thumb|Hoofddorp rond 1900 thumb|Station Hoofddorp rond 1912 thumb|Marktplein te Hoofddorp rond 1910 thumb|Luchtfoto van Hoofddorp (1920-1940). thumb|Nieuwbouwwijk Floriande, hoogbouw thumb|Hoogbouw bij het station thumb|Nieuwbouwwijk Floriande, laagbouw thumb|Het Beursplein: de kruising van Hoofd- en Kruisweg met op de achtergrond het polderhuis thumb|Rechts het oude postkantoor en links het bankgebouw van Van Loghem (1917) aan de Hoofdvaart, foto uit 1918 Hoofddorp is een plaats in de Nederlandse provincie Noord-Holland en de hoofdplaats van de gemeente Haarlemmermeer. De woonplaats had in inwoners.
Geschiedenis Na de drooglegging van de Haarlemmermeer (1849-1852) werd in 1853 besloten om twee dorpen te stichten. Deze twee dorpen, Kruisdorp en Venneperdorp, waren in het midden van de polder gesitueerd. Op 11 juli 1855 werd de Haarlemmermeer een zelfstandige gemeente met mr. M.S.P. Pabst als burgemeester. In de gemeenteraadsvergadering van 12 november 1868 werd besloten het toenmalige Kruisdorp voortaan "Hoofddorp" te noemen. Er bestond namelijk al een Kruisdorp in Zeeland. In hetzelfde jaar werd Venneperdorp omgedoopt in Nieuw-Vennep. De ontwikkeling van Hoofddorp verliep voorspoediger dan die van Nieuw-Vennep. Het werd dan ook al spoedig het belangrijkste dorp van de gemeente, al had Badhoevedorp (ook gelegen in de Haarlemmermeer) lange tijd meer inwoners.
De economische en bestuurlijke functies die Hoofddorp had waren hier debet aan. Zo was in Hoofddorp het Polderhuis gevestigd, waar vanaf 1912 het college van hoofdingelanden bijeen kwam om te vergaderen. Ook had het dorp een gunstige ligging, precies in het midden van de Haarlemmermeer. Een belangrijk uitbreidingsplan dateert uit 1941 van de hand van stedenbouwkundige Wieger Bruin, naar wie een straat vernoemd is in Hoofddorp. Het dorp ging echter pas echt groeien vanaf de jaren zestig van de 20e eeuw. Dat kwam doordat de werkgelegenheid sindsdien sterk toenam onder meer door het steeds groter wordende Schiphol. Hoofddorp had tot 1960 1.500 woningen. In 1974 zijn dat er ruim 4.000. Een belangrijke uitbreiding was de wijk Graan voor Visch (1970) met 1.200 woningen. Het inwoneraantal groeide van 6.500 in 1964 naar 14.500 in 1975.
De geografie van het dorp was heel eenvoudig. Er was een hoofdweg, die gewoon "Hoofdweg" heette en heet. Deze Hoofdweg loopt links en rechts van de Hoofdvaart, een vaart die dwars door de Haarlemmermeer loopt, van noord (Amsterdam) naar zuid (Leiden). De andere belangrijke weg was de Kruisweg, een weg die de Hoofdvaart – en daarmee de Hoofdweg – kruist, van oost (Aalsmeer) naar west (Heemstede). Langs deze belangrijke wegen werden enkele kleine kernen gebouwd.
Pal in het centrum stond de eerste korenmolen van Hoofddorp: De Eersteling. Deze molen dateert uit 1856. De romp werd in 1977 in zijn geheel op een grote trailer verplaatst naar wat destijds de rand van het centrum was: de Geniedijk bij de huidige woonwijk Pax. De verplaatsing was toentertijd een huzarenstukje en trok veel bekijks.
In 1950 telde Hoofddorp vijfduizend inwoners. Werkgelegenheid was vooral te vinden in de landbouw met daarnaast wat veeteelt en tuinbouw. Ook het vliegveld Schiphol (in 1917 begonnen als militair vliegveld) zorgde vanaf 1917 voor werkgelegenheid. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Schiphol verwoest. De herbouw was gereed in 1958. Na de herbouw werd de luchthaven omgezet van een gemeentelijke dienst naar de N.V. Luchthaven Schiphol, waarin het Rijk en de gemeenten Amsterdam en Rotterdam aandelen hadden. De luchthaven werd steeds belangrijker en zorgde voor meer en meer werkgelegenheid.
Ook de groei van een aantal in Hoofddorp gevestigde bedrijven zorgde voor meer werkgelegenheid, zoals de machinefabriek Spaans B.V., die onder meer vijzels produceerde, en het Amerikaanse bedrijf Woodward Governor Nederland, producent van regelapparatuur voor vliegtuigen. Vanaf de jaren zestig nam het aantal inwoners toe en werden de eerste nieuwbouwwijken gebouwd: Plan Eyke in 1964 (thans onderdeel van Arnolduspark), Kalorama (1967) en Graan voor Visch (rond 1970). Al deze wijken werden genoemd naar voormalige boerderijen of de boer die eens eigenaar was van de grond.
In de jaren zeventig werd de Haarlemmermeer en vooral Hoofddorp aangewezen als groeikern. Ten westen en ten zuiden van Hoofddorp verrezen grote woonwijken als Pax, Bornholm, Overbos en Toolenburg. In de eerste jaren van de 21e eeuw is ook Floriande verrezen met onder meer het Spaarne Ziekenhuis.
In 2005 deed de ondernemer en oud-dijkgraaf Melis (Mees) Spaans aan het college van B&W van de gemeente Haarlemmermeer het verzoek de naam Hoofddorp te wijzigen in "Meerstad". Volgens hem vonden vele inwoners de naam "Hoofddorp" niet meer passend voor een "dorp" dat was uitgegroeid tot een stad. Het verzoek werd niet gehonoreerd.In dezelfde periode werd ook voor de satellietstad bij Groningen de naam "Meerstad" gekozen.
Demografie Per telde Hoofddorp inwoners. Naam wijk Aantal inwoners Bornholm 7.869 Centrum 13.446 Floriande 18.337 Graan voor Visch 4.092 Overbos 10.224 Pax 5.074 Toolenburg 14.744 overige wijken 1.811
Ontwikkeling Hoofddorp is in weerwil van de naam een grote plaats geworden. Dit heeft zich in een zeer korte periode voltrokken: in 1970 woonden er nog zo'n 9.000 mensen in het dorp, in 2009 al meer dan 73.000. De verwachting dat Hoofddorp in 2020 ruim 90.000 inwoners zou hebben door geplande nieuwbouwwijken in het zuiden en westen van Hoofddorp, is niet uitgekomen: in 2021 waren het bijna 78.000. Met de uitbreidingen van de wijken Tudorpark, Tudor Gardens (vanaf 2016), Lincolnpark en Hyde Park (vanaf 2024) zal Hoofddorp echter blijven groeien.
Wijken Hoofddorp bestaat uit verschillende woonwijken (binnen elke groep steeds van noord naar zuid): ten oosten van de Kagertocht: Hoofddorp-Oost bestaande uit Kalorama en het bedrijventerrein Beukenhorst tussen de Kagertocht en de Hoofdvaart: Arnolduspark, Hoofddorp-Centrum, Fruittuinen (maakt deel uit van Hoofddorp-Centrum), Piratenwijk (maakt deel uit van Hoofddorp-Centrum), Graan voor Visch, en de bedrijventerreinen Graan voor Visch-Zuid en De President. tussen de Hoofdvaart en de Nieuwerkerkertocht: Noord, Oud-West, Pax, Toolenburg-Oost en Toolenburg-Zuid tussen de Nieuwerkerkertocht en de IJweg: Vrijschot-Noord, Bleesland, Vrijschot-Zuid, Bornholm en Toolenburg-West ten westen van de IJweg: Overbos, Floriande (Noord, Zuid, IJwijk, de Pleinen, Sportdorp, de Hoven en Archipel) en Boseilanden
Centrum Het centrum van Hoofddorp is gelegen rond het Marktplein/Beursplein. Vanwege de geluidscontouren van Schiphol kan Hoofddorp niet naar het oosten uitbreiden. Hierdoor ligt het winkelcentrum niet centraal maar aan de oostzijde van Hoofddorp. Er bevinden zich ruim 300 winkels in het centrum. Inmiddels is de "oude" Markthof gesloopt en vervangen door een nieuw winkelcentrum. Tegenwoordig zijn de winkels naar buiten gericht waardoor het oude concept van inpandig winkelcentrum is vervallen.
Uitbreidingen De gemeente Haarlemmermeer sluit een verdere uitbreiding van de plaats aan de westkant niet uit. In 2009 werden plannen gepresenteerd met de naam 'Westflank', een groot gebied aan de westkant van Hoofddorp en Nieuw-Vennep met ruim 15.000 woningen. Het grootste deel hiervan zou onderdeel worden van Hoofddorp.
Bedrijven Aan de oostkant van Hoofddorp liggen de bedrijventerreinen Beukenhorst (bij Station Hoofddorp) en De Hoek (aan de Kruisweg, bij de Rijksweg A4). Aan de zuidkant liggen Graan voor Visch-Zuid en De President.
Door de gunstige ligging van Hoofddorp ten opzichte van Schiphol zijn er veel nationale en internationale ondernemingen gevestigd.
Topografie left|575px|Topografische kaart van Hoofddorp, per september 2014
Topografische kaart van Hoofddorp, per september 2014.
Verkeer en vervoer Auto Hoofddorp ligt op het kruispunt van de Kruisweg en de Hoofdweg, twee belangrijke wegen in de Haarlemmermeerpolder. Ten oosten en ten westen van Hoofddorp heet de Kruisweg ook N201. Vroeger liep de Kruisweg – toen een smalle tweebaansweg – dwars door het centrum van Hoofddorp, nu wordt de N201 omgeleid over de rondweg 'Weg om de Noord' ten noorden van Hoofddorp. Ten oosten van Hoofddorp lopen de A4 en A5, waarop het ook een aansluiting heeft. Ten westen van Hoofddorp loopt de Drie Merenweg (N205). De Ring Hoofddorp wordt gevormd door de Weg om de Noord (N201) in het noorden, de A4 tussen de aansluitingen Hoofddorp en Hoofddorp-Zuid en de Nelson Mandeladreef in het oosten (sinds 2013 na het gereedkomen van de parallelbaanstructuur bij de A4), de (Nieuwe) Bennebroekerweg in het zuiden en de Drie Merenweg (N205) in het westen.
Trein thumb|Station Hoofddorp aan de Schiphollijn. Van 3 augustus 1912 tot 31 december 1935 bestond het station Hoofddorp aan de Haarlemmermeerspoorlijnen Aalsmeer - Haarlem en Hoofddorp - Leiden Heerensingel. Het oude station, verbouwd tot appartementengebouw, staat aan de Burgemeester Pabstlaan nabij de Hoofdvaart. Er zijn her en der in Hoofddorp verwaarloosde fundamenten van de spoorlijn te vinden, zoals aan de andere zijde van de Burgemeester Pabstlaan in en achter de Geniedijk.
Sinds 31 mei 1981 heeft Hoofddorp een spoorwegstation (Hoofddorp) aan de Schiphollijn met treinen naar onder andere: Schiphol, Amsterdam Centraal, Sloterdijk, Zuid, RAI, Utrecht Centraal, Duivendrecht, Zaandam, Hoorn, Hilversum, Purmerend, Sassenheim, Leiden, Den Haag Centraal, Laan van NOI, Diemen en Almere.
Ten zuiden van Hoofddorp kwam in 1986 een opstelterrein in gebruik. In 1996 kwam de verdubbeling van de lijn naar Schiphol en het station Hoofddorp gereed. Van Hoofddorp naar het zuiden loopt de hogesnelheidslijn HSL-Zuid in de richting Rotterdam – Breda – Antwerpen – Brussel – Parijs Noord, die in 2008 in gebruik is genomen.
Bus Het oude busstation van Hoofddorp was gevestigd aan het Marktplein in het centrum van Hoofddorp. Dit was hét knooppunt voor al het openbaar vervoer in Hoofddorp. Door herinrichtingen van het centrum is het busstation eind jaren 1980 verhuisd naar de Melis Spaansweg en, begin 21e eeuw, naar het Burgemeester van Stamplein, maar het verloor aan belang vanwege het nieuwe busstation bij het spoorwegstation aan de oostkant van Hoofddorp.
Sinds 2002 loopt door Hoofddorp de Zuidtangent, een snelle busverbinding tussen Haarlem, Hoofddorp, Schiphol, Amstelveen en Amsterdam-Zuidoost (lijn 300). In 2007 is deze Zuidtangent uitgebreid met een busverbinding tussen Nieuw-Vennep, Hoofddorp, Schiphol en Amsterdam-Zuid (lijn 310, sinds december 2017 lijn 397 naar Amsterdam-Centrum in plaats van Amsterdam-Zuid).
In Hoofddorp heeft de Zuidtangent een eigen vrije busbaan. In december 2011 zijn de buslijnen van de Zuidtangent opgenomen in het R-net.
Verder zijn er verbindingen door streekbussen in alle richtingen, waaronder een aansluiting op het Schipholnet en de nachtbus van Amsterdam (Centraal Station), via Schiphol, naar Nieuw-Vennep. Er rijdt ook een buurtbus van Hoofddorp naar Zwaanshoek en Bennebroek.
Hoofddorp heeft ook een busstation en P+R-locatie bij het Spaarne Gasthuis. Het busstation was het grootste bouwwerk ter wereld dat volledig van synthetische materialen werd gebouwd: piepschuim met een polyester-huid. Deze sculptuur, naar een ontwerp van architect Maurice Nio, werd in 2003 opgeleverd en fungeerde als wachtruimte. De officiële, door de architect gegeven naam was The Amazing Whale Jaw, maar de sculptuur werd vanwege zijn vorm in de volksmond de Zwerfkei genoemd.The Amazing Whale Jaw bij NIO architecten Aanvankelijk was het object beige, waarna het groen verkleurde. In 2008 werd de sculptuur daarom oranje geschilderd. In 2024 werd het sculptuur uiteindelijk gesloopt.
Bezienswaardigheden thumb|Het mannetje van Hoofddorp, 7 meter hoog kunstwerk van aluminium door Tom Claassen, Burg. Van Stamplein thumb|Sculptuur 'The Amazing Whale Jaw' thumb|De Eersteling in Hoofddorp thumb|Polderhuis in Hoofddorp