thumb|De Sint-Amandus-en-Blasius Kerk Waregem is een stad en gemeente in het zuidoosten van de Belgische provincie West-Vlaanderen en is de vijfde grootste stad van West-Vlaanderen. De stad telt ruim 40.861 inwoners (01/08/2026).
De gemeente bestaat uit vier deelgemeenten, waarbij Waregem en Sint-Eloois-Vijve volledig vergroeid zijn en het kleinstedelijk gebied vormen met een 30.000-tal inwoners. De deelgemeenten Desselgem en Beveren-Leie liggen ten zuiden van de kern en tellen elk circa 5.000 inwoners.
Waregem ligt tegen de grens met de provincie Oost-Vlaanderen. De Leievallei vormt de noordwestelijke grens van de gemeente. De stad maakt deel uit van een sterk verstedelijkte en geïndustrialiseerde as die langs de Leie loopt van Menen over Kortrijk en Harelbeke naar Waregem.
Geschiedenis De aanvankelijke naam van de stad was “Waro-inghaheim”, wat 'de woonplaats van de clan Waro' zou betekenen, en wordt voor het eerst vermeld in 826. Deze naam en de nederzetting waarnaar verwezen wordt, dateren echter al van eerder, meer bepaald uit de Frankische periode. In de Gallo-Romeinse periode waren in Waregem zeker verschillende nederzettingen zoals die van de Menapii in de pagus Mempiscus aanwezig. Dit kan bewezen worden door verschillende archeologische vondsten: pijlpunten, scherven van vaatwerk en munten. De eerste bewoners van het huidige Waregem vestigden zich voornamelijk aan de Leieboorden. Het grootste deel van de huidige stad was woud.
De Gentse Sint-Pietersabdij verkreeg omstreeks 950 een uitgestrekt gebied dat zich over het grootste deel van Beveren-Leie, bijna geheel Desselgem en brede grensstroken van Deerlijk en Waregem uitstrekte. Tot in de 13de eeuw bezat de Sint-Baafsabdij, eveneens uit Gent, heel wat gronden in Sint-Eloois-Vijve en Waregem. De periode van de 9de tot de 13de eeuw is de periode van de feodalisering van de Gaverstreke: machtige heren verrijkten zich met delen van het eigendom van de Gentse Sint-Pietersabdij. Met het deel van Vijve en Waregem, dat toebehoorde tot de Sint-Baafsabdij, was het net zo gesteld. Het centrum van Waregem werd omringd door grondgebied van de Dendermondse heren. Deze namen in de 12de eeuw bezit van Waregem, met uitzondering van het dorpscentrum, dat geschonken werd aan het Onze-Lieve-Vrouw-Kapittel van Doornik.
Met de Franse Revolutie kwam een einde aan de feodale structuur. Het alternatief werd een moderne en gecentraliseerde staat. Waregem, Desselgem en Beveren-Leie behoorden sindsdien bij het kanton Harelbeke, Sint-Eloois-Vijve bij het kanton Oostrozebeke. Waregem was tot de 18de eeuw een agrarische gemeente. Het centrum van het dorp met de kerk vormde eeuwenlang de bebouwde 'enclave', een vlek tussen de bossen. Waregem was in de 18de eeuw immers nog zeer bosrijk: 26% van de totale oppervlakte.
Handel was zich gaan ontwikkelen vanaf de 17de eeuw. Al in 1635 leek de tijd rijp om een marktoctrooi aan te vragen en een reeds bestaande "zwarte markt" in boter, graan en andere eetwaren te legaliseren. Het voorstel kreeg tegenstand van Kortrijk, Wakken en Oudenaarde, die in Waregem een geduchte concurrent zagen. Pas in 1784 werd een nieuw verzoek ingediend voor een marktoctrooi, deze keer met de steun van Ingooigem, Nokere, Zulte, Wortegem, Sint-Baafs-Vijve, Sint-Eloois-Vijve en Anzegem. Deze keer had Waregem meer succes. 29 november 1784 werd een historische dag toen de Oostenrijkse keizer Jozef II zijn toestemming gaf tot het inrichten van een wekelijkse zaterdagmarkt voor lijnwaad, vlas, werkgaren, boter, eieren en lijnzaad.
Het industriële tijdperk van de textielhandelaars brak aan. Waregem had in 1784 op 900 huishoudens (ongeveer 4500 inwoners) ongeveer 800 weefgetouwen. Naast de groeiende textielindustrie breidde ook de dorpskern van Waregem hoe langer hoe meer uit tot een verzorgingscentrum waarmee ook de aanpalende gemeenten hun voordeel deden.
In de eerste helft van de 19de eeuw zette die trend zich voort en deed zich een steeds verdere concentratie van gespecialiseerde beroepen voor waarvoor men vroeger op Kortrijk, Deinze of Oudenaarde aangewezen was. In diezelfde 19de eeuw kwamen tal van culturele verenigingen tot stand die getuigden van het dynamisme van de Waregemse burgerij op literair, muzikaal en artistiek gebied.
Over Waregem in de Eerste Wereldoorlog is een apart artikel, zie Waregem tijdens WOI.
Tijdens de eerste helft van de 20ste eeuw domineerde de vlasindustrie het economisch leven in Waregem. De "gouden Leieboorden" brachten werkgelegenheid. Na de crisis van de veertiger jaren werd in Waregem stilaan het tijdperk van de gemechaniseerde nijverheid ingeluid. De textielindustrie bleef belangrijk en Waregem werd welvarend en een aantrekkingspool voor de omliggende steden en gemeenten.
Tot voor 1977 was Waregem enkel de huidige hoofdgemeente, de andere kernen Beveren-Leie, Desselgem en Sint-Eloois-Vijve waren aparte gemeenten. Op 1 april 1977 werden bij de gemeentelijke herindeling de gemeenten gefusioneerd tot één grote gemeente Waregem. Voortaan was er slechts één burgemeester en werd een nieuw wapenschild in gebruik genomen dat rekening houdt met de vorige twee wapens. Op 23 juni 1999 werd in het Belgische federale parlement de wet tot toekenning van de titel van Stad aan de gemeente Waregem goedgekeurd. Door deze wet mag Waregem zich sinds 1 januari 2000 officieel stad noemen.
Sinds 2005 is er een vredegerecht in Waregem. Dit bevindt zich in de Stationsstraat.
Het kanton Waregem, de rechtsopvolger van het kanton Oostrozebeke dat werd afgeschaft, is naast de gemeente Waregem ook bevoegd voor de gemeenten Wielsbeke, Dentergem en Oostrozebeke, in totaal samen voor ongeveer 60.000 inwoners.
Kernen De grootste kern in Waregem is de hoofdgemeente Waregem zelf, met meer dan 25.000 inwoners. Ten noordwesten van de stadskern liggen de deelgemeenten Beveren-Leie, Desselgem (beide ruim 5000 inwoners) en Sint-Eloois-Vijve (4000 inwoners) langs de Leie. De gemeentegrenzen worden nog gevormd door het oude kronkelende traject van de Leie, van voor die rechtgetrokken werd. De kernen van Waregem en Sint-Eloois-Vijve zijn quasi één geheel gaan vormen door de aanleg van woonwijken en bedrijventerreinen en ook de kernen van Desselgem en Beveren-Leie zijn naar elkaar toe gegroeid. Op het grondgebied van Waregem, langs de weg naar Deerlijk ligt een relatief groot gehucht Nieuwenhove. Nieuwenhove is nog een afzonderlijke kern, hoewel deze door lintbebouwing met het gehucht Molenhoek in Deerlijk is verbonden.
Sint-Eloois-Vijve en Desselgem ontwikkelden zich beide op een plaats waar men de Leie kon oversteken. Er ontstond daarbij een typisch patroon van tweelingskernen langs de Leie: Desselgem ligt gepaard met Ooigem en Sint-Eloois-Vijve met Sint-Baafs-Vijve.
De hoofdkern Waregem bestaat nog uit verschillende wijken voortkomende uit woonkernen die door uitbreiden verbonden werden. De wijken Gaverke en Biest vormen een afzonderlijke parochie. De parochie Heilige Familie in Gaverke werd in 1941 opgericht, de parochie Sint-Jozef in Biest in 1966. De oude parochie van het stadscentrum is genoemd naar Sint-Amandus. Alle kernen kennen een hoge graad van verstedelijking. Er is in de gemeente nog open ruimte nabij de Leievallei, in het uiterste noorden, en in het gebied rond gehucht Nieuwenhove. # Naam Opp.(km²)https://statbel.fgov.be/fr/open-data/population-par-secteur-statistique-10 Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code1 Waregem- Waregem (I)- Nieuwenhove (V)27,01 24.833 919 34040A2Beveren-Leie (IV)6,395.78690534040B3Desselgem (III)7,245.39474534040C4Sint-Eloois-Vijve (II)3,864.4011.14134040DTotaalGroot-Waregem44,5040.43690934040 Bron: website Waregem Bron: fgov.be
De stad Waregem grenst aan de volgende gemeenten en deelgemeenten: a. Anzegem b. Ingooigem (gemeente Anzegem) c. Vichte (gemeente Anzegem) d. Deerlijk e. Harelbeke f. Bavikhove (stad Harelbeke) g. Ooigem (gemeente Wielsbeke) h. Wielsbeke i. Sint-Baafs-Vijve (gemeente Wielsbeke) j. Zulte k. Kruishoutem (gemeente Kruisem) l. Nokere (gemeente Kruisem) m. Wortegem (gemeente Wortegem-Petegem) thumb|400px|left|Waregem, deelgemeenten en buurgemeenten.De gele gebieden zijn bebouwde kernen.
Bezienswaardigheden
De Sint-Amandus- en Sint-Blasiuskerk De Heilige Familiekerk in de wijk Gaverke De Sint-Jozefkerk in de wijk Biest De Sint-Margaretakerk in het dorp Nieuwenhove Het Flanders Field American Cemetery and Memorial is het enige Amerikaanse militaire kerkhof uit de Eerste Wereldoorlog in België. Het Kasteel Casier is beschermd als monument en staat in Park Baron Casier. Het Kasteel van Potegem. Het Goed Te Nieuwenhove, het neerhof van het voormalig kasteel van Nieuwenhove, in de plaats Nieuwenhove. Het beschermde landhuis Saint-Georges. Beschermde historische hoeves. Het Hippodroom van Waregem met het bezoekerscentrum HIPPO.WAR De Villa Gaverzicht, een villa in modernistische stijl van 1940, gelegen aan Churchilllaan 16.Inventaris Onroerend Erfgoed
Natuur en landschap Waregem ligt in het gebied tussen Leie en Schelde, terwijl de Gaverbeek, globaal van zuid naar noord, door Waregem stroomt. De hoogte varieert van 10-35 meter. Aan de Zavelput kan men er fuut, meerkoet en wilde eend observeren. Voor de eerste wereldoorlog lag er nog een deel van de Spitaalsbossen in Waregem, maar deze zijn nadien grotendeels vervangen door bebouwing of werden nadien nooit meer hersteld. Bijgevolg zijn de Spitaalbossen dus niet meer te vinden op het grondgebied van Waregem. Waregem staat op de 5de plek van meest verharde gemeenten o.b.v. totale oppervlakte binnen de provincie West-Vlaanderen met meer dan 35% oppervlakte dat verhard is.
Demografische ontwikkeling Demografische evolutie voor de fusie
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwoneraantal op 31 december
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 100,61994 101,41995 101,51996 101,81997 101,91998 101,81999 102,12000 102,12001 102,12002 102,42003 102,42004 102,52005 102,32006 102,22007 102,12008 102,52009 103,12010 103,42011 104,32012 104,72013 105,32014 105,92015 106,42016 107,22017 107,92018 108,62019 109,02020 109,32021 109,82022 111,02023 112,52024 114,02025 115,22026 116,1
Verkeer en vervoer Waregem ligt op de as van Kortrijk naar Gent. Deze as wordt gekenmerkt door de rivier de Leie, de spoorlijn 75 (Gent-Sint-Pieters – Moeskroen - Lille-Flandres), de snelweg A14/E17 en de oudere steenweg N43, die Waregem in oost-westrichting doorsnijden. Rond het stadscentrum van Waregem ligt een ringweg, de R35. De inmiddels verdwenen spoorlijn 66A passeerde het station van Waregem.
De volgende buslijnen hebben haltes in Waregem: Buslijn 58: Oudenaarde-Waregem Buslijn 59: Waregem-Kruishoutem Buslijn 71: Kortrijk-Stasegem-Harelbeke-Deerlijk-Waregem Buslijn 75: Kortrijk-Deinze Buslijn 81: Roeselare-Izegem-Ingelmunster-Anzegem Buslijn 85: Spiere-Avelgem-Anzegem-Waregem
Politiek Structuur Waregem Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Kortrijk Waregem BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees Parlement Kamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands Kiescollege Kieskring West-Vlaanderen Kortrijk-Ieper Kortrijk Harelbeke WaregemVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-