Sint-Joost-ten-Node (Frans: Saint-Josse-ten-Noode) of kortweg Sint-Joost is een plaats en gemeente in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, ingesloten tussen Brussel-stad en Schaarbeek. De gemeente telt net 27.000 inwoners. Met een oppervlakte van 1,14 km² is Sint-Joost-ten-Node de kleinste en tegelijkertijd de dichtstbevolkte gemeente van België. Met een gemiddeld inkomen van iets meer dan 11.000 euro per inwoner in 2021 is het bovendien de armste gemeente van België.
Binnen de gemeente liggen de omgeving van het Rogierplein (met winkelcentra en duurdere hotels), een deel van de arme Brabantwijk ten oosten van het station Brussel-Noord, een deel van de Noordruimte met kantoortorens van onder meer Proximus en de Vlaamse overheid (Phoenixgebouw en Hendrik Consciencegebouw), en de omgeving van de Leuvensesteenweg, met een kleurrijke bevolking.
Geschiedenis Sint-Joost-ten-Node ontstond tegen Brussel aan, voor de Leuvensepoort, bij de plaats waar de Leuvensesteenweg de Maalbeek kruiste. Zoals men kan zien op de Ferrariskaarten behoorden de landbouwgronden ten zuiden van het dorp, tot voorbij de Naamsepoort aan de parochie van Sint-Joost. Vanaf de jaren dertig van de negentiende eeuw werden deze gronden geleidelijk opgekocht door Brusselse vastgoedontwikkelaars. Naar de plannen van Ferdinand de Meeûs werd op deze gronden de Leopoldswijk opgericht. In 1853 werd dit deel van de gemeente met de oostelijke uitbreiding van Brussel ingelijfd bij Brussel-Stad. In de tweede helft van de twintigste eeuw werd de Noordruimte voor een deel op het grondgebied van Sint-Joost-ten-Node ontwikkeld. In de jaren zeventig werd hiervoor een volledige volkswijk ter grootte van 50 ha afgebroken.
Bezienswaardigheden De Neobarokke Sint-Joostkerk uit 1865. De Gesùkerk Het Charliermuseum. Het voormalige treinstation aan de Leuvensesteenweg uit 1885 is een beschermd monument en huisvest Jazz Station, een ontmoetingscentrum voor jazzmusici. In de gemeente stond tussen 1960 en 2001 het zogenaamde Internationaal Rogiercentrum ontworpen door de architect Jacques Cuisinier. Het modernistische centrum bevatte kantoren, appartementen, een theater en winkels. Het gigantische complex werd een symbool van het naoorlogse modernisme maar na jarenlange verwaarlozing werd het uiteindelijk gesloopt. Tussen 2002 en 2006 verrees op dezelfde plek aan 'Place Rogier' een zo mogelijk nog grootser kantoor. De Rogier-toren was het hoofdkwartier van Dexia. Sinds de verkoop van Dexia Bank België aan de Belgische overheid en het vertrek van Dexia naar de Bastion Toren in het najaar van 2012, is Belfius de enige gebruiker van de toren. De Ateliers Mommen
Beschermd erfgoed Lijst van beschermd onroerend erfgoed in Sint-Joost-ten-Node
Natuur en landschap Sint-Joost-ten-Node is een sterk verstedelijkte gemeente die zich direct ten noordoosten van het Brusselse stadscentrum bevindt. Hier liggen de valleien van de Zenne en de Maalbeek die echter overkluisd zijn. De hoogte bedraagt 20-60 meter. In de gemeente bevindt zich de Kruidtuin, een botanische tuin.
Politiek Burgemeesters van Sint-Joost-ten-Node sinds 1830 1823-1842: Urbain Verbist 1842-1846: Léonard Willems 1846-1867: Jacques Gillon 1867-1870: Louis Sainctelette 1870-1884: Fritz Jottrand 1885-1899: Armand Steurs 1900-1926: Henri Frick 1926-1942: Georges Pètre 1944-1947: Joseph Déry 1947-1953: André Saint-Rémy (PSC) 1953-1999: Guy Cudell (PS) 1999-2012: Jean Demannez (PS) 2013-heden: Emir Kir (PS/LB)
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij of kartel 10-10-19761976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-200614-10-2012Gegevens 2012: http://bru2012.irisnet.be14-10-201813-10-20249-02-2025 Stemmen / Zetels %27%27%27%27%27%27%29%29%29%29 PTB-PVA1/ PTB-PVDA20,8410- - 0,55100,9420- - - - - LBC- - - - - - 44,32C1647,90C1750,45C1755,62C 18 PS1/ SJTNB/ LBC39,2211340,1211447,3B1648,86B1649,43C1749,98C1619,921619,5516 SP- 2,40F - - ECOLO1/ Ecolo-Groen2- - 6,8118,361216,11412,381317,982525,222915,532414,5524 FDF1/ MR2/ DéFI330,811917,591513,571310,93129,181212,522 34,89104,4330- - PRL1/ LBB/ MR2/ Bleus de Saint-Josse3/ MR-Open Vld4/ Engagés-CDV-MR-VLDD7,161112,741412,751311,4713C 11,10337,50419,03D27,67D1 VLAAMS (PVV-VU)G/ KARTELE/ A/ VLD2/ Engagés-CDV-MR-VLDD 6,55G 17,35E 115,9A 4- - 1,6220 PSC-CVP1/ KARTELE/ A/ cdH+Ind.4/ Engagés-CDV-MR-VLDD 12,3413F - - - 7,0741 PSC-CVP1/ A/ PSC2/ cdH3/ cdH+Ind.4/ Engagés-CDV-MR-VLDD -B 15,172416,783516,575 UDRT-RAD1/ SJ2000A- 12,091312,47A33,95A 0- - - - - VLAAMS (PVV-VU)G/ KARTELE / A/ PLU (SP-CVP-VU-WOW)FG E 5,82F1- - - - - - LC- - - - - 2,80- 5,761- - Team Fouad Ahidar+1030 - - - - - - - - 5,0602,620 Anderen(*)3,08 07,7203,6801,5405,2303,9101,802,110- -Totaal stemmen 10.869 7.6946.6835.9017.3129.82810.32611.12410.4119.368Opkomst % 84,1283,2183,6287,8883,7685,39 79,9471,75Blanco en ongeldig %5,31 7,347,385,135,135,266,316,415,465,19(*) 1976: Sans Frontières-Zonder Grenzen (3,08%) / 1982: FFI (1,11%), FNK (1,53%), Sans Frontières-Zonder Grenzen (3,59%), UDB (1,49%) / 1988: FN (2,39%), AGIR (1,29%) / 1994: Parti Humaniste (PH-HP) (0,54%), UNIE (1,0%) / 2000: Vlaams Blok (4,9%), Parti Humaniste (0,33%) / 2006: Vlaams Belang (3,46%), PH-HP (0,45%) / 2012: Égalité (1,8%), N-VA (3,34%) / 2018: N-VA (2,11%). De grootste partij is in kleur.
(**) Na de verkiezingen van 13 oktober 2024 dienden verschillende kopstukken van Ecolo, PS en Team Fouad Ahidar een klacht in wegens vermoedelijke kiesfraude. Daarenboven opende ook het Brusselse parket een onderzoek naar mogelijke fraude met volmachten. Het rechtscollege van het Brussels Hoofdstedelijk Parlement verklaarde de verkiezingen op 19 november ongeldig, omdat er bij 300 tot 350 uitgebrachte stemmen per volmacht onregelmatigheden waren vastgesteld en het schrappen van die stemmen de kiesuitslag kon beïnvloeden. Zo waren 50 volmachten ondertekend door burgemeester Emir Kir, was er bij sommige volmachten geen duidelijk bewijs dat de kiezers effectief verhinderd waren en waren een reeks volmachten niet ondertekend.Kiesuitslag Sint-Joost-ten-Node ongeldig verklaard, Emir Kir hint op beroep, BRUZZ, 19 november 2024. Omdat niemand besloot om beroep tegen de nietigverklaring aan te tekenen bij de Raad van State, werd de uitspraak van het rechtscollege op 27 november van kracht en dienden er binnen de vijftig dagen nieuwe gemeenteraadsverkiezingen te worden uitgeschreven.Nieuwe verkiezingen op komst in Sint-Joost-ten-Node: burgemeester Emir Kir niet in beroep tegen ongeldigverklaring kiesuitslag, VRT NWS, 27 november 2024. Deze verkiezingen vonden plaats op zondag 9 februari 2025.Sint-Joost-ten-Node gaat op 9 februari opnieuw naar de stembus, VRT NWS, 5 december 2024. Hierbij behaalde de lijst van Kir opnieuw de absolute meerderheid.
Representativiteit Voor Sint-Joost-ten-Node, net zoals voor de andere gemeenten van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, geldt dat het aantal kiezers in verhouding tot het aantal inwoners erg laag ligt, zowel absoluut als in vergelijking met de rest van het land. Dit is het gevolg van het hoge aandeel niet Belgische inwoners (ook al kunnen deze onder bepaalde voorwaarden over gemeentelijk stemrecht beschikken). Daarnaast ligt ook het aantal kiezers dat niet komt opdagen, ondanks de stemplicht, erg hoog zodat het totaal aantal uitgebrachte stemmen, inclusief ongeldige en blanco, in de 19 gemeenten van het gewest slechts 44,66% van het aantal inwoners bedraagt. Sint-Joost-ten-Node scoort slechter met een verhouding van 38,06% uitgebrachte stemmen/inwoners.
Verhouding kiezers/inwoners en absenteïsme bij de gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober 2012 Sint-Joost-ten-Node: 45,43% (kiezers/inw.) - 16,24% (absenteïsme) Totaal Brussels Gewest : 53,89% (kiezers/inw.) - 17,14% (absenteïsme)
Ter vergelijking: Vlaamse provinciehoofdsteden: 69,30% (kiezers/inw.) - 12,12% (absenteïsme) Waalse provinciehoofdsteden: 69,04% (kiezers/inw.) - 17,31% (absenteïsme)
Demografische ontwikkeling
Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 100 1992 21.663 100,0 1993 21.459 99,1 1994 21.438 99,0 1995 21.522 99,3 1996 21.640 99,9 1997 21.911 101,1 1998 21.889 101,0 1999 22.076 101,9 2000 22.097 102,0 2001 22.208 102,5 2002 22.750 105,0 2003 23.070 106,5 2004 23.047 106,4 2005 23.142 106,8 2006 23.557 108,7 2007 23.785 109,8 2008 24.102 111,3 2009 25.185 116,3 2010 26.338 121,6 2011 27.358 126,3 2012 27.134 125,3 2013 27.207 125,6 2014 27.447 126,7 2015 27.332 126,2 2016 27.402 126,5 2017 27.115 125,2 2018 27.032 124,8 2019 27.457 126,7 2020 27.497 126,9 2021 27.124 125,2 2022 26.965 124,5 2023 27.068 125,0 2024 26.895 124,2 2025 27.258 125,8 2026 27.003 124,7
Geboren
Gustave Walckiers (1831-1891), kunstschilder Alfred Verwee (1838-1895), kunstschilder en etser Maurice de Ramaix (1850-1918), politicus Maurice Kufferath (1852-1919), dirigent, cellist, librettist, musicoloog, tolk, muziekcriticus en directeur Emile Namur (1852-1908), beeldhouwer Léon Govaerts (1860-1930), architect Louis Bernheim (1861-1931), generaal Henri Jacobs (1864-1935), art-nouveau-architect Louis Vermoelen (1866-1950), politicus Henry de Groux (1866-1930), schilder en beeldhouwer Maximilien-Henri van Ypersele de Strihou (1870-1941), diplomaat Paul Mathieu (1872-1932), kunstschilder Firmin Baes (1874-1943), kunstschilder Anne de Borman (1881-1962), tennisster Ève Francis (1886-1980), actrice Jean Canneel (1889-1963), beeldhouwer en medailleur Marcel Canneel (1894-1953), schilder Alfred Courtens (1889-1967), beeldhouwer Antoine Courtens (1899-1969), architect Élodie Ouédraogo (1981), atlete Anıl Koç (1995), Turks-Belgisch voetballer
Stedenbanden Verona (Italië) Eskişehir (Turkije) (2013)
Nabijgelegen kernen Brussel, Etterbeek, Schaarbeek
Externe links Website van de gemeente Alle straten van Sint-Joost-ten-Node Archief Gemeente Sint-Joost-ten-Node Archief OCMW Sint-Joost-ten-Node
Categorie:Plaats in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest