250px|thumb|De Nederlandse Opstand in 1583. thumb|250px|Frans van Anjou
Het jaar 1583 is het 83e jaar in de 16e eeuw volgens de christelijke jaartelling. Hoewel de gregoriaanse kalender in principe in 1582 al was ingevoerd, waren er landen die dat pas in 1583 deden en daarmee een overgangskalender hadden. Dat waren: Groningen, Holland, Oostenrijk (oost) en Oostenrijk (west).
Gebeurtenissen januari 17 - De door de opstandelingen aangestelde landsheer van de Nederlanden, Frans van Anjou, ontketent de Franse furie in Antwerpen. De stedelingen slaan zijn aanval af en zijn positie in de Lage Landen is verloren.
maart 26 - De Staten van Holland leggen in een charter, gezegeld door de 25 steden van Holland, vast dat zij Willem van Oranje als nieuwe graaf erkennen. Vervolgens beginnen de voorbereidingen voor de inhuldiging waarbij Willem van Oranje officieel tot graaf verheven zal worden.
april 12 - Willem van Oranje huwt na de dood van Charlotte van Bourbon zijn vierde echtgenote, de Franse hugenote Louise de Coligny. 23 - Eervolle overgave van de stad Eindhoven na 3 maanden van beleg tijdens het Beleg van Eindhoven (1583). mei 1 - Sasbout Vosmeer wordt benoemd tot vicaris-generaal van het aartsbisdom Utrecht. Toyotomi Hideyoshi verslaat Oda Nobutaka in de Slag bij Shizugatake. juni 17 - Slag bij Steenbergen, gevolgd door de inname door de hertog van Parma.
juli 10 - In Noord-Brabant wordt de Linie van de Eendracht onder water gezet om Zeeland te beschermen tegen de Spanjaarden.
augustus 5 - Sir Humphrey Gilbert claimt te St. John's het eiland Newfoundland voor Engeland, wat geldt als het startschot voor het ontstaan van het Britse Rijk. 19 - Aanval op Bredevoort door opstandige boeren. De aanval mislukt en de boeren worden verjaagd in de richting van Zieuwent. 26 - Tachtigjarige Oorlog: Een Lessense burgermilitie onder leiding van kapitein Sébastien de Tramasure verslaat een leger protestantse Engelsen en Hollanders
november 3 - De Spaanse hertog van Parma koopt Aalst van de Engelse bezetting die al acht maanden geen soldij heeft ontvangen; de Noordelijke Nederlanden ondernemen geen actie. 11 - Einde van de Tweede Desmondopstand in de Ierse provincie Munster. november - Overgangskalender van 1583 (Keulen, Aken): er worden elf dagen overgeslagen om aan te sluiten bij de Gregoriaanse kalender.
zonder datum Kirsten Piil ontdekt een natuurlijke bron in het noorden van Kopenhagen. De bron trekt vele bezoekers en hieruit ontstaat later het attractiepark Dyrehavsbakken.
Muziek Publicatie van de Madrigali spirituali van Claudio Monteverdi.
Bouwkunst
Geboren februari 24 - Margaretha van Sleeswijk-Holstein-Sonderburg, Deens/Duits hertogin (overleden 1658) april 10 - Hugo de Groot, Nederlands rechtsgeleerde, diplomaat en politicus (overleden 1645) september Girolamo Frescobaldi, Italiaanse componist en organist (overleden 1643) december 25 - Orlando Gibbons, Engelse componist (overleden 1625)
Overleden datum onbekend Nurbanu Sultan (±58), heerser van het Ottomaanse Rijk van 1574 tot 1583 Martinus Riethovius (72), eerste bisschop van Ieper