De Primera División Peruana (Peruviaanse Eerste Divisie) is de hoogste voetbalcompetitie in het Zuid-Amerikaanse Peru. De officiële naam is vanwege sponsorcontracten Liga 1 Betsson. De competitie, georganiseerd door de Federación Peruana de Fútbol, is opgericht in 1912 en telt 19 teams.
Geschiedenis Begin van voetbal in Peru miniatuur|Haven van Callao, bezocht door Engelse zeelieden aan het einde van de 19e eeuw. Voetbal werd eind 19e eeuw in Peru geïntroduceerd door Engelse zeelieden tijdens hun frequente bezoeken aan de haven van Callao.http://www.scielo.org.pe/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1684-09332018000100007&lng=es&nrm=iso&tlng=es In hun vrije tijd beoefenden de matrozen voetbal en nodigden ze de "chalaco's" uit om deel te nemen. Kort daarna begon de sportrivaliteit die zich ontwikkelde tussen buitenlandse bezoekers en de lokale bevolking de aandacht te trekken van Peruanen die in andere steden woonden.
De eerste teams De eerste clubs in Peru werden aan het begin van de 20e eeuw opgericht om de sport te kunnen blijven beoefenen. De eerste Peruaanse club was de Lima Cricket and Football Club (opgericht in 1859), instelling opgericht door de Engelse kolonie en hun nakomelingen in Peru. Later werden andere voetbalclubs gevormd, bestaande uit Peruanen van geboorte, waaronder de Ciclista Lima Association (opgericht in 1896), dat hij, hoewel hij aanvankelijk meer op de wielersport was gericht, later voetbal in zijn activiteiten ging opnemen daarmee de oudste voetbalclub die door Peruanen is opgericht.
Liga van Lima (1912-1921) Seizoen 1912 De 1912 Peruvian Championship of Dewar Shield was de 1e editie van de Peruaanse Football League van het amateur-tijdperk. Hoewel het alleen teams uit Lima had, werd het het Peruaanse voetbalkampioenschap genoemd. De organisatie had de leiding over de Peruvian Foot Ball League, het werd gespeeld van 5 mei tot 8 september 1912 en had de deelname van acht teams. De kampioen was Lima Cricket.miniatuur|Lima Cricket, eerste kampioen van het Peruaanse toernooi.
Seizoen 1913 Wat betreft het vorige toernooi zijn er drie nieuwe teams: Atlético Grau No.1, Unión Miraflores en José Gálvez, ter vervanging van de gedegradeerde Sport Vitarte, Escuela Militar en Miraflores SC. Het werd gespeeld van 5 mei tot 8 september 1913 en bevatte de deelname van acht teams. De kampioen was Jorge Chávez.
Seizoen 1914 Het werd gespeeld van 5 mei tot 8 september 1914. De kampioen was Lima Cricket die zijn tweede titel won.
Seizoen 1915 Het werd gespeeld van 5 mei tot 8 september 1915 en bevatte de deelname van zeven teams. De eerste en tweede plaats in de rangschikking waren respectievelijk Sport José Gálvez en Atlético Peruano.
Seizoen 1916 Het Peruaanse kampioenschap of Dewar Shield van 1916 was de 5e editie van de Peruaanse voetbalcompetitie van het amateurtijdperk. Dat jaar was er geen degradatie, meerdere Second Division-teams promoveerden zelfs. De eerste en tweede plaats in de tabel waren respectievelijk Sport José Gálvez en Jorge Chávez.
Seizoen 1917 Het had de deelname van dertien teams, die het kampioenschap betwistten volgens het alles-tegen-alles-systeem. De kampioen was voor het eerst Juan Bielovucic. De naam van de kampioensclub is ter ere van de Peruaanse vliegenier Juan Bielovucic Cavalié.
Laatste edities Sport Alianza won zijn eerste bi-kampioenschap door de titels van 1918 en 1919 te winnen. Ondertussen wonnen Sport Inca en Sport Progreso respectievelijk de kampioenschappen van 1920 en 1921. De competitie werd tien seizoenen non-stop gespeeld totdat het tijdelijk werd ontbonden. De discrepanties met de organisatie zorgden ervoor dat tussen 1922 en 1925 het toernooi niet werd gespeeld.
Oprichting van de Peruaanse voetbalbond en een vernieuwd kampioenschap Omdat de Peruaanse Liga in het begin niet erg formeel of officieel erkend was, werd in 1922 de Peruaanse voetbalbond opgericht. Sinds 1926 werden de toernooien weer gespeeld met de toevoeging van de teams uit Callao. Elf teams namen deel aan het toernooi van 1926, maar sommigen trokken zich halverwege het seizoen terug uit de competitie. De winnaar was CS Progreso, die vier overwinningen en twee gelijke spelen behaalde. In 1927 nam het aantal teams af tot acht en, net als in de vorige campagne, was het niet volledig gespeeld. Alianza Lima won zijn derde titel. miniatuur|Kampioensteam van Universitario de Deportes in 1929 Alianza Lima zou in 1928 opnieuw de titel winnen. Na een tweede plaats bij het debuut in de eerste divisie, won de Universitaire Federatie in 1929 haar eerste titel. De winnaar van het toernooi uit 1930 was Atlético Chalaco en werd daarmee het eerste team uit de provincie Callao dat de titel behaalde. Alianza Lima won in de volgende drie seizoenen en was dicht bij een vierde titel als Universitario de Deportes ze niet kon verslaan in de beslissende wedstrijd van het kampioenschap van 1934. In 1935 keerde de titel terug naar de provincie Callao, maar dit keer dankzij Sport Boys (opgericht in 1927 en deelnemer sinds 1933), die de andere vier deelnemende teams versloeg. In 1936 was er geen officieel toernooi vanwege de deelname van het Peruaanse voetbalteam aan de Olympische Spelen van 1936 in Berlijn, maar er werd een vriendschappelijk toernooi gehouden, met instemming van alle clubs, waarin Universitario de Deportes de kampioen was. Het officiële kampioenschap keerde terug in 1937 en werd opnieuw gewonnen door Sport Boys.
Deportivo Municipal, een andere club die een traditioneel team werd in het Peruaanse voetbal, won zijn eerste kampioenschap in 1938 en een tweede keer in 1940, terwijl Universitario vier titels toevoegde en won in 1939 en 1941. In 1942 won Sport Boys hun derde kampioenschap. Het jaar daarop (1943) won Deportivo Municipal ook zijn derde landstitel en begon zich te vestigen als een van de beste teams in het Peruaanse voetbal.
Professioneel toernooi In 1951 werd het Peruaanse toernooi professioneel, de kampioen was Sport Boys.
Opzet De competitie wordt gespeeld door 16 teams en is sinds 1997 onderverdeeld in een apertura (opening) en een clausura (sluiting). De apertura wordt gespeeld tussen februari en juni en de clausura van juli tot december. Na de clausura spelen de winnaars van beide competitiehelften een beslissingswedstrijd om te bepalen wie de algehele kampioen van dat jaar is. Mocht een van de twee kampioenen in de andere competitiehelft niet bij de eerste zes zijn geëindigd dan vervalt de beslissingswedstrijd en is het andere team automatisch kampioen. Zowel de winnaar van de apertura als van de clausura plaatst zich direct voor de Copa Libertadores. Daarnaast plaatst het team dat in beide competitiehelften opgeteld het meeste punten weet te halen zich voor de voorrondes van de Copa Libertadores en degraderen de twee teams met het minst aantal punten.
Teams De teams die in 2023 uitkomen in de hoogste Peruviaanse competitie zijn:
Universitario de Deportes (Lima) Sport Huancayo (Huancayo) Sporting Cristal (Lima) Alianza Lima (Lima) FBC Melgar (Arequipa) Alianza Atlético (Sullana) Cienciano (Cuzco) Club Deportivo Garcilaso (Cuzco) Club Deportivo Universidad César Vallejo (Trujillo) Sport Boys (Callao) Asociación Deportiva Tarma (Tarma) Academia Deportiva Cantolao (Callao) Club Atlético Grau (Piura) Club Carlos A. Mannucci (Trujillo) Deportivo Binacional Fútbol Club (Juliaca) Club Centro Deportivo Municipal (Lima) Club Universidad Técnica de Cajamarca (Cajamarca)
Kampioenen Jaar Kampioen1912Lima Cricket1913Jorge Chavez1914Lima Cricket1915Sport José Galvez1916Sport Jose Galvez1917Sport Juan Bielovucic1918Sport Alianza1919Sport Alianza1920Sport Inca1921CS Progreso1922Geen competitie1923Geen competitie1924Geen competitie1925Geen competitie1926CS Progreso1927Alianza Lima1928Alianza Lima1929Federación Universitaria1930Atlético Chalaco1931Alianza Limahttps://globalsportsarchive.com/competition/soccer/campeonato-peruano-1931/regular-season/29021/1932Alianza Limahttps://globalsportsarchive.com/competition/soccer/campeonato-peruano-1932/regular-season/29020/1933Alianza Limahttps://globalsportsarchive.com/competition/soccer/campeonato-peruano-1933/regular-season/29019/1934Universitario de Deportes1935Sport Boys1936Geen competitie1937Sport Boys1938Deportivo Municipal1939Universitario de Deportes1940Deportivo Municipal1941Universitario de Deportes1942Sport Boys1943Deportivo Municipal1944Mariscal Sucre1945Universitario de Deportes1946Universitario de Deportes1947Atlético Chalaco1948Alianza Lima1949Universitario de Deportes1950Deportivo Municipal1951Sport Boys1952Alianza Lima Seizoen Kampioen1953Mariscal Sucre1954Alianza Lima1955Alianza Lima1956Sporting Cristal1957Centro Iqueño1958Sport Boys1959Universitario de Deportes1960Universitario de Deportes1961Sporting Cristal1962Alianza Lima1963Alianza Lima1964Universitario de Deportes1965Alianza Lima1966Universitario de Deportes1967Universitario de Deportes1968Sporting Cristal1969Universitario de Deportes1970Sporting Cristal1971Universitario de Deportes1972Sporting Cristal1973Defensor Lima1974Universitario de Deportes1975Alianza Lima1976Unión Huaral1977Alianza Lima1978Alianza Lima1979Sporting Cristal1980Sporting Cristal1981FBC Melgar1982Universitario de Deportes1983Sporting Cristal1984Sport Boys1985Universitario de Deportes1986San Agustín1987Universitario de Deportes1988Sporting Cristal1989Unión Huaral1990Universitario de Deportes1991Sporting Cristal1992Universitario de Deportes1993Universitario de Deportes Seizoen Kampioen1994Sporting Cristal1995Sporting Cristal1996Sporting Cristal1997Alianza Lima1998Universitario de Deportes1999Universitario de Deportes2000Universitario de Deportes2001Alianza Lima2002Sporting Cristal2003Alianza Lima2004Alianza Lima2005Sporting Cristal2006Alianza Lima2007U. San Martin2008U. San Martin2009Universitario de Deportes2010U. San Martin2011Juan Aurich2012Sporting Cristal2013Universitario de Deportes2014Sporting Cristal2015FBC Melgar2016Sporting Cristal2017Alianza Lima2018Sporting Cristal2019Deportivo Binacional FC2020Sporting Cristal2021Alianza Lima2022Alianza Lima2023Universitario de Deportes
Titels per club ClubTitelsVicetitelsSeizoenenLiga de Lima(1912-1921)AmateurtijdperkLima & Callao (1926-1950)ProftijdperkLima & Callao (1951 - 1965)Descentralizado (1966-heden)20px Universitario de Deportes29151929, 1934, 1939, 1941, 1945, 1946, 19491959, 1960, 1964, 1966, 1967, 1969, 1971, 1974, 1982, 1985, 1987, 1990, 1992, 1993, 1998, 1999, 2000, 2009, 2013, 2023, 2024, 202520px Alianza Lima25211918, 19191927, 1928, 1931, 1932, 1933, 19481952, 1954, 1955, 1962, 1963, 1965, 1975, 1977, 1978, 1997, 2001, 2003, 2004, 2006, 2017, 2021, 202220px Sporting Cristal20141956, 1961, 1968, 1970, 1972, 1979, 1980, 1983, 1988, 1991, 1994, 1995, 1996, 2002, 2005, 2012, 2014, 2016, 2018, 202020px Sport Boys691935, 1937, 19421951, 1958, 198420px Deportivo Municipal481938, 1940, 1943, 195020px Universidad de San Martín302007, 2008, 201020px Lima Cricket F. B. C.211912, 191420px Sport José Gálvez (d)201915, 191620px Sport Progreso (d)211921192620px Atlético Chalaco241930, 194720px Mariscal Sucre (d)221944195320px Unión Huaral211976, 198920px FBC Melgar231981, 201520px Jorge Chávez Nr. 1 (d)12191320px Sport Juan Bielovucic (d)10191720px Sport Inca (d)10192020px Centro Iqueño10195720px Defensor Lima10197320px Deportivo San Agustín10198620px Juan Aurich122011
(d): Verdwenen club.
Eeuwige ranglijst Vetgedrukt de clubs die in 2026 in de hoogste klasse spelen.