thumb|Gemeentehuis thumb|Burgerhuis aan de Sint-Hubertusplein Niel is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Antwerpen. De gemeente telt ruim 11.000 inwoners en ligt ongeveer tien kilometer ten zuiden van de stad Antwerpen, aan de noordelijke rechteroever van de Rupel.
De gemeente wordt begrensd door de Rupel, de Wullebeek en de Nielse beek. Niel profileert zich als culturele en groene gemeente en gebruikt als slogan Niel, parel aan de Rupel. De gemeente behoort tot het kieskanton en het gerechtelijk kanton Boom.
Toponymie Het toponiem Niel zou mogelijk afkomstig zijn van het middeleeuwse woord niel met de betekenis "voorover geworpen in de diepte". Dit woord zou volgens de etymologie op haar beurt afkomstig zijn van het Germaanse woord nihwulia of niwaialho (betekenis: "voorover, naar omlaag"). Daarnaast wijst een studie van dorpen met de naam Niel uit dat het steeds plaatsen betreft die zich in een terreinverlaging bevinden. De plaatsnaam Niel kan dan ook verklaard worden als "laaggelegen plaats".
Geschiedenis Gallo-Romeinse periode Niel is een gemeente met een bijzonder rijk verleden. Zo stelt J. Verbesselt in zijn boek "Het Domein van de Adij van Corelimunster in Brabant, het ontstaan en de ontwikkeling van Puurs" (1968) dat het Hellegat te Niel de enige overgang over de Rupel vormde tussen de monding in de Schelde en Duffel. De auteur concludeerde dan ook dat de Romeinen hier hun Zuid-Noord overgang maakten en de heirbaan Bavai-Asse hier de oversteek maakte richting Utrecht.
Hoewel deze stelling stilaan achterhaald is door bewijsmateriaal, wijst er toch nog een en ander op de aanwezigheid van Romeinen in de gemeente. Wanneer men immers voorgenoemde heirbaan rechtlijnig doortrekt (vanuit Asse) komt men op de Hingense/Wintamse kouter uit en op deze plaats zijn grote hoeveelheden Romeinse munten teruggevonden. Veel wijst er dan ook op dat van hieruit een Romeins veer de oversteek over de Rupel maakte naar de overliggende oever in Niel.
Ten slotte is er voor deze periode nog een sterk vermoeden dat er ook een Keltische weg liep over het grondgebied van de huidige gemeente naar Condacum. De route van deze weg zou de huidige straten Matenstraat, Uitbreidingsstraat, Landbouwstraat en ten slotte Rupelstraat hebben gevolgd. Ter hoogte van de huidige gemeenten Bornem of Sint-Amands zou deze weg de Rupel-barrière hebben genomen.
Middeleeuwen De oudste vermelding van het dorp Niel dateert uit 1316, maar de bekende geschiedenis van Niel gaat terug tot 1244 met de bouw van de Sint-Bernardusabdij. Deze voormalige cisterciënzerabdij zou uitgroeien tot een belangrijk religieus en cultureel centrum van zijn tijd en zou dit blijven tot ze tijdens de Franse Revolutie opgeheven zou worden. Niel staat reeds vanaf zijn prille ontstaan bekend als steenbakkersgemeente en werd aanvankelijk gesticht vanuit de moederparochie Kontich, die afhankelijk was van de abdij van Lobbes.
Vervolgens gaat het grondgebied van het huidige Niel over in handen van de Berthouts van Mechelen, onder wier gezag het tot de in 14de eeuw blijft. Omstreeks deze periode werd er in het dorp een eigen schepenbank opgericht. Ook werd de parochie onafhankelijk van Kontich. Het wapenschild van de gemeente Niel is dan ook het wapenschild van de Berthouts met daarop of erboven de kleine letter n.
Daarna wordt het grondgebied verkocht aan achtereenvolgens de familie Van Galres en de familie Wezemaals om ten slotte in 1462 in de handen van de hertogen van Brabant te belanden. In 1505 werd de lage, middelbare en hoge rechtsmacht aangekocht door Gilles Van Berchem die ze evenwel afstond aan Pieter Scheyf. Een jaar later echter komt Niel terug in de handen van de familie Van Berchem tot 1558. In dat jaar werd Karel Hannaert eigenaar van het grondgebied, daarna volgen nog Roger Clarisse (1626), Gerard Reynst (1650), de families Horne (1654) en o'Donnoghue, Papejans van Morchoven en Wirix van Kessel als heren van Niel.
Moderne tijd In 1908-1909 werd een klooster met aangebouwde Sint-Hubertusschool gebouwd in neogotische stijl.
In 1976 werd Niel niet gefuseerd met de buurgemeente Boom, waardoor het een van de kleinste gemeenten van de provincie Antwerpen werd. Sinds het begin van de 21e is er wel toenemende druk om te fuseren met Boom en/of Schelle.
Tot midden de jaren zeventig van de twintigste eeuw was Niel economisch zeer actief in de baksteen- en schoennijverheid. De teloorgang van de industriële activiteiten was het begin van het herstel van de natuur op de vele verlaten plekken en kleiputten. Het natuurgebied Walenhoek is hierdoor bijvoorbeeld ontstaan. Veel wandelaars en natuurliefhebbers bezoeken dit natuurgebied. In de omgeving zijn ook veel visvijvers aanwezig, vaak in oude kleiputten, die als zeer goed staan aangeschreven.
Geografie Kernen Niel heeft geen deelgemeenten. In het zuiden van de gemeente, tegen de grens met Boom, ligt langs de Rupel het gehucht Hellegat.
Aangrenzende gemeenten
Bezienswaardigheden thumb|Onze-Lieve-Vrouwkerk thumb|Sint-Hubertusschool met kapel
Spaans Toreken, een 16de-eeuwse, Spaanse bakstenen toren. wetenschapspark Waterfront; Hellegat, oude woonbuurt tussen de steenbakkerijen; Kasteel van Niel; Sint-Hubertusplein met de Onze-Lieve-Vrouwekerk, beschermd dorpsgezicht; Het afdraagstertje, een standbeeld van een meisje dat de kinderarbeid in de baksteenindustrie verbeeldt.
Natuur en landschap Niel is gelegen aan de Rupel en het grondgebied bestaat voornamelijk uit polderland, met een hoogte van 1-10 meter. In het noorden wordt Niel begrensd door de Wullebeek. Natuurgebieden zijn het Nielderbroeck en de Walenhoek.
Demografie Demografische ontwikkeling
Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 100 1992 7.850 100,0 1993 7.861 100,1 1994 7.948 101,2 1995 7.947 101,2 1996 7.977 101,6 1997 8.209 104,6 1998 8.347 106,3 1999 8.418 107,2 2000 8.405 107,1 2001 8.513 108,4 2002 8.555 109,0 2003 8.590 109,4 2004 8.637 110,0 2005 8.714 111,0 2006 8.798 112,1 2007 8.922 113,7 2008 9.154 116,6 2009 9.230 117,6 2010 9.268 118,1 2011 9.387 119,6 2012 9.461 120,5 2013 9.582 122,1 2014 9.833 125,3 2015 9.962 126,9 2016 10.136 129,1 2017 10.236 130,4 2018 10.424 132,8 2019 10.501 133,8 2020 10.546 134,3 2021 10.493 133,7 2022 10.595 135,0 2023 10.799 137,6 2024 10.966 139,7 2025 11.032 140,5 2026 11.059 140,9
Politiek Structuur De gemeente Niel ligt in het kieskanton Boom, het provinciedistrict Boom, het kiesarrondissement Antwerpen en ten slotte de kieskring Antwerpen.
Niel Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Antwerpen Antwerpen Niel BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees ParlementKamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands KiescollegeKieskring AntwerpenAntwerpenBoomBoom NielVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
Geschiedenis (Voormalige) Burgemeesters Periode Burgemeester ... MeremansBurgemeesters Niel 1798 - 1970, Inventaris van het archief van de provincie Antwerpen 1836 - 1848 Jean Joseph Struyf 1848 - 1866 Jan Frans Tuyaerts - Peeters 1866 - 1887 Hubert Lega 1888 - ? Leopold De Laet 1891 - ? Aimé De Langhe 1896 - ? Laurent Tuyaerts 1907 - 1919 Leo Lega 1921 - 1926 Emile Dewitt (Kath. Verb.) 1927 - 1938 Edward Claessens (BWP) 1939 - 1946 Louis Boeckx (LP) 1947 - 1974 August Wyn (BSP) 1975 - 1981 Abel Janssens (BSP) 1982 - 1986 Jan De Borger (SP) 1987 - 1991 Hugo Ansems (SP) 1992 - 2003 Georges Deckers (SP / sp.a) 2004 - 2011 Luc Van Linden (sp.a) 2011 - 2012 Freddy VermeirenKomt er een einde aan het socialistisch bewind?, Gazet van Antwerpen, 12 oktober 2012 (sp.a) 2013 - 2024 Tom De Vries (Open Vld) 2024 Ellen Brits (Open Vld) 2024 - heden Ingrid Meulders (Vooruit én Groen)
Legislatuur 2024-2030 Aanvankelijk werd de bestuursmeerderheid gevormd door Vooruit en Groen, CD&V–N-VA en Team2845. Op 2 juni 2026 werd Team2845 uit de meerderheid gezet en vervangen door Burgerbelangen Niel. Volgens de betrokken partijen lag een meningsverschil over de financiële toekomst van de gemeente en een mogelijke fusie met Boom aan de basis van de coalitiewissel. Burgerbelangen Niel trad toe tot het schepencollege met twee schepenen.
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij of kartel 10-10-1976 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006 14-10-201214-10-201813-10-2024Stemmen / Zetels %21%19%19%19%19%19%21%21%21 SP1/ sp.a2/ SAMENB/ sp.a-GroenC/ Vooruit én GroenD 46,8311140,181945,4211040,011935,941825,612621,94B518,2C427,1D6 Agalev1/ Groen!2/ SAMENB/ sp.a-GroenC/ Vooruit én GroenD - - 11,21110,69117,41117,2220 GRAS - 13,912- - - - - - - PVV1 / VLD2/ Open Vld3/ Team 28454 15,761311,421221,761415,232320,342423,952526,693738,9310 17,54 3° CVP1/ CD&V-N-VAA/ CD&V2/ N-VA+CD&VA 29,231628,231621,621416,321311,912214,03A29,00216,92117,6A4 VU1/ VU&ID2/ CD&V-N-VAA/ N-VA3/ N-VA + CD&VA 8,191 16,271 0- - 2,262 023,273519,934 Vlaams Blok1/ Vlaams Belang2- - - 17,751322,141429,192614,122310,62215,623 Burgerbelangen Niel- - - - - - - - 22,15° Rood!1 / Niel Vooruit2 - - - - - - 4,99105,520 -Totaal stemmen 6878 64106071575160436348650770414593Opkomst % 93,9191,3791,1693,2390,7492,058,2Blanco en ongeldig %3,75 3,44,695,694,244,083,893,50,9 Het aantal zetels van de gevormde meerderheid wordt in het vet weergegeven. De grootste partij is in kleur.
Cultuur Evenementen Nielse jaarmarkt met een internationale veldrit Niel in 't Wiel Niel Plage
Mobiliteit Het Station van Niel is gelegen aan spoorlijn 52, die loopt van Dendermonde naar Antwerpen.
Door Niel loopt ook de N148 van Antwerpen naar Boom. In Niel heet deze Antwerpsestraat, verderop Boomsestraat.
Sport thumb|Station Niel thumb|Arbeiderswoningen aan de Nieuw Begijnhof thumb|Onze-Lieve-Vrouwekapel
Evenementen Jaarmarktcross Niel
Clubs Chiro Hiro jongens- en meisjeschiro Nielse Biljart Artistiek, Biljartclub waar onder andere Eric Daelman, wereldkampioen kunststoten 2009, bij is aangesloten. Koninklijke Nielse Rupelsneppen, kajakclub van onder andere Theo Claessens, deelnemer aan de Olympische Spelen van Montreal 1976 en Moskou 1980. Volley Niel, volleybalclub die uitkomt in de 3de provinciale reeks Antwerpen van de Vlaamse Volleybalbond (VVB) Sora Sen, karate-club Rupel Pirates BBC Niel, Basketbalclub die uitkomt in de 2de provinciale reeks Antwerpen van de Koninklijke Belgische Basketbalbond (KBBB) VGL Niel, turnvereniging De Pedaal, wielerclub SV Nielse, Voetbalclub TTC Rupel (Tafeltennisclub die uitkomt in de 1ste provinciale reeks Antwerpen van de Vlaamse tafeltennisliga) Scouts Hellegat 37 ste Don Bosco Petanque Club Niel / PC Niel
Trivia In 2014 won Niel de quiz De Slimste Gemeente van VIER. De finale ging tegen Roosdaal en Lennik. Het winnende team bestond uit burgemeester Tom De Vries en inwoners Marijke Brits en Joost Claessens. Dankzij de overwinning kregen de inwoners een groot frietfeest.
Bekende personen uit Niel Bekende personen die geboren zijn of woonachtig zijn of waren in Niel of een andere significante band met de gemeente hebben: Hubert Coeck (1871-1944), kunstschilder Emile Dewitt (Antwerpen 1880-1934), politicus Edward Claessens (Hingene 1885-1945), politicus Louis Boeckx (1886-1963), politicus Pieter De Somer (1917-1985), rector van de Katholieke Universiteit Leuven Jan Debrouwere (1926-2009), politicus Jeanne Adriaensens (1928-2017), politica Jan Decleir (1946), acteur, ereburger van Niel Rita Ray (1947-2018), zangeres