek Saroléa, waar van 1900 tot 1960 diverse motorfietsen werden geproduceerd. Ten noorden van Herstal ligt het laat-19e-eeuwse fort Pontisse als onderdeel van de fortengordel rond Luik. De Pont de Wandre, een brug over de Maas die Herstal met Wandre verbindt en geopend werd in 1989. Het arboretum van Herstal.
Kerken De Sint-Oremuskapel is een goed bewaard romaans kerkje uit de 11e eeuw. De Onze-Lieve Vrouwekerk De Sint-Lambertuskerk De Kerk van de Onbevlekte Ontvangenis te La Préalle De Maagd der Armenkerk De Onze-Lieve-Vrouw van Bijstandkerk te Pontisse
Zie ook Lijst van beschermd erfgoed in Herstal
Natuur en landschap De stad ligt in het laagterras van de Maas, op een hoogte van ongeveer 70 meter. Naar het westen toe neemt de hoogte toe tot 145 meter, en is men in Haspengouw. In het noorden wordt Herstal begrensd door de autoweg A3. De Spoorlijn 34 doorsnijdt Herstal.
Demografische ontwikkeling Demografische evolutie voor de fusie
Bron:NIS - Opm:1831 t/m 1970=volkstellingen op 31 december
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 100,31994 101,11995 100,91996 100,11997 100,31998 100,01999 99,42000 99,42001 99,62002 99,62003 99,72004 100,12005 100,92006 102,22007 103,32008 103,22009 104,42010 104,72011 105,02012 106,22013 106,82014 106,82015 107,82016 108,52017 108,82018 109,42019 109,52020 110,12021 110,02022 110,92023 111,42024 111,82025 111,82026 112,0
Bestuur en politiek Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij 10-10-19761976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken. Gearchiveerd op 10 januari 2022. 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-200614-10-2012Gegevens 2012: elections2012.wallonie.be14-10-201813-10-2024 Stemmen / Zetels %35%33%33%33%33%33%33%33%35 PS1 / PS-H258,5212646,4111847,5311856,2912351,9812150,8612051,0612049,0121947,78217 ECOLO1 / Vert Herstal2- 6,82118,35126,88128,93126,62116,5119,2022- PTB1 / PTB+20,3410- 1,66102,43107,22129,392213,992424,991931,29111 PRL-MCC1 / MR2- - - - 10,891 314,142411,68248,912220,9227 PP- - - - - - - 5,181- PSC1 / EPH Ensemble2 / EPH319,4417- - 16,361616,441518,992 613,723 4- - PCB1 / PC27,71125,16112,71201,61201,5320- - - - ICH- 21,038- 5,81- - - - - AGIR- - - 6,541- - - - - RAB- - 37,4913- - - - - - DJL- 11,163- - - - - - - GN- 7,42- - - - - - - Anderen(*)1,3802,01 02,2604,4803 0- 3,05 03,210- 23364 2144420350196402113022731219872247621661 Opkomst % 91,9289,2487,9889,5083,1384,3280,33 Blanco en ongeldig %4,43 5,766,235,365,866,276,887,438,87 (*) 1976: DIC (1,38%) / 1982: UPW (2,01%) / 1988: FWDP (0,31%), POS (0,20%), RW (1,75%) / 1994: FN (3,54%), UNIE (0,94%) / 2000: Bloc-W. (3%) / 2012: FDF (1,16%), Wallonie d'Abord! (1,89%) / 2018: DéFI (3,21%)
Zustersteden : Castelmauro : Kilmarnock : Alès
Geboren of (ex-)inwoners Pepijn van Herstal (635 of 640-714), hofmeier van Austrasië, Neustrië en Bourgondië Karel Martel (686-741), hofmeier en hertog van de Franken John Browning (1855-1926), Amerikaans vuurwapenontwerper Arnold Delsupexhe (1859-1878), violist Armand Lepaffe (1908-1981), atleet José Happart (1947), politicus
Trivia De Nederlandse koning voert de adellijke titel Baron van Herstal. Zie Titels Nederlandse koninklijke familie.
Nabijgelegen kernen Vottem, Luik (Saint-Léonard), Jupille, Wandre, Vivegnis
Externe link Website van de gemeente
Categorie:Plaats in Luik (provincie)