thumb|Slag bij Kawanakajima
Het jaar 1561 is het 61e jaar in de 16e eeuw volgens de christelijke jaartelling.
Gebeurtenissen januari 19 - Filips II geeft toestemming voor de stichting van de Universiteit van Dowaai met vijf faculteiten.
februari 26 - Ñuflo de Chaves sticht Santa Cruz de la Sierra (Bolivia). 26 - Antoine Perrenot de Granvelle wordt verheven tot kardinaal. 27 - De eerste steen wordt gelegd van het Stadhuis van Antwerpen.
maart 2 - Stichting van Mendoza (Argentinië). 21 - Antoine Perrenot de Granvelle wordt benoemd tot eerste aartsbisschop van Mechelen.
april 26 - Huwelijk van Guglielmo I Gonzaga en Eleonora van Oostenrijk. 27 - Anthony Jenkinson vertrekt uit Moskou voor een handels- en ontdekkingsreis naar Perzië.
mei 15 - Albrecht en Filips IV verdelen het door hen bestuurde Nassau-Weilburg in Nassau-Weilburg onder Albrecht en Nassau-Neuweilnau onder Filips.
juni 27 - De schilder Marcus Gerards krijgt opdracht een stadsplan van Brugge te maken. 29 - Koning Erik XIV van Zweden wordt gekroond.
juli 12 - Inwijding van de Kathedraal van de Voorbede van de Moeder Gods in Moskou.
augustus 25 - Willem van Oranje hertrouwt met de Duitse prinses Anna van Saksen.
september 10 september - Vierde Slag bij Kawanakajima: Takeda Shingen verslaat Uesugi Kenshin met aanzienlijke verliezen aan beide zijden. 9-14 oktober - Overleg van Poissy: Mislukte poging om tot verzoening te komen tussen katholieken en protestanten in Frankrijk.
oktober 12 = Officiële opening van het Zeekanaal Brussel-Schelde.
november 6 - Nicolaas van Nieuwland wordt benoemd tot eerste bisschop van het nieuwe bisdom Haarlem. 24 - De vooraanstaande Franse edelman François de Segenville de Fumel wordt vermoord door een protestantse menigte.
december 16 - Wijding van Nicolaas van der Borcht uit Leuven tot eerste bisschop van Middelburg. 21 - Installatie van Antoine Perrenot de Granvelle als aartsbisschop van Mechelen.
zonder datum De Lijflandse Oorlog loopt uit op een deling van het land tussen Polen, Denemarken en Zweden. Vorming van het Zweedse Hertogdom Estland. De Lijflandse Confederatie wordt overgegeven aan Polen. Meester Godhard Kettler wordt de eerste hertog van Koerland. Stichting van het Driemanschap ter verdediging van de vrijheden, een verbond van hoge Nederlandse edelen (Lamoraal van Egmont, Willem van Oranje en Filips van Montmorency) gericht tegen Granvelle. Oprichting van de kunstacademie Accademia dell'Arte del Disegno in Florence. Madrid, in de 15e eeuw reeds residentie, krijgt de zetel van de regering van Spanje. Lope de Aguirre zakt de Amazone af en wordt gedood in gevecht met soldaten in Venezuela Ivan IV van Rusland hertrouwt met Maria Temrjukovna. Drooglegging van het Vroonermeer.
Literatuur Guido de Brès: Confession de foy Dirck Volkertsz. Coornhert: Officia Ciceronis (vertaling) Gabriele Falopio: Observationes anatomicae Conrad Gessner: De Hortis Germaniae Luis de Milán: El cortesano Thomas Norton en Thomas Sackville: Gorboduc Colijn van Rijssele: De spiegel der minnen Julius Caesar Scaliger: Poetices libri septem Ruy López de Segura: Libro de la invencion liberal y arte del juego del axedrez
Beeldende kunst
Opvolging Anhalt-Dessau - Joachim opgevolgd door Joachim Ernst en Bernhard VII van Anhalt-Zerbst Hanau-Münzenberg - Filips III opgevolgd door zijn zoon Filips Lodewijk I Kongo - Diogo I Nkumbi a Mpudi opgevolgd door zijn zoon Afonso II, op zijn broer opgevolgd door diens broer Bernardo I Manipur - Chalaamba opgevolgd door Mungyaamba Montenegro - Makarije opgevolgd door Ruvim I Nassau-Beilstein - Johan III opgevolgd door Jan VI van Nassau-Dillenburg Vietnam - Mạc Tuyên Tông opgevolgd door Mạc Mậu Hợp
Afbeeldingen
Geboren
22 januari - Francis Bacon, Engels filosoof 15 februari - Johannetta van Sayn-Wittgenstein, Duits edelvrouw 19 februari - Adam Steigleder, Duits componist februari - Henry Briggs, Engels wiskundige 9 maart - Wenceslaus van Oostenrijk, Oostenrijks prins 8 april - Dominicus Baudius, Zuid-Nederlands schrijver en geleerde 7 juni - Johan VII van Nassau-Siegen, Duits edelman en militair theoreticus 12 juni - Anna van Württemberg, Duits edelvrouw 13 juni - Anna Maria van Anhalt, Duits edelvrouw 16 juni - Oswald van den Bergh, Nederlands legerleider 24 juni - Rombout Hogerbeets, Nederlands politicus 26 juni - Erdmuthe van Brandenburg, Duits edelvrouw 11 juli - Luis de Góngora, Spaans dichter 24 juli - Anna Maria van de Palts, Duits edelvrouw 25 juli - Kato Kiyomasa, Japans daimyo 20 augustus - Jacopo Peri, Italiaans componist 24 augustus - Thomas Howard, Engels edelman 25 augustus - Philippus Lansbergen, Nederlands astronoom 29 september - Adriaan van Roomen, Zuid-Nederlands wiskundige 28 oktober - Susanna Hoefnagel, Nederlands aristocrate 24 oktober - Anthony Babington, Engels terrorist 27 oktober - Mary Sidney, Engels schrijfster William Cockayne, Engels koopman en politicus Cesare d'Este, hertog van Modena Ulrich van Hoensbroeck, Limburgs edelman Pieter Jansz. Liorne, Nederlands reder Fukushima Masanori, Japans samoerai Hoshina Masamitsu, Japans daimyo Cornelis Joppenszoon, Nederlands weesjongen Anne de Joyeuse, Frans edelman Philippe Rogier, Zuid-Nederlands componist Jan Pieterszoon Sweelinck, Nederlands componist Tsültrim Chöpel, Tibetaans geestelijk leider Tobias Verhaecht, Zuid-Nederlands kunstschilder Gilbert Gifford, Engels spion (jaartal bij benadering) Robert Southwell, Engels priester en dichter (jaartal bij benadering) William Stanley, Engels edelman (jaartal bij benadering)
Overleden
1 januari - Anayama Nobutomo (54), Japans samoerai 4 januari - Jaume Caçador (~76), Spaans staatsman 31 januari - Bairam Khan, Mogol legerleider en staatsman 31 januari - Menno Simons (~64), Fries kerkhervormer 2 februari - Robert II van Lénoncourt (~70), Duits-Frans prelaat 4 maart - Lanceloot Blondeel (~64), Zuid-Nederlands kunstschilder 4 maart - Carlo Carafa (43), Italiaans kardinaal 19 maart - Jane Seymour (~19), Engels edelvrouw 25 maart - Conrad Lycosthenes (42), Duits humanist 15 april - Pieter de Meulenaere, Zuid-Nederlands aristocraat 3 mei - Nikolaus Herman, Duits liedschrijver 4 mei - Karel van Anhalt (26), Duits edelman 16 mei - Jan Tarnowski (~72), Pools staatsman en militair 21 mei - Jacob Willemsz. van der Mye, Noord-Nederlands politicus 6 juni - Catharina van Mecklenburg (74), Duits edelvrouw 6 juni - Elisabetta della Rovere (~31), Itlaiaans edelvrouw 20 juni - Francis Hastings (~46), Engels edelman 14 juli - Obata Toramori (~70), Japans samoerai 14 juli - Sayyida al Hurra (~76), Ottomaans staatsvrouw en piraat 28 augustus - Jacqueline de Longwy (~41), Frans edelvrouw 10 september - Takeda Nobushige (~36), Japans samoerai 25 september - Şehzade Bayezid (~36), Ottomaans kroonpretendent 18 oktober - Yamamoto Kansuke (~60), Japans samoerai 21 oktober - Johannes Vasaeus (~50), Zuid-Nederlands bibliothecaris 27 oktober - Lope de Aguirre (~51), Spaans conquistador 11 november - Hans Tausen (~67), Deens theoloog 14 november - Filips III van Hanau-Münzenberg (34), Duits edelman 24 november - François de Segenville de Fumel, Frans edelman 6 december - Joachim van Anhalt (52), Duits edelman 11 december - Johan III van Nassau-Beilstein (66), Duits edelman Simon Bening (~78), Zuid-Nederlands miniaturist Marie Dentière (~66), Zuid-Nederlands theologe Claude Garamond, Frans letterontwerper Ridolfo Ghirlandaio (~78), Florentijns kunstschilder Mencia van Glymes, Zuid-Nederlands edelvrouw Ferdinand Kastrioti, Albanees edelman Aleidis de Lechy, Zuid-Nederlands abdis Diogo de Murça, Portugees wetenschapper Diogo I Nkumbi a Mpudi, koning van Kongo (1545-1561) Jan VIII van Renesse (~56), Noord-Nederlands edelman Mạc Tuyên Tông, keizer van Vietnam (1547-1561) Sayri Túpac (~26), Inca-keizer (1545-1561) Caspar Vopelius (~50), Duits cartograaf Pieter Cornelisz. Kunst, Noord-Nederlands kunstschilder (jaartal bij benadering)
Trivia De film Mary of Scotland gaat over de terugkeer van Maria I naar Schotland in 1561