De Panne (Frans: La Panne) is een badplaats en gemeente in de Belgische provincie West-Vlaanderen. De gemeente telt ruim 10.000 inwoners. De Panne is de meest westelijke plaats van België en de meest zuidelijke badplaats aan de Belgische Kust. Deze grenst op zijn beurt aan de meest noordelijke plaats van Frankrijk, namelijk Bray-Dunes.
thumb|De Panne aan de Noordzee
Geschiedenis De naam is afkomstig van het woord duinpan. Een pan of panne is een komvormige diepte in de duinen. In het gebied van Adinkerke was al bewoning aanwezig in de 5e eeuw voor Christus en ook in de Romeinse en Frankische tijd woonden er mensen die aan landbouw, veeteelt en visserij deden. De naam van het dorp Adinkerke vindt men vanaf de 12e eeuw terug.
De Panne ontstond echter pas rond 1782 in de tijd van de Oostenrijkse Nederlanden. De regering onder keizer Jozef II wilde de kustvisserij stimuleren, hierdoor werd door vooraanstaande burgers uit Veurne een nederzetting opgericht dat men Sint-Jozefsdorp noemde, later Kerckepanne. Het was gelegen tussen de duinen en de zee. Het kleine gehuchtje werd in 1789 een parochie van Adinkerke en werd administratief in 1799 bij de gemeente Adinkerke gevoegd. In de duinen van dit gehucht zette Leopold I, de eerste Koning der Belgen voet op Belgische bodem. Hij reed vanaf Duinkerke naar De Panne, begeleid door Franse cavalerie.
Rond 1830 erfde grootgrondbezitter Pieter Bortier ongeveer 650 ha duingrond in De Panne. Hij opende er in 1831 het eerste primitieve "Pavillon des Bains", een ontmoetingsplaats voor Engelse en Veurnse beau monde. Jaren later bouwde hij er een eigen zomervilla. Hij leverde grote inspanningen om het kleine, wat verarmde, vissersdorpje te verbeteren. De Panne had dan wel geen haven, maar had rond 1900 toch de op een na grootste vissersvloot van de Belgische Kust, na Oostende. Wegens het ontbreken van een haven moesten de boten met platte bodem, de "panneschuiten", telkens op het strand worden getrokken. In het begin van de 20e eeuw was er een project om een haven aan te leggen, maar dit kwam er uiteindelijk niet, en de vissers verdwenen geleidelijk uit De Panne.
Van een vissersdorp werd De Panne echter meer en meer een toeristische badplaats vanaf de tweede helft van de 19e eeuw. Hierdoor werd De Panne groter dan het oorspronkelijke Adinkerke. Op 5 februari 1870 was de spoorlijn De Panne - Duinkerke in gebruik genomen. Rond die tijd kwam er in de buurt van het Pavillon des Bains een eerste kursaal, enkele paviljoenen en de eerste pensions en hotels. De Panne werd kort voor 1900 grotendeels uitgebouwd naar ontwerp van architect Albert Dumont. Van de specifieke cottage-architectuur die hij hierbij hanteerde bleef o.a. de Dumontwijk goed bewaard. Op de zeedijk werden aaneengesloten villa's in pittoreske stijl gebouwd.
Het gehucht De Panne werd op 24 juli 1911 officieel van Adinkerke afgesplitst en werd een zelfstandige gemeente. Bij de gemeentelijke fusies in 1977 werden beide gemeenten weer samengevoegd. Ditmaal werd echter Adinkerke als kleinste dorp een deel van de nieuwe fusiegemeente De Panne.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog vestigde de Belgische regering zich in het Franse Le Havre, nadat ook Antwerpen zich overgaf aan het Duitse leger. Koning Albert I en koningin Elisabeth betrokken echter wel een villa in De Panne om van daaruit het Belgisch leger te leiden.
De komst van het massatoerisme, vanaf de jaren 1950, bracht grote veranderingen teweeg. De kustvilla's ruimden plaats voor hogere appartementsblokken. Vooral op de zeedijk is, op enkele villa's na, niets meer overgebleven van de oorspronkelijke bebouwing.
Geografie Kernen De gemeente De Panne telt twee deelgemeentes. Aan de kust ligt De Panne zelf. Drie kilometer landinwaarts ligt Adinkerke, langs het Kanaal Nieuwpoort-Duinkerke. De totale oppervlakte van het grondgebied bedraagt 2 663 ha (inclusief 261 ha strand), waarvan De Panne 926 ha inneemt (exclusief strand), en de deelgemeente Adinkerke 1 476 ha. Oorspronkelijk behoorde het toenmalige gehucht De Panne tot Adinkerke. Op 24 juli 1911 werd De Panne officieel van Adinkerke afgescheiden, waardoor er dus een nieuwe zelfstandige gemeente ontstond. Later, op 1 januari 1977, werd de landelijke moedergemeente Adinkerke gefuseerd met De Panne.
# Naam Opp.(km²)Population par secteur statistique | Statbel Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 De Panne (I) 9,26 7.779 840 38008A 2 Adinkerke (II) 14,76 3.087 209 38008B
De Panne grenst aan de volgende dorpen en gemeenten: a. Koksijde (gemeente Koksijde, met de parochie Sint-Idesbald) b. Veurne (stad Veurne) c. De Moeren (stad Veurne) d. De Moeren (Les Moëres, Frankrijk) e. Gijvelde (Ghyvelde, Frankrijk) f. Bray-Dunes (Frankrijk)
Kaart thumb|400px|none|De Panne, deelgemeenten en buurgemeenten. De gele gebieden zijn bebouwde kernen.
Natuur en landschap De Panne is een badplaats aan de Noordzeekust, met een breed strand en omringd door natuurgebieden. In het oosten zijn dat de Zeeparkduinen (10 ha), de Houtsaegerduinen en het Kerkepannebos (86 ha), in het zuiden het gemeentelijk reservaat Oosthoekduinen (61 ha), het Calmeynbos (85 ha), de Krakeelduinen, en in het westen het Natuurreservaat De Westhoek (340 ha) dat aansluit bij het Franse natuurgebied Dune du Perroquet te Bray-Dunes. Tussen het Calmeynbos en de Oosthoekduinen bevindt zich ook het provinciaal bezoekerscentrum Duinpanne met een museum. In de meeste natuurgebieden is er gelegenheid tot wandelen. Honden moeten daarbij steeds aan de leiband gehouden worden.
Bezienswaardigheden
Wandelen kan op de 2,5 kilometer lange zeedijk. Aan het westelijk einde van de wandeldijk bevindt zich het Westerpunt. Het strand ter hoogte van De Panne heeft geen golfbrekers en is het breedste van de Belgische kust (450 m bij eb). Hierdoor is De Panne bekend als een ideale plaats voor het zeilwagenrijden, ook wel strandzeilen genoemd. In 1898 introduceerden de gebroeders Dumont er de zeilwagen als recreatiemiddel. Verder zijn er veel winkels in De Panne, met filialen van verschillende ketens. Op 17 juli 1831 kwam Leopold I, de eerste koning der Belgen, vanuit Calais per koets aan in De Panne. De Leopold I-esplanade herinnert aan de intrede van de vorst in het land. Het monument Leopold I dateert van 1958 en is van de hand van René Cliquet. De Sint-Pieterskerk is een neogotische hallenkerk. Het eerste deel werd in 1860 gebouwd; de toren dateert pas uit 1934. In 1906 werd in opdracht van het echtpaar d'Arripe-Sanchez, en samen met de paters Oblaten een kapel en klooster gebouwd. Het echtpaar liet die bouwen ter nagedachtenis van hun dochter die in 1901 op 21-jarige leeftijd was overleden. Het kerkje, gewijd aan Onze-Lieve-Vrouw van de Zee, lag aanvankelijk in de duinen, tegenwoordig is het gebouw verstedelijkt en ligt het kerkje tussen de appartementsgebouwen. Het kerkje werd voltooid in 1909 en kreeg in 1913 een koor. Koning Albert I was tijdens de Eerste Wereldoorlog een frequente bezoeker, zodat het kerkje in 1924 de naam "Koninklijke Kapel" kreeg. De Onze-Lieve-Vrouwkerk is een neoromaanse kerk uit 1930. Het is een van de voorlopers van de moderne kerken die aan de Belgische Westkust werden gebouwd.
Galerij
Demografie Demografische ontwikkeling voor de fusie
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwoneraantal op 31 december
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 100,21994 101,21995 101,81996 101,81997 101,91998 100,71999 99,72000 99,32001 101,02002 100,92003 100,72004 101,42005 101,82006 102,82007 103,82008 105,12009 106,62010 108,52011 109,62012 109,82013 110,32014 110,52015 110,72016 110,52017 111,52018 113,72019 114,22020 113,92021 114,82022 113,72023 113,32024 112,62025 111,12026 110,7
Politiek Structuur De Panne Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Diksmuide De Panne BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees Parlement Kamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands Kiescollege Kieskring West-Vlaanderen Oostende-Veurne-Diksmuide Veurne-Diksmuide Veurne De PanneVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
Geschiedenis Lijst van burgemeesters
Tijdspanne Burgemeester 1911 - 1932 Ernest d'Arripe 1933 - 1936 Abel De Wulf 1938 Jozef Van Bellinghen 1939 - 1942 Leon Demailly 1942 - 1944 Karel Charlet (oorlogsburgemeester) 1944 - 1947 Leon Demailly 1947 - 1964 Honore Oscar Gevaert 1965 - 1982 Raphaël Versteele (CVP op lijst VDP) 1982 - 1988 Gilbert Bossuyt (PVV op lijst EDA) 1989 - 1994 Johan Degrieck (PRO) 1995 - 2007 Willy Vanheste (SP / sp.a op lijst VDA) 2008 - 2012 Robert Butsraen (sp.a op lijst VEDA) 2013 - 2018 Ann Vanheste (sp.a. op lijst DAS) 2019 - 2021 Bram Degrieck (lijst Plan B) 2021 Ann Vanheste (Vooruit op LijstBurgemeester) 2021 - 2024 Bram Degrieck (lijst Plan B) 2024 - heden Wim Janssens (Open Vld op lijst Het Actieplan)
Legislatuur 1977-1982 De CVP kwam op onder de kieslijst 'Van Duin tot Polder' (VDP), daar tegenover stond de 'Eenheidslijst De Panne-Adinkerke' (EDA), een kartellijst van de PVV, de SP en de Volksunie. Burgemeester werd Raphaël Versteele (VDP). Onder meer als gevolg van de corruptiezaak Westhoekverkaveling viel de VDP uit elkaar. Onder leiding van Johan Degrieck werd de scheurlijst 'Vrije Democraten' (VD) opgericht. Na zijn veroordeling in voorgenoemde corruptiezaak kon Versteele niet opnieuw kandidaat zijn bij de gemeenteraadsverkiezingen van oktober 1982.
Legislatuur 1983-1988 Ten overstaan van de VDP en VD stond opnieuw EDA.Kartelakkoord VU, PVV & SP gemeenteraadsverkiezingen 1982 Adinkerke/De Panne, dorpsbelang.be, 30 juni 1982 Burgemeester werd PVV-er Gilbert Bossuyt voor het kartel EDA.
Legislatuur 1989-1994 De Vrije Democraten (VD) gaan in kartel naar de verkiezingen met de Volksunie met de kieslijst 'Partijen voor Rechtvaardigheid en Openheid' (PRO). De SP vormde met enkele onafhankelijke kandidaten de kieslijst VDA. De PVV kwam op onder eigen naam. Ten slotte was er de kieslijst 'N'. Burgemeester werd VD-er Johan Degrieck voor het kartel PRO.
Legislatuur 1995-2000 De kieslijsten werden aangetrokken door respectievelijk Roland Florizoone (VLD), Willy Vanheste (VDA), Johan Degrieck (PRO) en Jean-Claude Staelen (Wakker). Burgemeester werd SP-er Willy Vanheste voor de kieslijst VDA.Burgemeester Vanheste van De Panne overleden, De Morgen, 27 november 2007
Legislatuur 2001-2006 De VLD sloot een kartel met de sp.a, ze kwamen op met de kieslijst 'Vernieuwde Eenheidslijst De Panne-Adinkerke' (VEDA). Het kartel PRO (Vrije Democraten en Volksunie) werd opengebroken. De Vlaams-nationalisten kwamen op onder de naam 'Jong En Vernieuwend Alternatief' (JEVA).Ook JEVA gooit zich in de strijd, De Standaard, 31 augustus 2000 Ook Vivant diende een kieslijst in. VEDA behaalde een absolute meerderheid. De lijsten Vivant en JEVA hadden geen verkozenen. Burgemeester werd opnieuw Willy Vanheste.
Legislatuur 2013-2018