Het jaar 1889 is het 89e jaar in de 19e eeuw volgens de christelijke jaartelling.
Gebeurtenissen januari 8 - Herman Hollerith verkrijgt patent voor zijn elektrische tabelleermachine. 9 In Amsterdam wordt de Rus Aleksandr Pansjin de eerste (officieuze) wereldkampioen hardrijden op de schaats. Als derde eindigt de Haarlemmer Klaas Pander. 30 - Aartshertog Rudolf van Oostenrijk pleegt zelfmoord in het jachtslot Mayerling, samen met zijn maîtresse Mary von Vetsera.
februari 1 - Thanh Thai volgt Dong Khanh op als keizer van Vietnam. 11 - In Japan wordt de Meiji-grondwet afgekondigd door de hervormingsgezinde premier Ito Hirobumi.
maart 4 - Benjamin Harrison wordt de 23e president van de Verenigde Staten. Hij volgt Grover Cleveland op. 6 - De Servische koning treedt af ten voordele van zijn zoon Alexander Obrenović. 13 - De voor de kust van Samoa kruisende vloten van Groot-Brittannië, Duitsland en de Verenigde Staten worden door een cycloon vernietigd. Zo voorkomt de natuur een mogelijk treffen, en dwingt ze de landen tot overleg. 31 - De Eiffeltoren wordt officieel ingehuldigd. Hij wordt pas voor het publiek opengesteld tijdens de Wereldtentoonstelling vanaf 6 mei.
april 1 - De Franse generaal Boulanger vlucht naar het buitenland voordat hij kan worden gearresteerd wegens het beramen van een staatsgreep. 3 - De Staten-Generaal, in verenigde vergadering bijeen, verklaren de Nederlandse koning Willem III wegens ziekte buiten staat de regering waar te nemen. 22 - President Harrison stelt Oklahoma open voor vestiging door kolonisten.
mei 2 - Italië sluit een grensverdrag met Ethiopië voor zijn koloniën Eritrea en Italiaans-Somaliland. 5 - Nederland krijgt zijn eerste Arbeidswet. Deze wet verbiedt gevaarlijk werk en nachtarbeid voor vrouwen en kinderen tot 12 jaar. 6 - Begin van de Wereldtentoonstelling in Parijs. 30 - Oprichting studentenvereniging C.S. Veritas met eerste Praeses jhr. mr. Jan Bosch van Oud Amelisweerd.
juni 27 - De eerste bijeenkomst van de Vaste Keurings Commissie voor tuinbouwproducten en sierplanten wordt gehouden in de Koningszaal van Artis te Amsterdam. 30 - Begin eerste dienstregeling van de Nijmeegse tram.
juli 14 - De Britse, Amerikaanse en Duitse territoria op Samoa worden samengebracht in een condominium. Oprichting van de Tweede Internationale.
augustus 3 - De plaats Anadyr in Tsjoekotka wordt gesticht door Kozakken. 14 - De bootwerkers in de haven van Londen leggen het werk neer. Er zijn 100.000 stakers. 26 - Begin van het Internationale Schaaktoernooi in Amsterdam. Het eerste internationale schaaktoernooi in Nederland vindt plaats in De Rode Leeuw te Amsterdam.
september 10 - Albert I van Monaco volgt zijn vader Karel III van Monaco op als vorst van Monaco 22 - In Japan richt Yamauchi het bedrijf Nintendo Koppai op om zijn handgemaakte Hanafuda kaarten te produceren en te verkopen. 26 - De meter wordt gedefinieerd als de afstand tussen twee krassen op een standaardmeter. 27 - In de haven van Rotterdam breekt een werkstaking uit. In de volgende dagen komt het tot geweld en vernieling, en de burgemeester roept de schutterij en de mariniers te hulp.
oktober 3 - De havenstaking in Rotterdam wordt beëindigd door een akkoord over een loonsverhoging van een kwartje per uur. Daarbij worden uitbetalingen niet meer in de kroeg gedaan, maar in het pakhuis of kantoor. 5 - Oprichting in Amsterdam van de Vrije Vrouwenvereeniging met Wilhelmina Drucker als voorzitter. 6 - Opening van de Moulin Rouge in Parijs. 15 - Ingebruikname van station Amsterdam CS. 17 - De Franse bezettingsmacht in Indo-China en de regering van Siam komen overeen, de status quo in Laos te handhaven. Het protectoraat van Annam over Laos wordt gerespecteerd, maar over het grensverloop worden geen afspraken gemaakt.
november 2 - North Dakota en South Dakota worden staten van de Verenigde Staten. 5 - De Ierse immigrant William Painter vraagt Amerikaans patent op de kroonkurk. 8 - Montana wordt een staat van de Verenigde Staten. 8 - De Tramlijn Aken - Vaals rijdt voor het eerst. De wagens worden door paarden getrokken. 11 - Washington wordt een staat van de Verenigde Staten. 15 - In Brazilië wordt het keizerrijk ten val gebracht door een militaire staatsgreep. De staat wordt een republiek met een generaal aan het hoofd. 28 - Vanuit de psychiatrische kliniek in Saint-Rémy schrijft Vincent van Gogh aan zijn broer Theo met de dringende vraag om 10 meter schilderslinnen. Bij gebrek daaraan moet hij theedoeken gebruiken.
december 13 - Op Ameland spoelt een maanvis, de Mola tecta, aan van 2,73 bij 2,23 meter.
zonder datum thumb|Kilimanjaro Oprichting van de Ahmadiyya Moslim Gemeenschap door Mirza Ghulam Ahmad. Het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk bereiken overeenstemming over de grenzen tussen hun koloniën Gambia en Senegal. De Tokelau-eilanden worden een Brits protectoraat. Trinidad en Tobago worden samengevoegd tot de kolonie Trinidad en Tobago. De veenarbeiders in Appelscha richten arbeidersvereniging De Eendracht op. In Herstal (België) wordt de Belgische wapenfabrikant FN (Fabrique Nationale de Herstal, of ook: Fabrique d'Armes de Guerre) opgericht. Richard von Krafft-Ebing schrijft Psychopathica sexualis. Mizar A is de eerst ontdekte spectroscopische dubbelster. John Venn schrijft The Principles of Empirical Logic. Het internationale prototype van de kilogram wordt gemaakt. Hans Meyer beklimt als eerste de Kilimanjaro.
Sport 1 oktober - HFC Haarlem wordt opgericht. 9 november - D.S.V.V. 'Ouwe Schoen' wordt opgericht. 8 december - Op initiatief van Pim Mulier wordt de Nederlandse Atletiek en Voetbalbond, de voorloper van de KNVB, opgericht. 23 december - De voetbalclub Recreativo de Huelva wordt opgericht. Het is de eerste voetbalclub in Spanje. Preston North End wordt de eerste voetbalkampioen van Engeland. Wilhelm Steinitz behoudt zijn wereldkampioenschap schaken in een match tegen Michail Tsjigorin.
Muziek Claude Debussy componeert Petite suite (Debussy). Antonín Dvořák schrijft de 8e symfonie. Giacomo Puccini schrijft de opera Edgar. August Reyding produceert de eerste Nederlandse revue: Naar de Eiffeltoren! Pjotr Iljitsj Tsjaikovski componeert de balletsuite Doornroosje. Premières 23 februari: Christian Sindings Pianoconcert (alleen eerste twee delen). 9 maart: Hjalmar Borgstrøms Hvæm er du med de tusene navne en Iver Holters enige Symfonie. 15 juni: The Washington Post March van John Philip Sousa. 1 juli Charles Hubert Parry's Symfonie nr. 4.
Literatuur Herman Gorter publiceert zijn gedicht Mei. Louis Couperus schrijft Eline Vere.
Beeldende kunst Auguste Rodin maakt zijn monument voor Victor Hugo. In Parijs houdt de School van Pont-Aven zijn eerste expositie (zie Neo-impressionisme). Georges Seurat schildert Chahut en La Parade de Seurat.
Bouwkunst De in 1881 begonnen bouw van het station Amsterdam Centraal van de Nederlandse architect Pierre Cuypers komt gereed.
Geboren
januari 2 - Tito Schipa, Italiaans zanger (lyrisch tenor) (overleden 1965) 4 - Albert van Dalsum, Nederlands acteur, toneelleider en kunstschilder (overleden 1971) 10 - Andreas Rinkel, Nederlands oudkatholiek aartsbisschop en hoogleraar (overleden 1979) 13 - Frans Wiemans, Nederlands bouwkundig ingenieur, architect en componist (overleden 1935) 17 - Giuseppe Beltrami, Italiaans nuntius en curiekardinaal (overleden 1973) 17 - Ralph Fowler, Brits natuurkundige en astronoom (overleden 1944) 24 - Hermann-Bernhard Ramcke, Duits generaal (overleden 1968) 24 - Lena Milius, Nederlands boekhoudster en medewerker van het tijdschrift De Stijl (overleden 1968) 25 - Frederik Ernst Müller, Nederlands NSB-burgemeester van Rotterdam (overleden 1960) 27 - Balthasar van der Pol, Nederlands natuurkundige (overleden 1959) 29 - Rudolf Mauersberger, Duits componist en cantor (overleden 1971) 30 - Antonio Caggiano, Argentijns kardinaal (overleden 1979)
februari 2 - Alfons Blomme, Belgisch kunstenaar (overleden 1979) 6 - Thé Lau, Nederlands kunstschilder (overleden 1958) 7 - Harry Nyquist, Zweeds natuurkundige (overleden 1976) 7 - Jose Zulueta, Filipijns politicus (overleden 1972) 8 - Siegfried Kracauer, Duits schrijver, journalist, socioloog, cultuurcriticus en filmtheoreticus (overleden 1966) 10 - Cor Ruys, Nederlands toneelspeler, cabaretier en toneelleider (overleden 1952) 16 - Teun Sprong, Nederlands atleet (overleden 1971) 16 - Hendrik Willem Stenvers, Nederlands neuroloog (overleden 1973) 17 - Johanna Pieneman, Nederlands kunstschilderes (overleden 1986) 19 - Ernest Marsden, Brits/Nieuw-Zeelands natuurkundige (overleden 1970) 19 - Job Mutters, Nederlands voetbalscheidsrechter (overleden 1974) 23 - Victor Fleming, Amerikaans regisseur (overleden 1949) 25 - Albin Stenroos, Fins atleet (overleden 1971)
maart 1 - Wilibald Gurlitt, Duits musicoloog (overleden 1963) 2 - Marietje Kessels, slachtoffer van een onopgelost misdrijf in een kerk te Tilburg. (overleden 1900) 4 - Pearl White, Amerikaans actrice (overleden 1938) 7 - Grigori Löwenfisch, Russisch schaker (overleden 1961) 7 - Kees Pruis, Nederlands cabaretier en zanger (overleden 1957) 12 - Idris I, koning van Libië (overleden 1983) 13 - J.D. Poll, Nederlands verzetsman en lid Dienst Wim (overleden 1945) 16 - Reggie Walker, Zuid-Afrikaans atleet (overleden 1951) 18 - Georges Krins, Belgisch violist (overleden 1912) 18 - Frits Rijkens, Nederlands honderdplusser (overleden 1998) 19 - Jose Hontiveros, Filipijns politicus en rechter (overleden 1954) 23 - David Bueno de Mesquita, Nederlands kunstenaar (overleden 1962) 23 - Camilo Osias, Filipijns politicus en schrijver (overleden 1976) 25 - Derkje Hazewinkel-Suringa, Nederlands rechtsgeleerde (overleden 1970) 25 - Celly de Rheydt, Duitse naaktdanseres (overleden 1969) 27 - Pieter Groeneveldt, Nederlands keramist, dichter en aardewerkfabrikant (overleden 1982) 31 - Adolf Jäger, Duits voetballer (overleden 1944)
april thumb|180px|Charlie Chaplingeboren op 16 april 1889 1 - Maurits Colman, Belgisch atleet en voetballer (overleden 1944) 5 - Émile Engel, Frans wielrenner (overleden 1914) 6 - Stella Fontaine, Nederlands cabaretière (overleden 1966) 8 - Hermann Linkenbach, Duits ruiter (overleden 1959) 11 - Nick LaRocca, Amerikaans componist, kornettist en jazzpionier (overleden 1961) 14 - Efim Bogoljoebov, Russisch-Duits schaker (overleden 1952) 14 - Flávio Ramos, Braziliaans voetballer (overleden 1967) 15 - Thomas Hart Benton, Amerikaans kunstschilder (overleden 1975) 16 - Charlie Chaplin, Brits acteur and filmregisseur (overleden 1977) 17 - Philip Mechanicus, Nederlands journalist (overleden 1944) 20 - Willem van Cappellen, Nederlands hoorspelacteur en -regisseur (overleden 1976) 20 - Adolf Hitler, dictator van nazi-Duitsland (overleden 1945) 21 - Paul Karrer, Zwitsers scheikundige en Nobelprijswinnaar (overleden 1971) 23 - Karel Doorman, Nederlands marineofficier (overleden 1942) 24 - Richard Stafford Cripps, Brits politicus (overleden 1952) 26 - Anita Loos, Amerikaans (scenario)schrijfster (overleden 1981) 26 - Ludwig Wittgenstein, Oostenrijks-Brits filosoof (overleden 1951) 28 - António de Oliveira Salazar, dictator (1932-1968) van Portugal (overleden 1970)
mei 2 - Ki Hadjar Dewantara, Indonesisch nationalist, onderwijsvernieuwer en minister (overleden 1959) 3 - Gottfried Fuchs, Duits voetballer (overleden 1972) 4 - Francis Spellman, Amerikaans kardinaal (overleden 1967) 8 - Louis Van Hege, Belgisch voetballer (overleden 1975) 9 - Piet Peters, Nederlands beeldend kunstenaar (overleden 1950) 12 - Otto Frank, vader van Anne Frank (overleden 1980) 12 - Abelardo Luján Rodríguez, president (1932-1934) van Mexico (overleden 1976) 16 - Yvonne Thooris, Belgisch esperantiste (overleden 1978) 17 - Dorothy Gibson, Amerikaans actrice en passagier van de Titanic (overleden 1946) 17 - Alfonso Reyes, Mexicaans schrijver (overleden 1959)