Essent is een energiebedrijf van het Duitse energieconcern E.ON en levert elektriciteit en gas aan particuliere en zakelijke klanten in Nederland en België. Essent is opgericht in 1999. Oorspronkelijk was het een overheidsbedrijf, eigendom van provincies en gemeenten. Per 1 oktober 2009 werd het concern geprivatiseerd en onderdeel van RWE. Van 2016 tot 2020 was Essent onderdeel van innogy, waarin RWE een meerderheidsbelang van 77% had. Per september 2019 verkocht RWE zijn aandelen innogy aan E.ON. Sinds juni 2020 valt Essent rechtstreeks onder het nieuwe moederbedrijf E.ON en blijft onder de oude naam Essent opereren. Het hoofdkantoor staat in 's-Hertogenbosch.
Tot 1 juli 2009 maakte Enexis, toen nog onder de naam 'Essent Netwerk', deel uit van Essent.
Oorsprong thumb|right|Tijdlijn van de fusies en splitsingen van de verschillende provinciale, regionale en gemeentelijke energiebedrijven in Nederland, 1986–2014 Essent is in 1999 ontstaan door de fusie tussen PNEM/MEGA (in zuidelijk Nederland) en EDON (in noordelijk Nederland). PNEM/MEGA ontstond in 1997 uit een fusie tussen PNEM en Mega Limburg. EDON is ontstaan uit een fusie tussen de IJsselmij en het EGD (Energiebedrijf Groningen Drenthe). In 2005 is Nutsbedrijven Maastricht opgegaan in Essent. Essent ontstond als fusie van gefuseerde energiebedrijven in een tijd waarin via Europese verordeningen, de Elektriciteitswet en de Gaswet de energievoorziening Europawijd van bovenaf sterk werd geconcentreerd.
Samenwerkingsverbanden Als opvolger van PNEM/MEGA was Essent voor 67% eigenaar van EPZ. De op 31 mei 1990 toegetreden PZEM bezat de overige 33,3%. Als aandeelhouder van EPZ was Essent tevens voor twee derde aandeelhouder van Kerncentrale Borssele. In november 2000 sloten Essent en Delta Nutsbedrijven (de opvolger van PZEM) een Master Agreement, waarin werd afgesproken dat alle centrales behalve Kerncentrale Borssele zouden overgaan van EPZ naar Essent-dochter "Essent Energie". Alleen het vermogen van de kerncentrale zou achterblijven in EPZ. Derhalve werden ook de belangen in EPZ herverdeeld. Essent en Delta kregen ieder 50% van de aandelen. Essent NV betaalde voor de overdracht een transactieprijs van 585 miljoen gulden.par.2.7-2.10,
Als aandeelhouder van EPZ was Essent ook mede-eigenaar van SEP.Concentratiebesluit SEP. NMa, 29 jan 1998; dossiernr. 4/45.b01. "2. Sep is een naamloze vennootschap, waarvan alle aandelen gezamenlijk in handen zijn van EPON, EPZ, EZH en UNA.... 4. EPZ is een naamloze vennootschap, waarvan de aandelen in handen zijn van de N.V. Delta Nutsbedrijven (DELTA) en de PNEM/MEGA Groep N.V..". Gearchiveerd op 21 april 2023. Essent was als aandeelhouder van SEP tevens aandeelhouder van Gemeenschappelijke Kernenergiecentrale Nederland (GKN), de eigenaar van de inmiddels gesloten Kerncentrale Dodewaard. Vanwege de privatisering van SEP in 2001 werd de eigendom van Dodewaard echter overgedragen aan Nederlands Elektriciteit Administratiekantoor (NEA).
Eigendom tot 1 oktober 2009 Tot aan de privatisering per 1 oktober 2009 was Essent eigendom van verschillende lokale en provinciale overheden. Zes Nederlandse provincies hadden 73,92% van de aandelen in handen:
Noord-Brabant 30,8% Overijssel 18,7% Limburg 16,1% Groningen 6% Drenthe 2,3% Flevoland 0,02%
De overige 26,08% was in handen van 130 gemeenten.
Ontwikkelingen Duitsland Vanwege de beperkte groeimogelijkheden binnen Nederland heeft Essent begin 2000 in Duitsland een meerderheidsbelang (51%) gekocht in Stadtwerke Bremen AG (Swb).Essent Jaarverslag 2000, p.29, geraadpleegd op 28 maart 2013 Swb is producent en distributeur van energie en heeft daarnaast omvangrijke activiteiten op de terreinen telecom, drinkwaterwinning, industriewater en afvalverwerking. De onderneming telt 4400 medewerkers en telt 290.000 consumenten en circa 30.000 zakelijke klanten. Swb bedient daarnaast 1.100 grotere industriële klanten. In 2000 was de omzet van Swb zo'n € 827 miljoen. In datzelfde jaar heeft Swb een bod gedaan op 49,9% van de aandelen in Stadtwerke Bielefeld.
Kabelbedrijf Op 2 juni 2006 maakte Essent een onderzoek bekend naar de mogelijkheden om de kabeldivisie Essent Kabelcom, ook wel bekend als @Home, af te stoten. Kabelcom zou te klein zijn om zelfstandig te kunnen overleven. Op 31 januari 2007 wordt Essent Kabelcom verkocht aan Cinven en Warburg Pincus. Het gaat deel uit gaan maken van ZESKO Holding, die hiermee de grootste kabelaar van Nederland is geworden. De naam Essent Kabelcom vervalt en het bedrijf gaat verder als @Home (later opgaand in Ziggo). De overeengekomen verkoopprijs was € 2,6 miljard, hetgeen in 2007 heeft geleid tot een buitengewone winst van circa € 1,8 miljard.
Westland Infra In 2007 nam Essent de Westland Energie Groep met Westland Energie Services, inclusief onder andere HortiMaX, over.
Plannen voor fusie met Nuon Op 1 februari 2007 sloten Essent en Nuon een principeakkoord voor een fusie. Onder de werknaam EssentNuon werden de fusievoorbereidingen getroffen. De combinatie zou leiden tot een groot energiebedrijf met een omzet van € 12 miljard, 20.000 medewerkers en met 5 miljoen klanten. Met de fusie hoopten beide energiebedrijven ook de splitsing (zie hieronder) te vermijden. Op basis van de voorgestelde ruilverhouding zouden de ex-Essent aandeelhouders 55% van EssentNuon verkrijgen en de Nuon aandeelhouders 45%. Begin april 2007 werd bekend dat er vanuit de consumentenbondConsumentenbond (2 april 2007): Persbericht: Aandacht politiek nodig voor fusie Nuon en Essent, info verkregen op 5 april 2007. alsmede vanuit de aandeelhouders.De Gooi- en Eemlander (4 april 2007): Noord-Holland tegen fusie Nuon en Essent, info verkregen op 5 april 2007 commentaar is op de voorgenomen fusie. Enkele maanden later, op 7 september 2007 werd bekendgemaakt dat de fusie tussen Nuon en Essent niet doorgaat. De onderhandelingen liepen stuk bij de onderhandelingen over de aandelenruilverhouding. Eerder lekte de naam Nusent uit, deze naam werd in januari 2007 geregistreerd bij de Kamer van Koophandel.Nuon en Essent registreren fusienaam Nusent, 29 januari 2007 Beurs.nl, info verkregen op 5 april 2007
Splitsingswet In 2006 werd de Wet onafhankelijk netbeheer (WON, ook wel de Splitsingswet genoemd) ingevoerd. Deze wet verplichtte op grond van de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet alle geïntegreerde energiebedrijven de activiteiten te splitsen in drie aparte onderdelen voor productie, transmissie en distributie (verkoop). De splitsing is voorgeschreven door Europese regelgeving. TenneT werd als enige verantwoordelijk voor het beheer van het hoogspanningsnet, ofwel alle netten van 110 kV (kilovolt) en hoger.
Omdat Essent een geïntegreerd energiebedrijf was, heeft het zijn netwerkbedrijf juridisch en operationeel opgesplitst. Het netwerkbedrijf 'Essent Netwerk' werd verkocht, om vanaf 1 januari 2009 als regionale netbeheerder zelfstandig te gaan opereren onder de nieuwe naam Enexis. In maart 2009 verkocht Enexis voor € 356 miljoen het regionale hoogspanningsnet van 150 kV aan TenneT. TenneT had het net al sinds 1 januari 2008 in beheer.TenneT koopt hoogspanningsnet Enexis. TenneT, 31 maart 2009 (gearchiveerd) Vanaf 1 juli 2009 was met de oprichting van Enexis Holding N.V. de juridische splitsing een feit.
Overname door RWE In 2009 werd Essent verkocht aan RWE, waardoor EPZ – eigenaar en exploitant van de Kerncentrale Borssele – voor de helft in buitenlandse handen zou komen. De deal was in eerste instantie slechts controversieel vanwege twijfel aan het toekomstige duurzame beleid onder RWE.Staten Noord-Brabant voor verkoop aandelen Essent. NU, 15 mei 2009 Later bleek het publieke belang doorslaggevend. Aandeelhouder Delta Energy B.V./Delta NV tekende bezwaar aan tegen de privatisering van Essent's aandelen EPZ, wat in strijd was met de statuten. De Tweede Kamer wilde eveneens dat de kerncentrale geheel in publieke handen blijft. De verkoop betrof alleen de commerciële aandelen in het productie- en leveringsbedrijf. Het netwerkbedrijf 'Essent Netwerk' werd verzelfstandigd onder de naam Enexis en het milieubedrijf 'Essent Milieu' bleef vooralsnog eigendom van de gemeentelijke en provinciale aandeelhouders, maar werd per 1 januari 2010 omgedoopt tot Attero.RWE en Essent eens over overname. Trouw, 12 jan 2009 (gearchiveerd)
Na de bekendmaking kwam er kritiek van de linkse oppositie in de Tweede Kamer op de verkoop in het algemeen en de keuze voor RWE in het bijzonder. Op 14 januari 2009 vond in de Tweede Kamer een spoeddebat plaats over dit onderwerp.Kamer machteloos bij verkoop Essent. Gearchiveerd op 2 december 2016. Het Wereld Natuur Fonds gaf aan dat het twijfelde of de samenwerking met Essent wat hen betreft nog gewenst is zodra Essent zich aansluit bij het minder milieuvriendelijke RWE,WNF twijfelt over samenwerking met Essent. ondanks de 'groene' ambities van RWE.RWE leunt op atoomenergie en kolen Een meerderheid van de Provinciale Staten van Noord-Brabant achtte vervreemding van de aandelen in Essent niet wenselijk. Op 15 mei 2009 ging Provinciale Staten van Noord-Brabant echter alsnog akkoord met verkoop van de aandelen.Staten Noord-Brabant voor verkoop aandelen Essent www.nu.nl 15 mei 2009
De verkoop-overeenkomst van 20 februari 2009 met RWE bevatte een juridische truc, waarbij de juridische eigendom in handen zou blijven van de huidige publieke aandeelhouders. Alleen de economische eigendom zou dan naar RWE gaan. In latere instantie zou de juridische eigendom alsnog kunnen worden overgedragen aan een nieuwe vennootschap en PBE-dochter "Essent EPZ" via call-opties, door toepassing van de zogenaamde EPZ-structuur.Uitspraak kort geding Delta-Essent, 10 juli 2009. ECLI:NL:RBARN:2009:BJ2214. par. 4.14: "Die [EPZ-constructie] komt er in hoofdlijn op neer dat de aandelen in EBD, die op haar beurt 50% van de aandelen houdt in EPZ, via certificering gesplitst worden in juridische en economisch eigendom.",par.2.22, Het plan was om vóór de definitieve verkoop aandelen Essent (Essent Business Development, Essent BD of EBD), het latere Energy Resources Holding (ERH), via de nieuwe dochter 'Essent EPZ' over te dragen aan een nieuwe vennootschap 'Publiek Belang' (wat uiteindelijk "Publiek Belang Elektriciteitsproductie B.V." of PBE werd). Publiek Belang kwam daarbij volledig in handen van de op dat moment publiekrechtelijke aandeelhouders van Essent (provincies en gemeenten). Het 50% EPZ-belang zou ook in de toekomst volledig worden gehouden door 'Essent BD'. Met de call-opties kon 'Essent EPZ' uiteindelijk EBD overnemen. Met voorafgaande schriftelijke goedkeuring van de publiekrechtelijke aandeelhouders van Essent zou via Publiek Belang BV daarna ook de juridische eigendom van EBD/EPZ aan een onderneming buiten de EU kunnen worden overgedragen. Op 23 juni 2009 keurde de Europese Commissie de Essent/RWE-transactie goed.,par.2.25 "Publiek Belang Elektriciteitsproductie B.V." werd in 2009 daadwerkelijk opgericht.Publiek Belang Elektriciteitsproductie B.V. - KVK 17262476 GraydonCreditsafe (mei 2023 bekeken). Gearchiveerd op 25 mei 2023.
Op 10 juli 2009 bepaalde de rechter in Arnhem in kort geding, dat deze constructie vooruitlopend op een bodemprocedure niet geoorloofd was. Essent liet weten dat de overname door RWE wel zou doorgaan, maar zonder overdracht van de aandelen EPZ en waarschijnlijk tegen een lager overnamebedrag dan de overeengekomen 9,3 miljard euro.RWE krijgt geen aandeel Borssele. NRC, 10 juli 2009 (gearchiveerd)