1798

thumb|Napoleon Bonaparte bij de Piramiden.

Het jaar 1798 is het 98e jaar in de 18e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen januari 14 - De regerende dynastie te Oettingen-Baldern sterft uit. Het graafschap wordt verenigd met Oettingen-Wallerstein. De heerlijkheid Dagstuhl valt aan de nicht van de laatste graaf, gehuwd met vorst Colloredo. Dagstuhl is echter door de Fransen bezet. In de nacht van 21 op 22 januari plegen unitariërs onder leiding van Pieter Vreede en Wybo Fijnje een coup. Ze bezetten de Nationale Vergadering in de Bataafse Republiek. De federalisten worden opgesloten in de voorzitterskamer, en de anderen moeten de Eed van afkeer afleggen "tegen het Stadhouderschap, de Aristocratie, het Federalisme en de Regeeringloosheid". 24 - Het Zwitserse kanton Vaud maakt zich los van Bern en roept de Lemanische Republiek uit. januari - In Groningen wordt de School voor teken-, bouw- en scheepvaartkunde gesticht.

februari 11 - Er vindt een gesprek plaats tussen secretaris Van Langen en secretaris Paul Barras, lid van het Directoire. Hierbij wordt de goedkeuring van de staatsgreep door Barras verkregen tegen betaling van 300.000,- francs. Tevens moet de Bataafse Republiek laken en linnen leveren voor de Franse troepen. Van deze leveranties trekken Pieter Vreede en Van Langen als lakenfabrikanten groot voordeel. 15. Na ingrijpen door Franse troepen wordt in Rome de Romeinse Republiek geschapen. maart 5 - Franse troepen trekken Zwitserland binnen; het Zwitsers Eedgenootschap stort in elkaar. 5 - De regerende dynastie van Waldburg-Wolffegg-Wolfegg sterft uit. Het graafschap wordt herenigd met het graafschap Waldburg-Wolfegg-Waldsee. 11 - Op het Congres van Rastatt wordt door de delegatie van het Heilige Roomse Rijk voorwaardelijk ingestemd met de afstand van de linker Rijnoever aan Frankrijk. 15 - Franse troepen bezetten Rome en onderdrukken een opstand tegen de Kerkelijke Staat. Ze nemen de paus gevangen en vestigen de Romeinse Republiek. 17 - De Vereenigde Oostindische Compagnie wordt ontbonden. 20 - Hans en Parky, de olifanten van de verdreven stadhouder Willem V, worden in Parijs ontscheept en naar de Menagerie van de Jardin des Plantes gebracht.

april 4 - Op het Congres van Rastatt wordt door de delegatie van het Heilige Roomse Rijk ingestemd met secularisatie van de kerkelijke domeinen, om de wereldlijke vorsten en graven te kunnen compenseren voor hun verliezen. 10 - Volgens een Russisch decreet wordt de Basjkierse en Misjaarse bevolking verplicht om de militaire dienst aan de grens met het Kazachs Kanaat te vervullen. 12 - Oprichting door Frankrijk van de Helvetische Republiek als bufferstaat op het grondgebied van de Zwitserse kantons. Voorlopige hoofdstad is Aarau. 23 - Eerste Nederlandse Grondwet wordt aangenomen. De provincies worden vervangen door departementen met zo veel mogelijk gelijke bevolkingsaantallen. Het grootste deel van Friesland gaat samen met Groningen op in het departement van de Eems terwijl Holland wordt gesplitst in het departement van Texel, het departement van de Amstel en het departement van de Delf.

mei 4 - In de Bataafse Republiek roept de Constituerende Vergadering zichzelf uit tot Vertegenwoordigend Lichaam. 19 - Napoleon Bonaparte geeft aan boord van het Franse vlaggenschip "Orient" het bevel om met zijn invasievloot vanuit Toulon te vertrekken. Ongeveer 300 schepen worden gevorderd voor het transport naar Egypte. De escorte wordt verzorgd door 13 linieschepen en 4 fregatten onder leiding van admiraal François-Paul Brueys d'Aigalliers. Het Franse expeditieleger bestaat uit 32.500 man, 3.500 ruiters en 60 kanonnen – inclusief burgers (zoals kunstenaars en onderzoekers). Om te voorkomen dat het nieuws over de dreigende aanval zich verspreidt voordat de Franse vloot arriveert, moeten alle koopvaardijschepen die het konvooi tijdens de overtocht ziet, in beslag worden genomen en vastgehouden totdat de Franse invasiemacht Alexandrië heeft bereikt.Maffeo, Steven E. (2000). Most Secret and Confidential: Intelligence in the Age of Nelson, p. 256. London: Chatham Publishing. . 23 - Met Franse steun komen de Ieren in County Wexford in opstand tegen het Britse gouvernement. 24 - Oprichting in de Bataafse Republiek van het Bureau voor den waterstaat (het huidige Rijkswaterstaat). Christiaan Brunings wordt benoemd tot het eerste hoofd van het nieuwe Bureau voor de Waterstaat.

juni 10 - Franse troepen landen op vier locaties op Malta: St. Paul's Bay, St. Julian's, Marsaxlokk en op Gozo. De landingen stuiten op enige weerstand van zowel de Orde van Malta als de milities (gestationeerd op het eiland). Napoleon Bonaparte geeft de vloot het bevel Valletta te bombarderen. In minder dan een dag hebben de Fransen de volledige Maltese archipel ingenomen, met uitzondering van de versterkte haven. Na onderhandelingen geven de Maltese troepen onder bevel van grootmeester Ferdinand von Hompesch zich over. Napoleon vestigd er een Frans garnizoen (ongeveer 5.000 man), hervormt het archaïsche bestuur, sticht scholen en schaft de slavernij af. Tevens voert hij de persvrijheid in, schaft de adel en feodalisme af, alsook de inquisitie.Pullicino, Mark (2013). The Obama Tribe Explorer, James Martin's Biography, pp. 75–77. . 12 - Herman Willem Daendels voert met goedvinden van het Franse Directoire een tweede staatsgreep uit tegen de radicale unitariërs. Pieter Vreede vlucht naar de Zuidelijke Nederlanden; een aantal van zijn medestanders wordt opgesloten in Huis Ten Bosch. 22 - Een Brits squadron (14 linieschepen) onder leiding van admiraal Horatio Nelson passeert de Franse vloot op enkele kilometers afstand. Door de dichte mist en duisternis is geen van beide partijen zich bewust van elkaars aanwezigheid. De Britse vloot vaart door naar Alexandrië, waar ze geen spoor van de Fransen vinden. Bradford, Ernle (2005). Nelson: The Essential Hero, p. 178. Wordsworth Military Library. .

juli 13 - Franse verkenningseenheden lokaliseren het legerkamp van de Mammelukken bij Shubra Khit (14 kilometer van de Piramide van Cheops). Napoleon Bonaparte geeft het bevel om de Mammelukken aan te vallen. Hij stelt de Franse troepen op in carrés en weet hiermee de cavalerieaanvallen van de Mammelukken (ruim 4.000 ruiters) af te slaan. Napoleon vervolgt na de gevechten zijn opmars richting Caïro. De Fransen verliezen ongeveer 500 man aan doden en gewonden. De Mammelukken verliezen bijna 1.000 ruiters.Harold, J. Christopher (1962). Bonaparte in Egypt, pp. 100–101. New York: Harper & Row. . 15 - Bij het Incident van 15 juli 1798 stuit het Britse linieschip HMS Lion, op weg naar de Middellandse Zee, onder de Spaanse kust op vier Spaanse fregatten, waarvan het er een weet te veroveren. 21 - Slag bij de Piramiden: Napoleon Bonaparte organiseert het Franse expeditieleger (ongeveer 25.000 man) in vijf divisies – met cavalerie en bagage in het midden en kanonnen op de hoeken van de carrés. De Mammelukken onder leiding van Murad Bey hebben hun cavalerie opgesteld tussen het dorp Biktil en de versterkte stad Embabeh, die verdedigd wordt door Ottomaanse troepen. Om 15:30 uur geeft Murad orders tot een massale cavalerieaanval. De Franse divisies onder bevel van generaal Louis Desaix en generaal Jean Reynier houden de Mammelukken tegen met musketten en een 'muur van bajonetten'. Vlakbij de rivier de Nijl vallen Franse troepen de stellingen aan bij Embabeh. Het garnizoen wordt overrompeld en vele Ottomaanse troepen worden afgeslacht of verdrinken. Murad Bey ontsnapt met de restanten van zijn cavalerie naar Gizeh, vanwaar hij een guerrillacampagne voert in Zuid-Egypte. Zijn broer, Ibrahim Bey, trekt zich met zijn troepen terug naar Caïro. Het is een verpletterende overwinning voor Napoleon, die slechts twee uur duurt. De Mammelukken lijden zware verliezen (meer dan 5.000 man) en de Fransen verliezen slechts 300 man, waarvan de meesten gewond zijn.Clodfelter, Michael (2017). Warfare and Armed Conflicts: A Statistical Encyclopedia of Casualty and Other Figures, 1492-2015, p. 105. McFarland. .Zamoyski, Adam (2018). Napoleon: De man achter de mythe, p. 238. Uitgeverij Balans, Amsterdam. . 24 - Napoleon Bonaparte trekt Caïro binnen en vestigt er zijn hoofdkwartier. Delen van de stad zijn verlaten en liggen in puin, nadat de Mammelukken deze in brand hebben gestoken tijdens hun terugtocht. Napoleon verklaart in twee proclamaties aan de Egyptische bevolking dat de Fransen hen zullen bevrijden van de slavernij en uitbuiting door de Mammelukken. De stad telt ongeveer 600.000 inwoners – de Fransen zullen hun families en huizen met hun bezittingen beschermen. Napoleon verklaart de levenswijze en religie te respecteren en belooft hen zelfbestuur, onder leiding van aangestelde lokale hoogwaardigheidsbekleders.Hugo, Victor (1838). Ruy Blas, pp. 246–250. .

augustus 1 - Slag op de Nijl: De Britse vloot onder leiding van admiraal Horatio Nelson verslaat de Franse vloot (13 linieschepen) in de Baai van Aboukir. Een Brits vlooteskader arriveert in de avond voor de kust van Egypte en Nelson geeft orders om de Fransen onmiddellijk aan te vallen. De Franse admiraal François-Paul Brueys heeft nog geen verkenningspatrouilles uitgevoerd in de Middellandse Zee – wanneer hij verneemt dat de Britse vloot in de buurt is. De aanval van Nelson komt dan ook als een verrassing voor de Fransen. De Britse schepen beschieten de Franse linieschepen die aan boegankers vastliggen. Tijdens een hevig kruisvuur worden de voorste Franse schepen tot overgave gedwongen. Om 22:00 uur explodeert het Franse vlaggenschip "Orient" – waarna de rest van de Franse vloot probeert de baai te verlaten. De Britten weten 10 Franse linieschepen te vernietigen of buit te maken; slechts twee oorlogsschepen en twee fregatten ontsnappen van de in totaal 17 schepen. Er worden tevens ongeveer 3.000 man krijgsgevangen gemaakt.⁣⁣⁣James William (2002). The Naval History of Great Britain, Volume 2, 1797–1799, pp. 171–173. Conway Maritime Press. .Zamoyski, Adam (2018). Napoleon: De man achter de mythe, pp. 240–241. Uitgeverij Balans, Amsterdam. . 22 - Napoleon Bonaparte richt in Caïro het Egyptisch Wetenschappelijk Instituut op, bestaande uit vier secties: wiskunde, natuurkunde, natuurwetenschap en kunst. Het belangrijkste doel van het instituut is het verspreiden van kennis en de Verlichting in Egypte. De wetenschappers bestuderen in opdracht met grote voorzichtigheid de monumenten uit het Oude Egypte. De grootste prestatie is de latere ontdekking van de Steen van Rosetta, die de toekomstige ontcijfering van oude Egyptische geschriften mogelijk zal maken.McLynn, Frank (1997). Napoleon: Biography, pp. 180–183. London: Cape. . augustus - De Koninklijke Bibliotheek wordt opgericht door de Volksvertegenwoordiging van de Bataafse Republiek.⁣Oprichting Nationale Bibliotheek, Geschiedenis der Koninklijke Bibliotheek, Dr. L. Brummel, Sijthoff, Leiden.

september 15 - Een Franse bezettingsmacht voert in de Zuidelijke Nederlanden en in het voorheen Nederlandse Limburg de verplichte conscriptie in. Jongemannen in de geschikte leeftijd nemen verplicht deel aan een loting die uitmaakt wie van hen moet opkomen voor zijn nummer.

oktober 12 - Uitbraak van de Boerenkrijg: in Vlaanderen en Brabant komen op het platteland de brigands in opstand tegen de Franse overheersing. Het verzet wordt ingegeven door de conscriptie, het antiklerikalisme en de onderdrukking van de Vlaamse taal.