Haacht is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Vlaams-Brabant. De gemeente telt ruim 15.000 inwoners. Sinds de fusie van 1977 bestaat de gemeente Haacht uit de deelgemeenten Haacht, Wespelaar, Tildonk en verder de gehuchten Wakkerzeel en Kelfs die respectievelijk van Werchter en van Herent werden afgescheiden en bij Haacht gevoegd. Haacht is al sinds de Franse Revolutie de hoofdplaats van het gelijknamige gerechtelijke kanton en kieskanton, behorende tot het arrondissement Leuven. De gemeente ligt in de landstreek Dijleland en in de Brabantse Kempen. left|thumb|De Sint-Remigiuskerk
Toponymie De naam "Hacht" werd voor het eerst gebruikt in een document uit de eerste helft van de 12e eeuw. Hach, wat haag betekent, wordt gecombineerd met het verzamelende -t. Hacht zou dus een plaats geweest zijn waar hagen groeiden. Een ander argument voor deze naamverklaring is dat als Haacht in het dialect van de wijde regio wordt uitgesproken, namelijk "Hoght", krijgt men het dialectwoord voor haag.
Geschiedenis left|thumb|Gezicht op de huidige antitankgracht, onderdeel van de KW-stelling De vondst van twee weefgewichten getuigt van bewoning in Haacht nog voor het begin van de jaartelling, terwijl uit pollenonderzoek blijkt dat er in het oosten van de gemeente al 1500 jaar daarvoor graan werd geteeld. Potscherven wijzen dan weer op bewoning tijdens de Gallo-Romeinse periode.
Kerkelijk behoorde de gemeente eeuwenlang tot het bisdom Luik, meer bepaald tot het aartsdiakonaat Brabant. Zo zorgde de vroegere bedding van de Dijle, die zuidelijker liep, voor een kerkelijke scheiding van de gemeente. De rivier vormde de grens tussen het bisdom Luik (Haacht) en het bisdom Kamerijk (Wespelaar en Tildonk) en zelfs een grens tussen de 2 kerkprovincies, respectievelijk het aartsbisdom Keulen en het aartsbisdom Reims. Na de hervorming van 1559 behoort de gemeente Haacht kerkelijk tot het aartsbisdom Mechelen.
Het bestuur van de gemeente werd uitgeoefend door de ridders van Rotselaar, die tussen de 14e en de 16e eeuw ook een kasteel te Haacht verkregen, het Kasteel Van Roost, dat sinds de 19e eeuw verdwenen is. Rotselaar en Haacht vormden dus één heerlijkheid, die in de 16e eeuw in de handen van de hertogen van Croÿ kwam. In de 17e à 18e eeuw verhuisde de macht naar de hertogen van Arenberg.
Geografie Kernen Naast de dorpskern van Haacht telt de gemeente nog volgende woonkernen: Kelfs, Tildonk, Wakkerzeel, Wespelaar en Sint-Adriaan. De bebouwing van die laatste sluit aan op die van Haacht-centrum. Dan is er nog Haacht-Station dat vastgebouwd is aan Wespelaar.
Tabel # Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Haacht 15,47 7.626 493 24033A 2 Tildonk 9,80 4.053 413 24033B 3 Wespelaar 5,46 3.992 731 24033C
De verdeling van het aantal inwoners over andere kernen was per 31 december 2019 als volgt: Kelfs: 443 Wakkerzeel: 917
Gemeentegrens Een gemeentegrenswijziging tussen Haacht en buurgemeente Rotselaar werd door beide gemeenteraden van september 2023 goedgekeurd en op 30 april 2024 goedgekeurd door het Vlaams Parlement. De ruil houdt in dat een oppervlakte van 3 ha 46 a 58 ca van grondgebied Haacht naar grondgebied Rotselaar gaat en vice versa een oppervlakte van 3 ha 30 a 4 ca. Rotselaar werd dus 16 are groter, Haacht 16 are kleiner. Alle percelen hebben hetzelfde statuut, agrarisch gebied, zonder woningen. De wijziging werd uitgevoerd opdat het voetbalterrein van VK Wakkerzeel op het grondgebied van de gemeente Haacht komt te liggen en zo de te vernieuwen infrastructuur geregulariseerd kan worden via de opmaak van een (louter Haachts) gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan dat de bestemming als agrarisch gebied wijzigt in recreatiezone en dit elders compenseert.Gemeentegrenswijziging tussen Haacht en Rotselaar, 2 mei 2024, Leuven Actueel
Straten In Haacht-deelkern zijn enkele straten vernoemd naar personen: De Goltfuslaan naar Hans Goltfuss, een orgelbouwer De Verhaegenlaan naar Petrus Theodorus Verhaegen, rector van de Leuvense universiteit De Remi Van de Sandelaan naar Remi Van de Sande, een zeevaarder
Bezienswaardigheden
thumb|Brouwerij Haacht De Sint-Remigiuskerk, waarvan de koorzijmuren nog van de originele kerk uit 1281 stammen. De Brouwerij Haacht, de grootste Belgische brouwerij die nog in Belgische handen is en derde brouwerij in België qua marktaandeel, draagt wel de naam van de gemeente, maar ligt in werkelijkheid in de naburige gemeente Boortmeerbeek. De grens tussen beide gemeenten ligt namelijk midden op de Provinciesteenweg richting Brussel, waarbij het ene rijvak Haachts en het andere eigendom van Boortmeerbeek is. Het Domein Heiken De Behoudenis der Krankenkapel Het Kasteel Van Roost De antitankgracht, die gebouwd werd in 1939 als onderdeel van de KW-stelling in de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog. De gracht had weinig nut, omdat het Duitse leger een wijde omtrekbeweging rond het verdedigingswerk maakte. Sinds 1997 beheert Natuurpunt er 10 hectare natuurgebied. Via de onthaalsite aan de oude Hansbrug is de anti-tankgracht te verkennen waarin ook het park is opgenomen dat zich op de plaats van het voormalig Kasteel van Roost bevindt.
Natuur en landschap Haacht ligt in de Zuiderkempen op een hoogte van 7-12 meter. De bodem is zandig. Ten noorden van Haacht stroomt de Dijle.
Demografische ontwikkeling Demografische evolutie deelgemeente voor de fusie
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen, 1976 = inwonersaantal op 31 december
Demografische evolutie van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 100 1992 12.297 100,0 1993 12.453 101,3 1994 12.535 101,9 1995 12.685 103,2 1996 12.791 104,0 1997 12.889 104,8 1998 13.039 106,0 1999 13.157 107,0 2000 13.158 107,0 2001 13.223 107,5 2002 13.235 107,6 2003 13.339 108,5 2004 13.373 108,8 2005 13.499 109,8 2006 13.608 110,7 2007 13.729 111,6 2008 13.898 113,0 2009 14.001 113,9 2010 14.159 115,1 2011 14.183 115,3 2012 14.186 115,4 2013 14.275 116,1 2014 14.204 115,5 2015 14.262 116,0 2016 14.296 116,3 2017 14.442 117,4 2018 14.470 117,7 2019 14.577 118,5 2020 14.854 120,8 2021 15.080 122,6 2022 15.264 124,1 2023 15.425 125,4 2024 15.516 126,2 2025 15.671 127,4 2026 15.811 128,6
Bestuur en politiek
Burgemeesters Anno 1931: Verhoeven Anno 1942: Joseph Vermeylen Anno 1972: Alfred Van Boxmeer
De burgemeesters sinds de gemeentefusie van 1977 zijn als volgt: 1977-1982: André Le Roy (CVP), voordien burgemeester van Wespelaar 1983-1998: René Van Langendonck 1998-2000: Marc Verbeeck 2001-2006: Edmond Fillet (VLD) 2007-2012: Armand Van Cappellen (CD&V) 2013-2015: Edmond Fillet (Open Vld) 2016-heden: Steven Swiggers (Team 3150)
2024-2030 In aanloop naar de verkiezingen van oktober 2024 herdoopte de lokale Open Vld zich tot 'Team 3150' en vormden meerderheidspartij CD&V en oppositiepartij Groen een gemeenschappelijke lijst.
Team 3150 ging een coalitie vormen met N-VA en Vooruit. Steven Swiggers bleef burgemeester met schepenen Tom Van der Auwera en Annelotte Van Meldert (tot mei 2025) en Tim Timmermans (vanaf mei 2025). Schepenen voor N-VA werden Kristel Godyns en Frank Vannetelbosch. Karin Jiroflée bleef schepen voor Vooruit.
2019-2024 In de legislatuurperiode 2019-2024 wordt Haacht bestuurd door een coalitie van Open Vld, CD&V en sp.a. Samen vormen ze de meerderheid met 14 op 23 zetels. Steven Swiggers blijft burgemeester. Jos Verdeyen is de enige CD&V-schepen en Karin Jiroflée de enige sp.a-schepen. Tom Van der Auwera, Nico Bogaerts en Ilse Fillet zijn schepenen voor Open Vld. In najaar 2021 volgde Annelotte Van Meldert Nico Bogaerts op als schepen. Tim Timmermans nam de fakkel over van Ilse Fillet als schepen en voorzitter van de Raad voor Maatschappelijk Welzijn in het voorjaar van 2022.
2013-2018 In de legislatuurperiode 2013-2018 werd Haacht bestuurd door een coalitie van Open Vld, Groen en sp.a. Samen vormden ze de meerderheid met 13 op 23 zetels. Van 2013 tot 2015 was Edmond Fillet (Open Vld) burgemeester. Halverwege de legislatuur werd hij opgevolgd door zijn partijgenoot Steven Swiggers.
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij 10-10-19761976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken. Gearchiveerd op 10 januari 2022. 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006Gegevens 2006: http://www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2006. Gearchiveerd op 19 juli 2023. 14-10-2012Gegevens 2012: www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2012. Gearchiveerd op 22 juli 2023. 14-10-2018 13-10-2024 Stemmen / Zetels %21%21%21%21%23%23%23%23%25 SP1/ LVB2/ sp.a-DNAB/ sp.a3/ Vooruit427,981627,061635,71933,932820,581530,46B714,733310,43212,943 VU1/ D.N.A.A/ sp.a-DNAB/ N-VA2 7,561110,421112,1512 14,29A 3 14,28A3 23,582622,82519,325 Agalev1/ D.N.A.A/ sp.a-DNAB/ Groen2/ Groen-CD&VC - - 6,141015,032317,52426,5C7 CVP1/ CD&V2/ Groen-CD&VC 52,1411228,361730,461728,381628,511728,182717,722415,323 PVV1/ VLD2/ Open Vld3/ Team 31504 12,32129,7611- 15,892328,022727,662728,943734,03930,949 Vlaams Blok1/ Vlaams Belang2 - - - - 8,61113,7022- - 6,11 GBH - 24,41615,5537,511- - - - - VLH - - - - - - - - 4,30 Totaal stemmen 7424 824487409102944399361020210582 7457 Opkomst % 95,4993,2792,2993,4991,8992,4 61,2 Blanco en ongeldig %3,1 4,524,436,365,14,594,444,6 0,7 De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen. De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt
Gemeentebedrijf De gemeente heeft in 2003 het Autonoom Gemeentebedrijf Haacht (AGB Haacht) opgericht, dat instaat voor het beheer en de exploitatie van de gebouwen van het dienstencentrum Den Breughel, het vrijetijdscomplex Den Dijk en het cultuurprogramma in GC Den Breughel.
Mobiliteit Doorheen de gemeente loopt de gewestweg N21 (Provinciesteenweg-Stationsstraat-Werchtersesteenweg). Deze weg loopt door de dorpskern van Haacht. De straten Zoellaan-Lombaardenlaan-Kloosterstraat-Wespelaarsesteenweg-Jennekensstraat worden beschouwd als ringweg om het doorgaande verkeer uit de dorpskern te houden.
Aan de zuidkant van het kanaal Leuven-Dijle loopt de fietssnelweg F8.
Openbaar vervoer thumb|Stationsgebouw Haacht Station Haacht ligt ten zuiden van het centrum en is een belangrijk lokaal vervoersknooppunt met verbindingen tussen Leuven en Mechelen, Sint-Niklaas en Gent. De halte aan spoorlijn 53 had tot juli 2015 loketten maar is sindsdien een stopplaats.
Verderop lijn 53 liggen ook station Wespelaar-Tildonk en station Hambos. Deze laatste wordt echter minder frequent bediend.
Vroeger liep er een tramlijn vanuit Brussel (buurtspoorwegen van de provincie Brabant) over het traject van de N21 tot in Haacht-centrum. In de hedendaagse tijd was er sprake van het (her)aanleggen van een tramlijn tussen Brussel en Haacht/Heist-op-den-Berg in het kader van Brabantnet maar anno 2013 is dat idee afgevoerd wegens niet rendabel.
Economie De gemeente kent twee KMO-zones, Kruineike en Hambos. Ook de industriezone aan Kampenhout-Sas ligt tegen de gemeentegrens aan.
In de dorpskern van Haacht bevindt zich een ruim aantal handelszaken, met een wekelijkse markt op woensdagnamiddag en jaarmarkten in juni en oktober.
Onderwijs