De Nederlandse krijgsmacht kent diverse rangen en standen. Deze zijn vastgesteld middels het Koninklijk Besluit van 20 juni 1956, bepalende de volgorde van en de verhouding tussen de rangen en standen bij de zee-, de land- en de luchtmacht. Het koninklijk besluit is ondertekend door koningin Juliana, en de ministers van Oorlog en Vloot C. Staf en Justitie J. C. van Oven. De verschillende onderdelen van de Nederlandse krijgsmacht kennen, in aflopende orde van hoogte, de volgende militaire rangen en standen.
Rangonderscheidingstekens Aanspreektitels zijn cursief geschreven. De tweede cursieve regel zijn additionele aanspreekvormen voor militairen met een bijzondere functie dan wel taak. NAVO Schaal Koninklijke Marine (KM) Logo marine Koninklijke Landmacht (KL) Logo landmacht Koninklijke Luchtmacht (KLu) Logo luchtmacht Koninklijke Marechaussee (KMar) Logo marechausseeOpper- of vlagofficierenOF-10 50px AdmiraalAdmiraal (uit traditie, rang bestaat niet meer)OF-9 50px Luitenant-admiraalAdmiraal 50px GeneraalGeneraal 50px GeneraalGeneraalKorps Mariniers: generaalOF-8 50px ViceadmiraalAdmiraal 50px Luitenant-generaalGeneraal 50px Luitenant-generaalGeneraal 50px Luitenant-generaalGeneraalKorps Mariniers: luitenant-generaalOF-7 50px Schout-bij-nachtSchout-bij-nacht 50px Generaal-majoorGeneraal 50px Generaal-majoorGeneraal 50px Generaal-majoorGeneraalKorps Mariniers: generaal-majoorOF-6 50px CommandeurCommandeur 50px BrigadegeneraalGeneraal 50px CommodoreCommodore 50px BrigadegeneraalGeneraalKorps Mariniers: brigadegeneraalHoofdofficierenOF-5 50px Kapitein ter zeeKolonel 50px KolonelKolonel 50px KolonelKolonel 50px KolonelKolonelKorps Mariniers: kolonelOF-4 50px Kapitein-luitenant ter zeeOverste 50px Luitenant-kolonelOverste 50px Luitenant-kolonelOverste 50px Luitenant-kolonelOversteKorps Mariniers: luitenant-kolonelOF-3 50px Luitenant ter zee 1e klasseMijnheer/Mevrouw 50px MajoorMajoor 50px MajoorMajoor 50px MajoorMajoorKorps Mariniers: majoorSubalterne officierenOF-2 50px Luitenant ter zee 2e klasse oudste categorieMijnheer/Mevrouw(bij het Korps Mariniers: kapitein) 50px KapiteinKapiteinRitmeester 50px KapiteinKapitein 50px KapiteinKapiteinOF-1 50px Luitenant ter zee 2e klasseMijnheer/Mevrouw(bij het Korps Mariniers: eerste luitenant) 50px Eerste luitenantLuitenant 50px Eerste luitenantLuitenant 50px Eerste luitenantLuitenant 50px Luitenant ter zee 3e klasseMijnheer/Mevrouw(bij het Korps Mariniers: tweede luitenant) 50px Tweede luitenantLuitenant 50px Tweede luitenantLuitenant 50px Tweede luitenantLuitenant 50px VaandrigVaandrig *Kornet 50px VaandrigVaandrig * 50px KornetKornet * 50px Kapelmeester KapelmeesterOnderofficieren De militair die een onderofficiersopleiding heeft volbracht. De rang stafadjudant is in 2003 ingevoerd bij defensie. Stafadjudant: De onderofficier die ook de Joint Tertiaire Vorming heeft volbracht. Bron: OR-9 NATO STANDARD APersP-01 NATO CODES FOR GRADES OF MILITARY PERSONNEL. Edition A, Version 3. JUNE 2022, pag. D-5 Stafadjudant onderofficier (SAOO1) Stafadjudant-onderofficierAdjudant Stafadjudant-onderofficierLandmachtadjudant Stafadjudant onderofficier (SAOO1) Stafadjudant-onderofficierAdjudant Stafadjudant onderofficier (SAOO1) Stafadjudant-onderofficierAdjudant Stafadjudant onderofficier (SAOO2) Stafadjudant-onderofficierAdjudant Stafadjudant-onderofficierBrigadeadjudant Stafadjudant onderofficier (SAOO2) Stafadjudant-onderofficierAdjudant Stafadjudant onderofficier (SAOO2) Stafadjudant-onderofficierAdjudant Stafadjudant onderofficier (SAOO3) Stafadjudant-onderofficierAdjudant Stafadjudant-onderofficierBataljonsadjudant Stafadjudant onderofficier (SAOO3) Stafadjudant-onderofficierAdjudant Stafadjudant onderofficier (SAOO3) Stafadjudant-onderofficierAdjudant Bron: OR-9 50px Adjudant-onderofficierAdjudantOperationele dienst / Nautische dienst OpperschipperKorps Mariniers: adjudant marinierAdjudantOR-8 50px Sergeant-majoorMajoorSchipper Korps Mariniers: sergeant-majoor marinierMajoor 50px Adjudant-onderofficierAdjudant 50px Adjudant-onderofficierAdjudant 50px Adjudant-onderofficierAdjudantOR-7 50px SergeantSergeantBootsmanKorps Mariniers: sergeant mariniersergeant 50px Sergeant-majoorSergeant-majoorOpper 50px Sergeant-majoorSergeant-majoor of majoor 50px OpperwachtmeesterOpper OR-6 50px KorporaalKorporaalKwartiermeesterKorps Mariniers: "korporaal" 50px Sergeant der 1e klasseSergeantWachtmeester 50px Sergeant der 1e klasseSergeant 50px Wachtmeester der 1e klasseWachtmeesterOR-5 50px SergeantSergeantWachtmeester 50px SergeantSergeant 50px WachtmeesterWachtmeesterManschappen De militair die geen volledige onderofficiersopleiding heeft volbracht. OR-4 OR-3 50px Matroos der 1e klasseMatroosKorps Mariniers: "Marinier" 50px Korporaal der 1e klasseKorporaal 50px Korporaal der 1e klasseKorporaal 50px Marechaussee der 1e klasseMarechaussee 50px KorporaalKorporaal 50px KorporaalKorporaal 50px Marechaussee der 2e klasseMarechausseeOR-2 50px Matroos der 2e klasseMatroosKorps Mariniers: "Marinier" Marinier 50px Soldaat der 1e klasseSoldaat Huzaar/Kanonnier 50px Soldaat der 1e klasseSoldaat 50px Marechaussee der 3e klasseMarechaussee 50px Soldaat der 2e klasseSoldaatHuzaar/Kanonnier 50px Soldaat der 2e klasseSoldaat OR-1 50px Matroos der 3e klasseMatroosKorps Mariniers: marinier der 3e klasse Marinier 50px Soldaat der 3e klasseSoldaat Huzaar/Kanonnier 50px Soldaat der 3e klasseSoldaat 50px Marechaussee der 4e klasseMarechaussee
De aanduidingen OF-1 t/m OF-10 en OR-1 t/m OR-10 geven de hoogte van de rang in NAVO-verband aan. De rangonderscheidingstekens van de Militaire Administratie en Cavalerie worden niet in goud maar in zilver gedragen bij de rangen van sergeant/wachtmeester tot en met sergeant-majoor / opperwachtmeester. De rangen korporaal en korporaal der eerste klasse worden in wit gedragen
Opmerkingen en toelichtingen Vervallen rangen thumb|75px|Epaulet Technisch Opzichter KLu (vervallen) (Veld)maarschalk. Bij de Koninklijke Landmacht (KL) in 1914 verdwenen. De rang van admiraal bij de Koninklijke Marine is bij Koninklijk Besluit van 20 juni 1956 nr. 35 (Staatsblad 361) afgeschaft. In een verder verleden kwamen ook andere rangen voor: admiraal-generaal, luitenant-admiraal-generaal (2x) en kapitein-generaal. De rang Technisch Opzichter is in 1977 vervallen. De rang van kapelmeester is vervallen. In het KNIL (Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger) bestond de rang onderluitenant. Een onderluitenant was herkenbaar door twee adjudantenstippen (Landmacht) naast/boven elkaar. Na het demobiliseren van het KNIL mochten beroepsmilitairen terug of overstappen naar de KL. Onderluitenanten die overstapten naar de KL, mochten bij wijze van uitzondering deze unieke rang gedurende hun diensttijd bij de KL behouden.
Nieuwe rangen thumb|75px|KLu-'rang' van de Nederlandse koning De rang brigadegeneraal is bij de Koninklijke Landmacht in 1952 ingevoerd. De rang commandeur bij de marine is in 1955 ingevoerd. De rang majoor der mariniers is in 1945 bij de mariniersbrigade ingevoerd. De rang Luitenant ter zee 2e klasse oudste categorie, LTZ2OC, is in 1945 bij de vloot ingevoerd. In 2000 werd de nieuwe stand van soldaat der tweede klasse ingevoerd. Sinds 2000 bestaan de rangonderscheidingstekens van stafadjudanten (Koninklijke Landmacht). Dit is geen nieuwe rang, maar wel een aanstelling voor bepaalde functies. Veelal als onderofficier naast de commandant (overste en hoger). Een andere functie van een stafadjudant is pelotonscommandant op de Koninklijke Militaire School in Ermelo. Sinds 2007 is er binnen de landmacht een rangonderscheidingsteken voor leidinggevende korporaals gekomen. Korporaals die de 'opleiding leidinggevende korporaal' (OLK) of de 'opleiding plaatsvervangend groepscommandant' (OPG) hebben gevolgd en in de functie zijn van plaatsvervangend groepscommandant, krijgen hun korporaalstre(e)p(en) met 2 gekruiste gele diemaco's erboven. Verder bestaan er zilveren diemaco's, die zijn bestemd voor korporaals die in het verleden de opleiding met succes hebben voltooid, maar geen plaatsvervangend groepscommandantfunctie meer hebben en nog wel een leidinggevende functie bekleden. Ceremoniële KLu-rangonderscheidingsteken koning Willem-Alexander (zie rechts, dubbele brede galon of 'dubbele commodorestreep'). Dit wordt toegepast naast het koninklijk distinctief.Vaststelling van het Koninklijk Distinctief, Afkondigingsblad 2013
Viersterrenfunctie De Nederlandse strijdkrachten kennen doorgaans één viersterrenfunctie, die van de commandant der Strijdkrachten (CDS). De functie rouleert doorgaans tussen de krijgsmachtdelen (een generaal als hij afkomstig is uit land- of luchtmacht of een luitenant-admiraal als hij afkomstig is uit de Marine). De afzonderlijke krijgsmachtdelen worden geleid door een driesterrenfunctionaris, een luitenant-generaal bij land- en luchtmacht en een viceadmiraal bij de Marine. De commandant van het Korps Mariniers, een onderdeel van de Marine, is een brigadegeneraal. Sinds 2005 heeft de commandant der Marechaussee eveneens de rang van luitenant-generaal.
De huidige CDS is generaal Onno Eichelsheim, afkomstig van de Koninklijke Luchtmacht. Hij volgde op 15 april 2021 luitenant-admiraal Rob Bauer op, afkomstig van de Koninklijke Marine.
Buiten de Nederlandse strijdkrachten kan het zo zijn dat er gevraagd wordt om een viersterren generaal/admiraal en dat er daarmee meerdere Nederlanders in deze rang zijn. Dit is sinds juni 2021 het geval sinds Rob Bauer is benoemd als voorzitter van het NAVO militair comité.
Driesterrengeneraals De Nederlandse strijdkrachten kennen momenteel twaalf driesterrengeneraals: de plaatsvervangend Commandant der Strijdkrachten (PCDS): luitenant-generaal Ludy Schmidt de commandant Zeestrijdkrachten (C-ZSK): vice-admiraal Harold Liebregs de commandant Landstrijdkrachten (C-LAS): luitenant-generaal Jan Swillens de commandant Luchtstrijdkrachten (C-LSK): luitenant-generaal André Steur de commandant Koninklijke Marechaussee (C-KMar): luitenant-generaal Roger Costongs de commandant Defensie Ondersteuningscommando (C-DOSCO): luitenant-generaal Jan-Willem Maas43 bedrijven van Defensie Ondersteuningscommando in handen van luitenant-generaal Maas Nieuwsbericht Defensie.nl, 1 september 2023 de commandant Commando Materieel en IT (C-COMMIT): vice-admiraal (TD) Jan Willem Hartman de Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht (IGK): vice-admiraal Boudewijn Boots de Permanente Militaire Vertegenwoordiger (PMV) in het NAVO-hoofdkwartier in Brussel: luitenant-generaal Dick van IngenLieutenant General Dick van Ingen, Military Representative – Netherlands Website NAVO, Last updated: 23 Aug. 2023 12:43 het hoofd van de Europese Militaire Staf, luitenant-generaal Michiel van der LaanEU Military Staff onder leiding van luitenant-generaal Van der Laan nieuwsbericht Ministerie van Defensie, 28 juni 2023] (deze functie rouleert tussen de EU-landen) de plaatsvervangend directeur-generaal van het Directoraat-Generaal Beleid (DGB) : luitenant-generaal Elanor Boekholt-O'Sullivan de directeur van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (D-MIVD): vice-admiraal Peter Reesink
Herkenbaarheid Voor de herkenning kennen militaire rangen rangonderscheidingstekens en aanspreekvormen. Binnen de Koninklijke Marine (KM) wordt onderscheid gemaakt tussen vloot en mariniers. De Koninklijke Landmacht (KL) kent verschillende aanspreekvormen voor militairen van cavalerie, artillerie en andere wapens en dienstvakken.
Aanpassingen aan het rangenstelsel Sinds 1956 zijn diverse malen kleine aanpassingen gedaan in het rangenstelsel, voornamelijk bij manschappen en onderofficieren. Zo werd de stand van soldaat der tweede klasse in 2000 ingevoerd. Vóór 2000 was het onderscheidingsteken van de soldaat der eerste klasse een enkele rode chevron. Vanaf 2000 werd dat een dubbele rode chevron, en werd de soldaat der tweede klasse herkenbaar aan de enkele rode chevron.
Soldaten