thumb|Een bus van de BBA. thumb|Een Citaro van BBA in Utrecht op lijn 120. thumb|De BBA 433, een DAF-Den Oudsten MB200 uit 1987. BBA was het laatste busbedrijf dat dit type streekbus buiten dienst stelde.
BBA is een voormalig stads- en streekvervoerder in de provincie Noord-Brabant (oorspronkelijk werkgebied) die na het winnen van verschillende aanbestedingen ook in andere delen van Nederland actief was.
BBA Mobility Services bood bedrijfs- en evenementenvervoer aan terwijl BBA Tours besloten vervoer uitvoerde. Tevens was het bedrijf eigenaar van enkele taxiondernemingen in Brabant. BBA was sinds 2001 onderdeel van Veolia Transport Nederland, dat sinds december 2016 niet meer bestaat.
Geschiedenis Ontstaan Sinds 1881 reden in de provincie Noord-Brabant een aantal stoomtram-maatschappijen, waarvan in 1934 zes maatschappijen fuseerden tot de N.V. Brabantsche Buurtspoorwegen en Autodiensten (BBA). De maatschappijen die een fusie aangingen waren: Stoomtramweg-Maatschappij Antwerpen - Bergen op Zoom - Tholen (ABT) Zuid-Nederlandsche Stoomtramweg-Maatschappij (ZNSM) Zuider Stoomtramweg-Maatschappij (ZSM) Hollandsche Buurtspoorwegen (HB) Tramweg-Maatschappij De Meijerij (TM) Stoomtram 's-Hertogenbosch - Helmond - Veghel - Oss (HHVO).
Op 29 juni 1934 werd de B.B.A. n.v. opgericht en werd de exploitatie van de lijnen overgedragen aan de B.B.A. en op 1 juli 1935 volgden alle eigendommen. De spoorwijdte van deze stoom- en motortramlijnen was 1067 mm (Kaapspoor). De netlengte bedroeg 387 km. De B.B.A. werd gevestigd te 's-Hertogenbosch en verhuisde in 1937 naar Breda. De aandelen werden gelijk verdeeld over het Rijk, de provincie Noord-Brabant en de zes voormalige tramwegmaatschappijen (elk een derde). Het aandelenpakket voor de tramwegmaatschappijen werd verdeeld op basis van de grootte van de bedrijven. De aandelen van de HHVO gingen naar de gemeenten aan de lijn, die eigenaar waren van de HHVO. De aandelen van de overige maatschappijen gingen naar particulieren. Door deze constructie bleven de gemeenten lange tijd een belang in B.B.A. houden.
De BBA ging geleidelijk over op gebruik van autobussen. In 1937 werd het personenvervoer per tram gestaakt. Tot 1939 reden er nog trams voor goederenvervoer, maar op 15 november 1939 werd de laatste rit gereden (tussen Veghel en Oss). Het goederenvervoer werd per vrachtwagen voortgezet. De BBA nam de vergunningen van enkele kleine vervoerders over.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog bleef de BBA haar werkzaamheden voortzetten, maar de omstandigheden waren moeilijk door gebrek aan materieel, meer reizigers en brandstofschaarste. De BBA kreeg in de oorlogsjaren de vergunningen van bijna alle buslijnen van de Algemeene Transport Onderneming in Noord-Brabant.Leideritz, W.J.M, Schellinger G.S., Siebenga, L.G.E. (1971) BBA: Oorsprong en ontwikkeling van een Brabants bedrijf. Breda: Brabantsche Buurtspoorwegen en Autodiensten N.V. "BBA". archive.orgLeideritz, W.J.M, Schellinger G.S., Siebenga, L.G.E. (1984) BBA: 1934-1984. De BBA 50 jaar. Breda: Brabantsche Buurtspoorwegen en Autodiensten N.V. "BBA".
Groei Na de Tweede Wereldoorlog begon de wederopbouw. Er waren na de oorlog slechts wrakken overgebleven. Met noodwagens werden opnieuw busdiensten opgezet. In 's-Hertogenbosch, Breda en Tilburg werden stadsdiensten opgezet of overgenomen. Het wagenpark werd vernieuwd en nieuwe stallingen werden gebouwd in 's-Hertogenbosch, Tilburg en Breda. In 1948 was de oorlogsschade compleet hersteld. In dat jaar vervoerde de BBA 27 miljoen reizigers. In 1950 werd een toerbedrijf opgericht, BraBenA (het acroniem voor Brabant – Benelux – Autocars). Sinds 1950 beleefde de BBA een periode van groei.
Op 22 oktober 1959 werd het nieuwe hoofdkantoor in Breda geopend en werd de BBA daar gevestigd. In 1960 zette de BBA een stadsdienst in Helmond op. De BBA consolideerde zich in Brabant door andere vervoerders op te kopen. Vanaf 1945 was het bedrijf flink gegroeid en beleefde in 1963 zijn topjaar met 45 miljoen vervoerde reizigers. Hierna liep het aantal reizigers terug. Door de stijgende welvaart pakten meer mensen de auto. Ook tariefverhogingen om de steeds verder oplopende kosten te dekken droegen bij aan het afnemen van het reizigersaantal. In 1968 beschikte de BBA over 260 bussen en 760 medewerkers. Over het lijnennet van meer dan 1000 kilometer vervoerde de BBA in dat jaar 38 miljoen reizigers. De omzet in dat jaar bedroeg 19 miljoen gulden. De daling in het aantal reizigers kwam vooral tot stand op interlokale lijnen. In het stadsvervoer had de BBA relatief weinig verlies geleden.
Marktverschuiving De BBA nam maatregelen om de teruggang in reizigers te compenseren. In 1968 stopte de BBA met het goederenvervoer. Dit werd overgedragen aan N.V. Bernaards Transport Onderneming (BTO) en Van Gend & Loos. In 1969 stopte de BBA ook met toeractiviteiten van BraBenA, nadat het aantal reizigers door de opkomst van vlieg- en treinreizen afgenomen was.
Met de nota Op weg van '80 naar '80 formuleerde de BBA in 1968 plannen voor de komende tien jaar om het openbaar vervoer weer kostendekkend te maken en meer reizigers in de bus te krijgen en in te spelen op verandering bij de Nederlandse Spoorwegen die toen bezig waren met het opstellen van Spoor naar '75, waarvan Spoorslag '70 onderdeel uitmaakte. De BBA zag hierin de taak voor zich weggelegd om te zorgen voor goed voor- en natransport. Dialoog met de NS en andere vervoerders werden noodzakelijk geacht door de BBA. De BBA plande vooral het opschroeven van frequenties, integratie van voorstadslijnen met stadslijnen en snelbusdiensten op lange trajecten. De BBA wilde ook inspelen op snel groeiende kernen en stadswijken en het mogelijk maken om een flexibel net aan te leggen waarmee nieuwe of groeiende kernen of wijken beter bediend konden worden. In 1970 was de BBA begonnen met het realiseren van enkele plannen en waren sneldiensten opgezet tussen Eindhoven en Asten, Eindhoven en Uden en tussen 's-Hertogenbosch en Schijndel.BBA (1968) Op weg van '80 naar '80. De taak van BBA in heden en toekomst in de openbare vervoersvoorziening van Noord-Brabant. Breda: Brabantsche Buurtspoorwegen en Autodiensten N.V. "BBA". archive.org
Per 1 januari 1972 verenigde de BBA zich in Eindhoven met Zuidooster en de Eerste Meierijsche Autobedrijf (EMA) tot NV Openbaar Vervoer Eindhoven (OVE). De samenwerking tussen de partijen voorzag in het opzetten van een stadsdienst. De vorige vervoerder, NV City, was kort daarvoor overgenomen door Zuidooster. Maar door een grote garagebrand op 8 mei 1972 raakte de meerderheid van de stadsbussen verloren. Het nieuwe samenwerkingsverband OVE moest ervoor zorgen dat de stadsdienst zo snel mogelijk weer opgepakt kon worden.
In 1973 trad de BBA toe tot het Management Team van ESO. In 1974 begon de BBA met het standaardiseren van de stadsbussen door toetreding bij de Commissie Standaardisering Autobusmaterieel (CSA).Meer, P. van der (2004) De Gele Rijders - De standaardstreekbus in Nederland, bouwjaar 1967-1988 Alkmaar: De Alk BV.
Samenwerking met Zuidooster In 1977 begon de BBA een samenwerking met Zuidooster. In Eindhoven mochten de BBA-bussen gebruikmaken van de Zuidooster werkplaats. In ruil daarvoor konden Zuidooster bussen in Tilburg terecht bij de BBA. Heel kort overwogen de BBA en Zuidooster een fusie. Dit idee werd echter snel afgeblazen. Op 1 oktober 1978 vond er een lijnenruil met Zuidooster plaats.Leideritz, W.J.M (1983) De Goede Moordenaar: De geschiedenis van de stoomtramweg 's-Hertogenbosch - Helmond - Veghel - Oss. Breda: Brabantsche Buurtspoorwegen en Autodiensten N.V. "BBA".
Zuidooster stond de volgende lijnen af aan de BBA: Lijn Route Via Nieuwe lijnnummer BBA Stadsdienst Oss Stadsdienst Oss Ruwaard - Krinkelhoek Station Stadsdienst Oss Streekdienst Lijn 9 Eindhoven, Station - 's-Hertogenbosch, Station Acht, Best, Liempde, Boxtel, Esch, St. Charles, Vught Lijn 54 Lijn 10 Eindhoven, Station - Tilburg, Station Acht, Best, Oirschot, Spoordonk, Heikant, Moergestel Lijn 41 Lijn 11 's-Hertogenbosch, Station - Tilburg, Station Vught, Helvoirt, Haaren, Oisterwijk, Berkel-Enschot Lijn 40 Lijn 12 's-Hertogenbosch, Station - Tilburg, Station Vught, IJzerenman, Sparrendaal, Helvoirt, 't Laar, Biezenmortel, Udenhout, Berkel-Enschot Lijn 39 Lijn 13 Oss Station - Megen Plantsoen Macharen Lijn 62 Lijn 14 's-Hertogenbosch Station - Oss Station Empel, Gewande, 't Wild, Maren, Kessel, Lith, Lithoyen, Teeffelen Lijn 62 Lijn 15 Oss Station - Uden Markt Nistelrode, Heesch Lijn 57 Lijn 16 's-Hertogenbosch Station - Oss Station Hintham, Rosmalen, Kruisstraat, Nuland, Geffen Lijn 61
De BBA stond de volgende lijnen af aan Zuidooster: Lijn Route Via Nieuwe lijnnummer ZO Eindhoven e.o. Lijn 47 (1) Eindhoven Vaartbroek - Veldhoven Zonderwijk Catharinaziekenhuis, Station, Politiebureau, Meerveldhoven, (Provincialeweg), Ambachtslaan Lijn 1 Lijn 48 (2) Eindhoven De Tempel - Geldrop Coevering/Veldhoven Zonderwijk Bruggelaan, Station, Glaslaan, Geldrop (Stationsstraat), St. Severinstraat, Europalaan Lijn 2 Stadsdienst Helmond Lijn 1 West - Eeuwsels Prins Hendriklaan, Station, Paulus Potterlaan, Astronautenlaan Lijn 1 Lijn 2 Eeuwsels - Beisterveldse Broek Oostende, Station, Azalealaan Lijn 2 Streekdienst Lijn 51 Eindhoven Station - Helmond Station Geldrop (Stationsstraat), Mierlo, Mierlo-Hout, Oostende Lijn 23 Lijn 52 Eindhoven Station - Helmond Station Geldrop (Toernooiveld), Mierlo, Mierlo-Hout, Oostende Lijn 24 Lijn 53 Eindhoven Station - Helmond Station Geldrop (Stationsstraat), Heeze, (Asten), Someren, Lierop Lijn 20 Lijn 54 Asten Busstation - Weert Station Someren, Nederweert Lijn 32 Lijn 58 's-Hertogenbosch Station - Helmond Station Hintham, Rosmalen, Berlicum, Middelrode, Heeswijk-Dinther, Veghel, Erp, Gemert, Beek en Donk, Aarle Rixtel Lijn 25 (Veghel - Stiphout)Lijn 58 ('s-Hertogenbosch - Vorstenbosch)
Hierdoor werden de gebieden van de BBA en Zuidooster afgebakend. Grens was de lijn Eindhoven – Veghel – Uden – Oss. De BBA exploiteerde de lijnen in Noord-Brabant ten westen van deze grens. 56 BBA-chauffeurs gingen over naar Zuidooster terwijl 65 Zuidooster-chauffeurs overkwamen naar de BBA.Bosman, F. (1994) Zuidooster 1949-1994. Bedrijf in beweging. Een terugblik in de tijd. Weert: Hermes Groep NV.
Jaren 80 In deze periode kreeg de BBA weer met problemen te maken. In de spits bleef het reizigersaantal toenemen, in de daluren nam het sterk af. In 1981 werd in BBA-bussen de ESOfoon geïnstalleerd, waarmee de BBA de dienstverlening naar de klant kon verbeteren en werden de bussen in 's-Hertogenbosch uitgerust met VETAG. Ook werden meer buurtbussen ingezet. De BBA nam verder nog twee vervoerders over, Van de Klundert in 1980 en Hoefnagels in 1981. In 1982 trad de BBA toe tot de Vereniging ESO, die ontstond uit het Management Team. Op 1 juni 1982 beschikte de BBA over 121 stadsbussen, 223 streekbussen en 7 buurtbussen. De BBA nam de laatste particuliere vervoerders in Noord-Brabant over, Marijnissen uit Bergen op Zoom en EMA uit Valkenswaard. Hiermee kwam het lijnnetwerk in de Kempen in handen van BBA. Op 1 juni 1983 werd de vervoerder Onze Tram uit de Bommelerwaard overgenomen. Hierdoor kreeg BBA drie lijnen in en rond Rossum erbij. In 1986 startte BBA met de Nederlandse Spoorwegen een proef met de Sneltreinbus tussen Oosterhout en Utrecht.
Stadsdiensten