Jalhay (Nederlands: Gelhaag, Waals: Djalhé) is een plaats en gemeente in de provincie Luik in België. De gemeente telt ruim 8.000 inwoners. De Gileppestuwdam ligt in deze gemeente. In het oosten ligt de Baraque Michel.
thumb|left|De Sint-Michielskerk met gedraaide toren.|160px
Op oude Nederlandstalige kaarten wordt deze plaats soms 'Gelhaag' of 'Gellet' genoemd. Geen van beide namen is nu nog gebruikelijk. Ook in het Duits is er de verouderde term 'Galbach'. Drie à vier eeuwen geleden werd in Jalhay nog het platdietse (Limburgse) dialect gesproken.
Inwoners van het Nederlandse Valkenburg konden het dialect van het tegenwoordig Franstalige dorp verstaan. Net zoals het stadje Limburg verfranste dit gebied 200 jaar eerder dan het Land van Herve.
In 1952 verliezen zes arbeiders het leven wanneer ze worden meegesleurd bij een plotse overstroming van de Soor.
Kernen Naast Jalhay zelf ligt in de gemeente nog de deelgemeente Sart (ook wel Sart-lez-Spa). Het riviertje de Hoëgne vormt een stuk van de grens tussen de twee deelgemeenten. In de deelgemeenten liggen nog diverse kleine dorpjes en gehuchtjes verspreid. De Vallei van de Hoëgne, een Natura 2000-gebied ligt langs de oevers van de Hoëgne.
In deelgemeente Jalhay liggen rond het centrum de gehuchten Foyr, Herbiester, Surister en Charneux. In Sart liggen naast het centrum zelf nog onder meer de dorpjes en gehuchten zoals Solwaster, Tiège, Wayai, Royompré en Nivezé. Nivezé is een vrije grote kern in het zuiden van de gemeente, vlak bij het centrum van het naburige Spa.
Deelgemeenten # Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Jalhay 52,96 3.777 71 63038A 2 Sart 53,97 4.992 92 63038B
Bezienswaardigheden De Clawé Fawe De Dolmen van Solwaster De Sint-Theresiakapel in Nivezé De Sint-Michielskerk (Église Saint-Michel) waarvan de toren stamt uit het midden van de 16e eeuw en deze werd in 1858 gerestaureerd. Schip en koor zijn van 1840 in neoclassicistische stijl.
Zie ook Lijst van beschermd erfgoed in Jalhay
Natuur en landschap Een deel van het grote bos Hertogenwoud valt in het oostelijk deel van deze gemeente.
Demografische ontwikkeling Demografische evolutie voor de fusie
Bron:NIS - Opm:1831 t/m 1970=volkstellingen op 31 december
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 101,41994 104,21995 105,41996 109,11997 110,61998 112,71999 114,62000 116,92001 118,72002 120,22003 120,12004 121,82005 122,62006 124,02007 124,82008 125,32009 126,22010 127,72011 129,42012 130,82013 131,62014 131,72015 132,52016 133,52017 133,52018 133,92019 133,82020 136,12021 135,32022 135,62023 136,52024 136,82025 136,72026 137,7
Politiek left|thumb|Gemeentehuis
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij 10-10-19761976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken. Gearchiveerd op 10 januari 2022. 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-200614-10-2012Gegevens 2012: elections2012.wallonie.be. Gearchiveerd op 28 juli 2013.14-10-201813-10-2024 Stemmen / Zetels %15%17%17%17%19%19%19%19%19 IC1 / MR-IC2 / MR-IC-EJSA 67,611177,0411583,411566,7311336,451829,382746,96A1055,16A1367,87A14 EJS1 / MR-IC-EJSA- - - - 20,64149,3911 P.A.R.I.1 / Ensemble2 / CH.-Ensemble3 / Vision4- - - 21,071330,331639,352935,353822,643427,6945 ECOLO1 / OSER2- - - - 10,66117,221010,92114,6922- JSD- - - - - - 3,8107,520- IC Choisir- - - - - 12,342- - - Ren.J.S.- - 16,6210,691- - - - - PS - 10,761- - - - - - - AC- 12,191- - - - - - - VIC32,44- - - - - - - - Anderen(*) -- -1,510 1,9202,3202,970- 4,440 Totaal stemmen 3087 37094037449450395523579661476128 Opkomst % 94,6893,792,4193,0989,8990,5788,10 Blanco en ongeldig %3,01 4,044,064,235,974,165,025,214,88 (*) 1994: NIC (1,51%) / 2000: PIC (1,92%) / 2006: PIC (2,32%) / 2012: PIC (1,63%), Jean Pirnay (1,34%) / 2024: AC (4,44%)
Externe link Website van de gemeente
Categorie:Plaats in Luik (provincie)