Sint-Gillis (Frans: Saint-Gilles) is een plaats en gemeente in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Eertijds sprak men van Sint-Gillis-Obbrussel (Frans: Saint-Gilles-lez-Bruxelles). De gemeente telt ruim 48.000 inwoners.
Sint-Gillis ligt, met de klok mee, ingesloten tussen Anderlecht, Brussel-stad, Elsene en Vorst. In de noordoosthoek heeft de gemeente nog een kleine enclave van een aantal percelen aan de overzijde van de zuidelijke uitbreiding van Brussel met de Louizalaan. Het uiterste westen wordt ingenomen door NMBS-terreinen, waaronder het Station Brussel-Zuid met HST-terminal.
Geschiedenis Sint-Gillis ontstond als het gehucht Obbrussel ("Op-Brussel", dat wil zeggen "Hoog-Brussel"), nabij de stadsmuur van Brussel. In 1216 kreeg de plaats vrijheidsrechten, om ze in 1296 weer te verliezen door aanhechting bij de Kuip van Brussel. Wel waren de brouwers en kroeghouders van het dorp het jaar voordien vrijgesteld van de biertaks die in het Brusselse ommeland werd geheven.
Vooral in de 16e eeuw ontwikkelde zich in Obbrussel de tuinbouw. De groentenkwekers of boerkozen bereikten rond 1650 een intensivering door massaal spruitjes te planten. De dorpsbewoners hielden er de naam Kuulkappers (kolenkappers) aan over.
De topografie wordt onder meer gekenmerkt door sterke hoogteverschillen. Op het hoogste punt werd in 1672 het Fort van Monterey aangelegd. Dat moest beschietingen helpen afweren, maar het stond machteloos tegen het bombardement van 1695.
Onder de Fransen werd het dorp in 1795 weer een zelfstandige gemeente met de huidige naam. Hij verwijst naar de Heilige Egidius de Eremiet. Vanaf 1850-1860 kende het landelijke dorp een snelle verstedelijking.
Sint-Gillis kreeg in 1896 een imposant stadhuis, ontworpen door de architecten Albert Dumont en Auguste Hebbelynck. Het is centraal en hoog gelegen aan het Maurice van Meenenplein, genoemd naar de burgemeester die van 1893 tot 1896 en van 1900 tot 1909 in functie was.
Bezienswaardigheden
De Sint-Gilliskerk en het Sint-Gillisvoorplein De Sint-Alenakerk De Sint-Bernarduskerk Het Monumentaal gemeentehuis (1904) De Gevangenis van Sint-Gillis (1883) De Woning en atelier van Horta Het Hôtel Winssinger van Horta Het Huis Hankar (1893) Het Huis Goblet d'Alviella (1882) De Begraafplaats van Sint-Gillis Het hoekpaviljoen van het voormalige Munthof (1880) De Waterdraagster, een beeld
Natuur en landschap Sint-Gillis is een sterk verstedelijkte plaats waarin zich onder meer het Station Brussel-Zuid bevindt. In het westen loopt de Zenne die hier echter is overkluisd. De hoogte bedraagt 15-75 meter.
Politiek Burgemeesters 1802-1813: Jacques Pierret 1813-1813: François Van Schaftingen 1813-1814: Joseph Wirix de Tercam 1814-1815: graaf Cornet de Ways Ruart 1815-1825: graaf Louis Cornet du Chenoy 1825-1830: Egide Vanderschrick 1840-1860: Jean Vanderschrick 1861-1870: Jean-Toussaint Fonsny 1870-1872: Frédéric Chômé-Steinbach 1872-1881: Jean-Toussaint Fonsny 1881-1893: Paul Dejaer 1893-1896: Maurice Van Meenen 1896-1899: Ferdinand Vanderschrick 1900-1909: Maurice Van Meenen 1909-1929: Antoine Bréart 1929-1929: Fernand Bernier 1929-1944: Arthur Diderich 1944-1947: Jules Hanse 1947-1952: Louis Coenen 1952-1957: Paul-Henri Spaak 1957-1973: Jacques Franck 1973-1980: Jacques Vranckx 1980-1985: Corneille Barca 1985-2022: Charles Picqué 2022-heden: Jean Spinette
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij of kartel 10-10-19761976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006 14-10-2012Gegevens 2012: http://bru2012.irisnet.be 14-10-2018 13-10-2024 Stemmen / Zetels %37%35%35%35%35%35%35%35%35 PTB-PVA1/ PTB-PVDA2/ PTB+PVDA+3/ PTB*PVDA+4/ PTB*PVDA5 0,79100,49100,44101,03101,27201,17303,834013,025424,4229 PS1/ LB239,3511831,5511360,4522647,5222046,6321944,8321843,5021939,6521733,76213 ECOLO1 / Ecolo-Groen2- 8,94136,451111,031322,821919,031721,032828,1421123,1928 PSC1 / PSC-CD2 / cdH3 / cdH+CD&V4/ Open MR - Les EngagésA8,55138,97136,52116,72126,842213,22347,99323,674016,07A5 PL-LP1/ PRL2/ MR3/ Open MR - Les EngagésA10,281317,282713,532513,42514,312516,763614,95369,0333 FDF1/ DéFI2/ DéFI-Volt330,4811319,45186,98127,99123,04103,87103,32202,5630 FN - - - 9,4232,870- - - - UDRT-RAD - 5,411- - - - - - - Anderen(*)10,55 07,9105,6302,8802,2204,9904,8303,180-Totaal stemmen 23.534 17.85516.20714.57116.35219.06718.63319.76418.643Opkomst % 83,0781,7782,6287,1781,6283,49 79,12Blanco en ongeldig %5,24 7,8364,455,716,266,085,965,46(*) 1976: KARTEL (3,93%), UAS-ESA (3,65%), IC-GEM (2,97%) / 1982: KARTEL (3,72%), UAS-ESA (1,91%), DCA (0,41%), MSN (0,75%), PRS-UNF (0,81%), UDB (0,31%) / 1988: VLAAMS (3,18%), EVA (0,72%), ICS (0,28%), MONDIN (0,14%), PFN (1,31%) / 1994: PCN-NCP (0,31%), PH-HP (0,58%), Vlaams Blok (1,99%) / 2000: Vlaams Blok (2,22%) / 2006: MAS-LSP (0,98%), Vlaams Belang (4,01%) / 2012: Égalité (1,18%), Gauches Communes (3,65%) / 2018: Gauches Communes (2,28%), BUB (0,44%), QQVF (0,46%). De grootste partij is in kleur.
thumb|Obbrussel in de 18e eeuw (tekening van Daniël Snellinks) thumb|Bareel van Sint Gillis in 1980 thumb|Poortgebouwen van de gevangenis in Tudorstijl thumb|Sint-Gillis heeft verschillende panden in art nouveau. Het Huis Hankar (1893) was zelfs het wereldwijde begin van deze architectuurstroming. thumb|Modernistisch huis (Pierre Verbruggen, 1924) thumb|Het Station Brussel-Zuid aan de kant van Sint-Gillis (Fonsnylaan)
Representativiteit Voor Sint-Gillis, net zoals voor de andere gemeenten van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, geldt dat het aantal kiezers in verhouding tot het aantal inwoners erg laag ligt, zowel absoluut als in vergelijking met de rest van het land. Dit is het gevolg van het hoge aandeel niet-Belgische inwoners (ook al kunnen deze onder bepaalde voorwaarden over gemeentelijk stemrecht beschikken). Daarnaast ligt ook het aantal kiezers dat niet komt opdagen, ondanks de stemplicht, erg hoog zodat het totaal aantal uitgebrachte stemmen, inclusief ongeldige en blanco, in de negentien gemeenten van het gewest slechts 44,66% van het aantal inwoners bedraagt. Sint-Gillis scoort het slechtst met een verhouding van 37,65% uitgebrachte stemmen/inwoners.
Verhouding kiezers/inwoners en absenteïsme bij de gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober 2012 Sint-Gillis: 46,12% (kiezers/inw.) - 18,38% (absenteïsme) Totaal Brussels Gewest : 53,89% (kiezers/inw.) - 17,14% (absenteïsme)
Ter vergelijking:
Vlaamse provinciehoofdsteden: 69,30% (kiezers/inw.) - 12,12% (absenteïsme) Waalse provinciehoofdsteden: 69,04% (kiezers/inw.) - 17,31% (absenteïsme)
Onderwijs In de gemeente is de Faculteit architectuur (LOCI) van de UCLouvain (université catholique de Louvain) gevestigd.
Sport Union Sint-Gillis is een oude voetbalclub (stamnummer 10) met twaalf landstitels, het hoogste aantal na Anderlecht en Club Brugge. De ploeg speelt in het beschermde Joseph Marienstadion, dat op grondgebied Vorst ligt.
Demografie
Bron: NIS; Opm.: 1806 tot en met 1981 = volkstellingen, 1990 en later = inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 100 1992 42.379 100,0 1993 42.598 100,5 1994 42.427 100,1 1995 42.663 100,7 1996 42.862 101,1 1997 42.867 101,2 1998 42.891 101,2 1999 42.291 99,8 2000 42.458 100,2 2001 42.254 99,7 2002 42.682 100,7 2003 43.395 102,4 2004 43.897 103,6 2005 43.733 103,2 2006 44.265 104,5 2007 44.767 105,6 2008 45.118 106,5 2009 45.712 107,9 2010 46.981 110,9 2011 48.439 114,3 2012 49.492 116,8 2013 50.377 118,9 2014 50.460 119,1 2015 50.472 119,1 2016 50.659 119,5 2017 50.471 119,1 2018 50.002 118,0 2019 50.267 118,6 2020 49.678 117,2 2021 49.196 116,1 2022 48.837 115,2 2023 49.323 116,4 2024 49.293 116,3 2025 48.827 115,2 2026 48.756 115,0
Bekende inwoners Geboren Émile Sacré (1844–1882), kunstschilder André Cluysenaar (1872-1939), kunstschilder Claire Colinet (1885-1972), beeldhouwer Walter Sauer (1889-1927), kunstschilder, tekenaar en graveur Armand Massonet (1892-1979), kunstschilder Georges Kaeckenbeeck (1892-1973), jurist en politicus Frans-H. van den Dungen (1898-1965), ingenieur en wiskundige Clara Clairbert (1899-1970), sopraan Lucien Cooremans (1899-1985), politicus Fernand Jacquemotte (1902-1960), politicus Irène Hamoir (1906-1994), schrijfster Arthur Bosmans (1908-1991), dirigent en componist Wilchar (1910-2005), proletarisch kunstenaar Jules Wabbes (1919-1974), meubelontwerper en interieurarchitect Marcel Broodthaers (1924-1976), kunstenaar Magda De Galan (1946-2024), politica Nordin Benallal (1979), misdadiger
Inwoners Théodore Juste (1818-1888), historicus Julien Dillens (1842-1904), beeldhouwer Jef Lambeaux (1852-1908), beeldhouwer Berthe Art (1857-1934), kunstschilderes Victor Horta (1861-1947), architect Marie Janson (1873-1960), politica Pierre Paulus (1881-1959), schilder Paul Delvaux (1897-1994), schilder Paul-Henri Spaak, (1899-1972), staatsman Enver Hadri (1941-1990), Kosovaars mensenrechtenactivist Barbara de Radiguès de Chennevière (1974), gemeenteraadslid en Brussels parlementslid
Partnersteden Puteaux (Frankrijk) Esch-sur-Alzette (Luxemburg) Velletri (Italië) Offenbach am Main (Duitsland) Mödling (Oostenrijk) Tower Hamlets (Verenigd Koninkrijk) Zemun (Servië) Tilburg (Nederland) Schaffhausen (stad) (Zwitserland) Berkane (Marokko) Likasi (Congo-Kinshasa)
Nabijgelegen kernen Brussel, Anderlecht, Vorst, Elsene
Externe links Officiële website Sint-Gillis (Inventaris Bouwkundig Erfgoed, 1997-2004) De gids van Sint-Gillis. Een dorp in de stad (2014) Geschiedenis van het industrieel erfgoed in Sint-Gillis (Brochure Openmonumentendag 2015) archief van de gemeente Sint-Gillis
Literatuur Jean-Pierre De Staercke en Pierre Dejemeppe (eds.), Sint-Gillis. Acht eeuwen geschiedenis[sen], 1216-2016, 2016 Stéphane Demeter e.a., Architectuur in Sint-Gillis, 1999 Claude Vandewattyne (red.), Sint-Gillis. Van de Hallepoort tot de gevangenis , 1997 (= Brussel, stad van kunst en geschiedenis, nr. 21) Vie économique à Saint-Gilles ... des origines à demain, Syndicat d'initiative de Saint-Gilles, 1992 Gilbert De Keyser, Les dossiers de l'urbanisme de Saint-Gilles, 1991 Albert Eylenbosch en Gilbert Lebrun, Dictionnaire raisonné des rues de Saint-Gilles, 1989 Jacques Dubreucq, Sint-Gillis in oude prentkaarten, 1981 (= In oude prentkaarten, nr. 89) Joseph Kempeneers, La paroisse Saint-Gilles à Saint-Gilles-lez-Bruxelles, 1964 Joseph Kempeneers, Histoire d'Obbrussel Saint-Gilles, 1962 Aimé Bernaerts, Histoire de la paroisse de Saint-Gilles-lez-Bruxelles, 1954 Aimé Bernaerts, Saint-Gilles dans le passé, 1954 Fernand Bernier, Monographie de Saint-Gilles-lez-Bruxelles. Histoire et description illustrées, 1904
Categorie:Plaats in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest